همه افراد و بویژه ورزشکاران باید با اصول علمی و روش اقدامات اولیه درمانی هنگام بروز ضایعات ناشی از ضربه زانو (تروماتیک) آشنا باشند. در این مختصر برخی از این اقدامات را بررسی می کنیم.
کد خبر: ۱۷۳۵۰
جلوگیری از هر نوع خونریزی
اگر بریدگی کوچکی در سطح مفصل زانو به وجود آمد، آن را با آب تمیز بشویید و با حوله یا دستمال تمیز خشک کنید. روش دیگر این است که با محلول بتادین موضع را تمیز کنید، سپس روی آن را چسب زخم بزنید. می توان روی زخم را با 2چسب زخم به شکل پروانه ای بپوشانید. روی زخمهای وسیع را باید با باند، گاز یا دستمال تمیز بپوشانید تا خونریزی متوقف شود؛ اما اگر میزان خونریزی آنقدر شدید است که پوشش روی سطح زخم را خیس می کند، باید علاوه بر باند، گاز استریل و یا دستمال تمیز، از پوششهای اضافی همراه با فشار برای قطع خونریزی استفاده کنید. اگر خونریزی شدید، بموقع متوقف نشود، به شوک و حتی مرگ منجر می شود. اعمال فشار مستقیم بر موضع ، بهترین روش قطع خونریزی است . در مواردی که امکان تمیز کردن سطح زخم وجود ندارد، تنها روی آن را بپوشانید تا خونریزی قطع شود.
سرما درمانی
موثرترین روش کاهش خونریزی ، درد، تورم و تسریع روند ترمیم و بهبود مفصل ، استفاده از سرمادرمانی است . در سرما درمانی قطعات یخ ، کیسه های یخ ، اسپری مواد سرمازا، ژلهای سرمازا، حوله سرد و غیره استفاده می شود. مدت گذاشتن کیسه های یخ روی موضع 10الی 15دقیقه است . توصیه می شود که در 48ساعت نخست ، هر 2ساعت یک بار از سرمادرمانی استفاده شود؛ البته پس از سپری شدن مراحل اولیه ضایعه ، باز هم می توان از سرما درمانی برای کاهش درد و تورم استفاده کرد.
بانداژ مفصل
در آسیب های ناشی از ضربه به منظور تسکین درد، کنترل تورم ، محافظت از مفصل و پیشگیری از حرکات نامناسب ، باید موضع را باندپیچی کرد. در ضایعات خفیف از 10سانتی متر زیر زانو تا 10سانتی متر بالای آن را باندپیچی می کنند؛ اما در آسیب های بسیار شدید توصیه می شود که از مفصل مچ تا کشاله ران باندپیچی شود. معمولا زانو را در حالت صاف باندپیچی می کنند؛ اما در مواقعی که صاف کردن زانو به دلیل درد، تورم یا قفل شدن مفصل ممکن نباشد، باندپیچی را در همان وضعیت انجام می دهند. در بعضی موارد، برای باندپیچی زانو از چسبهای خاصی استفاده می شود که این عمل را تیپینگ می گویند.
استفاده از آتل
در مواردی که شکستگی وجود دارد، ضمن استفاده از روشهای بالا، باید از آتل برای تثبیت محل شکستگی استفاده شود.
کنترل نبض
هنگامی که از باندپیچی یا آتل استفاده می شود، باید در فواصل زمانی 5تا 10دقیقه ای ، نبض پای بیمار کنترل شود. همچنین باید مراقب تغییر رنگ انگشتان پا (رنگ پریدگی یا کبود شدن انگشتان ) بود، تا در صورتی که بانداژ یا آتل محکم بسته شده باشد، بموقع شل شوند.
بالا نگهداشتن اندام
برای کاهش تورم و تسهیل بازگشت خون سیاهرگی و لنف ، توصیه می شود که پا را روی بالش ، 45درجه بالاتر از سطح افق قرار دهید. بدیهی است که افزایش تورم ، تغذیه بافتهای آسیب دیده را مختل می کند.
تشویق بیمار به انقباض
ایستای عضله چهار سر رانی
از همان لحظات نخست ، پس از این که مفصل در وضعیت مناسب قرار گرفت به مصدوم توصیه می شود که عضله چهار سر ران خود را سفت کند، به عبارت بهتر انقباض ایستای (استاتیک) این عضله را انجام دهد، مدت حفظ هر انقباض 6ثانیه است . سپس مصدوم باید عضله خود را شل کند. اگر انقباض در مراحل اولیه سبب افزایش درد شد، پس از 10الی 15دقیقه باید آن را از سر بگیرید. بدیهی است هنگام بروز ضایعه به طور رفلکسی انقباض عضله چهار سر مهار می شود و عضله بویژه بخش داخلی آن پس از 6ساعت دچار ضعف و لاغری می شود. سایر بخشهای عضله پس از 24الی 36ساعت دچار ضعف می شوند.
انتقال مصدوم به مراکز درمانی
پس از اقدامات اولیه درمانی ، باید بسرعت مصدوم را به مراکز درمانی تخصصی انتقال دهید. بدیهی است که در این مدت ، مصدوم باید از انداختن وزن بدن روی پای آسیب دیده خودداری کند. به همین دلیل استفاده از عصا یا کمک گرفتن از همراهان ضروری است .