آمیختگی همیشگی المپیک با سیاست‌

مسوولان چینی از مدت‌ها پیش تاکید می‌کردند که ورزش را با سیاست درهم نیامیزید. اما مساله مهم این است که میزبان المپیک، هر کشوری که باشد نمی‌تواند خو را از مسائل سیاسی که بسیاری از آنها بر آن کشور تحمیل می‌شود، جدا کند. کشورهایی که از میزبانی پکن چندان خرسند نبودند، با کمک رسانه‌های نیرومند خود، درست از وقتی که چین میزبانی المپیک 2008 را به دست آورد، به دنبال راه‌هایی برای ضربه زدن به برنامه‌های بلند پروازانه چین برای برگزاری المپیک بودند.

سال گذشته مطبوعات اروپایی بویژه انگلیسی مساله آلودگی هوای پکن را پیش کشیدند و هشدار دادند که هوای این شهر برای ورزشکاران شرکت‌کننده در المپیک زیان‌آور است.

در اندک زمانی موضوع آلودگی هوای پکن بسیاری از ورزشکاران و کشورها را نگران کرد و شماری از قهرمانان  نامدار تهدید کردند که برای حفظ سلامت خود به المپیک نخواهد رفت. چینی‌ها که می‌دیدند در مخمصمه عجیبی افتاده‌اند، با شتاب واکنش نشان دادند و برنامه‌های گسترده‌ای را اعلام کردند که با اجرای آنها هوای شهر پکن در زمان برگزاری بازی‌ها پاک خواهد شد. اقدامات چین در این زمینه صدها میلیون دلار خرج روی دست مسوولان شهر پکن گذاشت.

اما  امسال مشکل تازه‌ای برای چینی‌ها پیش آمد و آن تظاهرات استقلال طلبان تبت بود. آنها از سال‌ها پیش در حال مبارزه با چین بودند اما المپیک و حمل مشعل آن، بهترین فرصت را برایشان فراهم آورد که تبلیغاتی گسترده به راه‌اندازند و در این فرصت طلایی نگاه جهانیان را به سوی خود معطوف کنند.

در این راه رسانه‌های غربی به طور مستقیم و برخی دولت‌های غربی به شیوه غیرمستقیم با تبتی‌ها همراه شدند. این همراهی به علت همدردی و همراهی با مردم تبت نبود، بلکه برای پایین‌آوردن اعتبار چین بود. چین که حالا به یک ابرقدرت اقتصادی تبدیل شده، کشورهای غربی را نگران کرده است.

بنابر این اگر نتواند با اقتدار و آرامش المپیک را برگزار کند، ستون اعتبارش متزلزل می‌شود و اقتصادش ضربه خواهد خورد. وقتی قرار شد مشعل المپیک به لندن برسد و در خیابان‌های این شهر به حرکت در آید، از قبل تبلیغات زیادی به راه افتاد که تظاهرات گسترده‌ای را تبتی‌های مخالف چین تدارک دیده‌اند. رسانه‌های دولتی انگلیس سر و صدا و هیجان زیادی به راه انداختند افکار عمومی جهان منتظر شدند تا ببینند در روز حرکت مشعل در لندن چه اتفاقی خواهد افتاد.

حرکت مشعل در لندن و تظاهرات تبتی‌های معترض با انعکاس وسیع رسانه‌ای، چینی‌ها را به خشم آورد. پس از‌آن در پاریس نیز مشعل المپیک در مسیرش با مانع روبه‌رو شد، به طوری که ماموران امنیتی فرانسه مجبور شدند دوبار مشعل را خاموش کنند و آن را داخل یک اتوبوس قرار دهند تا به مقصد برسد. در سانفرانسیسکو هم مخالفان دولت چین از حمل مشعل نهایت بهره‌برداری کردند.

در آن زمان چین اعلام کرد، حرکت مشعل در هر وضعی ادامه خواهد یافت، اما مشعل به هر کشوری که می‌رفت، آن کشور تدابیر امنیتی شدیدی را پیش‌بینی کرده بود و اینها همه حکایت از آن داشت که بازی‌های المپیک 2008 از همین حالا به دردسر جدی افتاده است. غربی‌ها سعی کردند نشان دهند که چین حقوق بشر را رعایت نمی‌کند و در تبت شرایط سختی را برای ساکنانش فراهم کرده است. تبلیغات غربی‌ها موثر افتاد و چین نگران المپیک 2008 است. غرب می‌خواهد نشان دهد که چین از محل بحران تبت عاجز است.

نگاهی به تاریخ برگزاری المپیک نشان می‌دهد که آمیختگی المپیک با سیاست از نیمه اول قرن بیستم مشهور بوده است. المپیک 1936 برلین تحت تاثیر تبلیغات نازی‌ها قرار گرفت. ماجرای امتناع هیتلر از دست دادن به جسی اونز سیاهپوست که ستاره المپیک برلین شده بود، در تمام جهان پیچیده در المپیک 1960 آبب بکیلا دونده لاغر اندام و به ظاهر ضعیف اتیوپیایی در دوی ماراتن قهرمان شد و رم را تسخیر کرد که ایتالیایی‌ها را به خشم آورد و غرورشان شکسته شد، زیرا نمی‌توانستند باور کنند مردی از مستعمره سابقشان در قلب شهر رم طلایی شده بود.

المپیک 1976 مونترال نیز به طرز عجیبی با سیاست درهم آمیخت. کانادایی‌ها که خود را همواره از مناقشات و دسته‌بندی‌های سیاسی دورنگاه داشته بودند، فکرش را هم نمی‌کردند ناگهان تعداد زیادی از کشورها بازی‌ها را تحریم کنند. ماجرا از این قرار بود که پیش از المپیک یک تیم راگبی از زلاندنو به آفریقای جنبوی رفته بود و این زمان نظام آپارتاید برآفریقای جنوبی حکومت می‌کرد و سیاهان بومی این کشور برای رهایی از بند حکومت رژیم نژادپرست، در حال مبارزه بودند. کشورهای شرق آفریقا تلاش کردند تا مانع حضور زلاندنو در المپیک شوند، اما موفق نشدند. در عوض 28 کشور آفریقای شرقی و دریای کارائیب المپیک 1976 را تحریم کردند.

 تانزانیا یکی از این کشورها بود. فیلبربائی دونده نامدار تانزانیایی بخت اول کسب مدال طلای دوی 1500 متر بود. اما کنار کشیدن تانزانیا از بازی‌ها، سبب شد تا واکر از زلاندنو براحتی قهرمان این ماده در المپیک شود. بعد تحریم‌ها در المپیک 1980 خیلی گسترده‌تر شد.

اشغال نظامی افغانستان توسط شوروی، اعتراض‌های جهانی را به دنبال داشت و برگزاری المپیک در مسکو، بهانه‌ای شد تا خیلی از کشورها المپیک مسکو را تحریم کنند. بلایی که بر سر مسکو آمد  در سالی 1984 بر سر لس‌آنجلس آمد و این بار آمریکا ضربه تحریم‌ها را خورد و خیلی از کشورها المپیک لس‌آنجلس را تحریم کردند. اکنون همه نگاه‌ها به المپیک پکن است.

آیا پس از جنجالی که درباره آلودگی هوای این شهر بر پا شد، سپس ماجرای حمل مشعل و تظاهرات تبتی‌های مخالف حکومت چین، غرب راه سومی را بای ضربه زدن به المپیک چین پیدا خواهد کرد. به اعتقاد پروفسور مویسی مشاور ارشد موسسه فرانسوی روابط بین‌الملل، غربی‌ها در فکر تحریم مراسم گشایش المپیک پکن هستند و این راه را مطالعه می‌کنند، اما خود بازی‌ها را تحریم نخواهند کرد. بنابر این چین با وجود موانع سیاسی که ایجاد شده، المپیک را به خوبی برگزار خواهد‌کرد.