می‌خوایم بریم کوه‌

 پس بی‌خود نیست که این هفته رفته‌‌ایم سراغ کوهنوردی و پس از کلی بالا و پایین کردن‌مون در سایت‌های هواداران این ورزش و ورق زدن کتاب‌های مرتبط با این رشته یک چیز‌هایی را جمع و جور کرده‌ایم که اگر یک وقت هوس کردید بروید کوه و چند شبی را در کوه بمانید به کارتان بیاید، البته کاملا مواظب خودتان باشید چراکه به هر حال کوهنوردی هم مثل خیلی چیز‌های دیگر خطرناک است.

واقعا فکر نمی‌کنید در این روز‌های بهاری حیف است که آدم بگیرد تا لنگ ظهر بخوابد. حتی در روز‌های تعطیل هم می‌شود به جای غات زدن در رختخواب برنامه یک سفر کوتاه و البته جالب را ریخت، سفر به دم‌دست‌ترین کوه یا تپه‌ای که بشود در آن هم از سکوت زیبای کوهستان یا طبیعت لذت برد و هم کلی اکسیژن روانه ریه‌ها کرد.
اگر می‌خواهید فقط سالی یا قرنی یک بار به فکر کوهنوردی و این جور چیز‌ها بیفتید که بهتر است قید خرید وسایل مورد نیاز را بزنید و با پوشیدن لباس‌های از مد افتاده یا تا حدودی مندرس، خودتان را از شر خرج‌های کلان راحت کنید. برای تغذیه هم تا دلتان بخواهد انواع و اقسام کنسرو در بازار پیدا می‌شود، اما اگر می‌خواهید این برنامه را ادامه دهید و کم‌کم یک کوهنورد حرفه‌ای شوید، بد نیست از همین حالا به فکر برخی از لوازم باشید.

اولین نکته‌

اگر واقعا تصمیم دارید کوهنورد شوید که از خیر ادامه دادن این مطلب بگذرید و در اسرع وقت در یک گروه حرفه‌ای ثبت نام کنید و آموزش کوهنوردی را زیر نظر متخصصان این امر آغاز کنید، در غیر این صورت می‌توانید ادامه مطلب را تا زمانی که خوابتان می‌گیرد، بخوانید.

البته توصیه می‌شود ادامه این مطلب را تنها کسانی بخوانند که کار دیگری برای انجام دادن ندارند. حالا که اصرار دارید پس بفرمایید.

آداب و رسوم قدم زدن درکوه

اگر عزمتان را جزم کرده‌اید که به کوه بروید و حتما هم می‌خواهید این مطلب را بخوانید، پس قبل از هر چیز می‌رویم سراغ آداب قدم زدن در کوه، فکر کردید، همین طوری که توی کوچه و خیابان راه می‌روید می‌توانید در کوه هم قدم بزنید، اصلا این طور نیست.

قدم زدن در کوه برای خودش کلی آداب و رسوم دارد.

درس اول‌

صعود از کوه براحتی قدم برداشتن در خیابان‌ها نیست بهتر است کارمان را با این سوال شروع کنیم که می‌توان در کوهستان سر به هوا قدم برداشت یا نه؟ مسلما پاسخ این پرسش نه است.

 مسیرهای کوهستانی خیلی به ندرت دارای سطح صاف و هموار است و از این جهت شخص می‌باید قدم‌های خود را کنترل و تنظیم کند. گام‌های متعادل از خستگی زودرس جلوگیری و انرژی شما را حفظ می‌نماید، در این نوع حرکت هیچ وقت نباید پای را بر زمین سایید یا استخوان‌ها و عضلات را بی‌جهت به حرکت درآورد. حفظ تعادل باید به صورتی عملی شود که در صورت احساس سستی زمین زیر پا بلافاصله خود را عقب کشیده و حرکات بعدی بدن را تحت کنترل درآورد. اینجاست که به اهمیت راهپیمایی صحیح در کوهستان پی می‌بریم.

درس دوم‌

عوامل موثر در راهپیمایی: انتخاب روش صحیح راهپیمایی به عوامل متعددی ازجمله قدرت جسمی میزان بار مسافت و زمان در ارتباط است لذا برای راهپیمایی صحیح در مناطق گوناگون نمی‌توان به شرایطی واحد و یکسان دست یافت.

الف) سرعت راهپیمایی و تعیین درستی آن: توجه به دو قسمت از بدن که کنترل‌های جداگانه‌ای را روی اندام اعمال می‌نماید به ما کمک می‌کند تا به درستی سرعت قدم زدن خود پی ببریم. در درجه او لقلب زیرا هر کس به همان سرعتی می‌تواند حرکت کند که ضربان قلبش اجازه می‌دهد. هنگامی که قدم برداشتن مستلزم افزایش ضربان قلب باشد این امر نشان‌دهنده این واقعیت است که سرعت راهپیمایی زیاد است در درجه دوم ریه‌ها چون شخص می‌تواند آن مقدار سرعت داشته باشد که ریه‌هایش اجازه می‌دهد. مسلما زمانی که ریه‌ها با تلاش زیاد دنبال هوای تازه هستند می‌توان گفت که سرعت زیاد است با وجود هر یک از این نشانه‌ها باید از سرعت خود بکاهیم. سرعت در خلال راهپیمایی متغیر است در شروع راهپیمایی مخصوصا در صبح‌ها بهتر است آهسته حرکت نماییم تا بدن به خواسته‌های ما آگاهی یافته و هماهنگی در بین اعضا مختلف ازجمله چشم، پا، قلب و ریه ایجاد شود.

ب) تنظیم سرعت و ذخیره کردن انرژی: در کوهپیمایی گام‌ها باید به صورت موازی برداشته شود و ابتدا کف پا و سپس پاشنه پا روی زمین قرار گیرد. بنابراین نباید پنجه پا را از قسمت خارجی یا ابتدا از پاشنه آن روی زمین قرار داد. عضلات پا وظیفه به حرکت درآوردن اهرم‌ها و مفصل‌ها را بر عهده دارند. نه تحمل سنگینی و فشار حاصله از وزن بدن. به همین‌دلیل توجه به اندازه گام‌ها و فاصله آن با زمین در راهپیمایی و کوهپیمایی بسیار موثر می‌باشد.
فاصله گام‌ها از زمین نبایستی از قوزک پا بیشتر باشد چون در غیر این صورت عضلات در هنگام جابه‌جایی و قدم برداشتن انرژی بیشتری مصرف نموده و زودتر خسته و ناتوان می‌گردند. دقت بر مسیر راهپیمایی از طریق چشم بسیار حائزاهمیت است و نمی‌تواند به صورت یک عادت و عمل عادی درآید.

ج) استراحت در زمان راهپیمایی: در طول ساعات اولیه روز وقتی که هنوز بدن خسته نشده استراحت‌ها باید کوتاه باشد و بهتر است در حال ایستاده با تکیه بر یک تنه درخت یا تخته سنگ کوله را از دوش برداشت و بادگیر به تن کرد و تنفس عمیق انجام شود و در طول ساعات بعدی راهپیمایی بدن نیازمند استراحت کامل‌تری است از نظر روانی بهتر است که در بالای شیب استراحت شود نه در پایین آن، در مناطق مشرف به باد استراحت نشود چون وزش باد و هوای سرد به سرعت عضلات را می‌بندد.

درس سوم‌

چگونگی حرکت در راهپیمایی‌های طولانی: در کوهپیمایی و راهپیمایی‌های سنگین و طولانی سرعت یکنواخت  آهنگ ثابت و قدم‌های متعادل رکن اساسی می‌باشد. می‌بایست میزان انرژی و مسافت را به یک نسبت تقسیم کرد. چنانچه یک روش کوهپیمایی بسیار مهم را خواسته باشیم تعیین کنیم که براساس آن سرعت تنظیم و انرژی ذخیره و به طور متعادل مصرف گردد آن روش قدم برداشتن توام با استراحت است راهپیمایی در کوهستان همراه با صرف انرژی است لذا پا و شش‌ها احتیاج به یک زمان کوتاه استراحت در خلال حرکت پیدا می‌کنند در قدم آهسته همان طور که در هر گام یک لحظه مکث وجود دارد تعداد تنفس می‌باید با این جریان تطبیق داده شود. در ارتفاعاتی که هوا رقیق است ریه‌ها احتیاج به مکث و در ازا هر دو، سه یا پنج نفس یک قدم برداشته می‌شود. در ارتفاعات بالا کوهنوردان می‌باید آگاهانه تنفس عمیق و سریع و پشت‌سر هم بکشند.

کوله‌پشتی

در میان وسایل کوهنوردی پس از کفش مهم‌ترین وسیله کوله‌پشتی است؛ چون تمام وسایل موردنیاز کوهنورد برای صعود و فرود و شب خوابی در درون آن قرار می‌گیرد. کوله‌ها از زمان قدیم تاکنون دستخوش تغییرات فراوانی شده‌اند؛ به طوری که امروزه اگر برای اولین بار برای خرید کوله به یک فروشگاه وسایل کوه بروید شاید از دیدن سایزها و رنگ‌ها و اشکال مختلف آنها سرتان گیج رود! بنابراین لازم است با مشورت یک فرد خبره و با توجه به نیازتان کوله‌ای مناسب اختیار کنید تا همیشه و در همه حال بهترین همدم شما باشد چون اگر شکل و اندازه کوله مناسب بدن و برنامه شما نباشد ممکن است بر اثر فشارهای وارده بر شانه و ستون مهره‌ها برای همیشه از کوله و کوهنوردی و حتی از زندگی سیر شوید.

برخی از کوله‌های قدیمی که امروزه نیز گاها استفاده می‌شوند دارای یک زین فلزی در خارج از کوله هستند که با پشت فرد در تماس است و چون بار را به تناسب بین شانه و پشت و کفل تقسیم می‌کند برای بارکشی‌های سنگین و حتی در موارد اضطراری برای حمل مجروح مناسب است. اشکال این کوله‌ها وزن بیشتر و ارتفاع و پهنای زیاد است. چون در مسیرهای تنگ یا دارای شاخه‌های درخت یا سنگ‌نوردی باید از کوله‌های باریکی استفاده کرد که عرض آن بیشتر از بدن نباشد. کوله‌های قدیمی دارای جیب‌هایی نیز در پشت و طرفین هستند که می‌توانید وسایل ضروری و دم دست را در آنها قرار دهید. ولی کوله‌های جدیدتر که بیشتر برای برنامه‌های فنی یا زمستانی به کار می‌روند به جای جیب‌های بیرونی دارای یک جیب بزرگ در روی سر کوله هستند و بعضا نیز در بخش انتهایی کوله محفظه‌ای را جداکرده‌اند که دارای زیپ است و می‌توان برای وسایل ضروری یا کیسه خواب از آن استفاده کرد؛ در دو طرف و پشت کوله نیز بندهایی برای بستن وسایلی مانند فوم، زیرانداز و کلنگ و باتوم و کرامپون و... تعبیه شده است.

جنس کوله‌ها معمولا صددرصد ضدآب است که در انواع جدید از پارچه‌های گورتکس که سبک‌تر نیز هستند استفاده می‌شود. رنگ کوله نیز مانند لباس‌ها باید بشکلی باشد که متضاد با محیط برنامه موردنظر شما باشد تا از دور کاملا به چشم بیاید که این مساله در صورت گم شدن یا مجروح و زمین‌گیر شدن به جستجوگران کمک زیادی می‌نماید. بنابراین کوله‌ها معمولا به رنگ‌های قرمز و زرد و آبی ساخته می‌شوند. نوعی از کوله‌ها که به رنگ سبز یا پلنگی هستند مخصوص شکارچیان یا سربازان است که می‌خواهند در استتار باشند.

اندازه کوله‌ها را برحسب فضای داخل آن و با واحد لیتر اندازه‌گیری می‌کنند که معمولا از 30 تا 100 لیتر متفاوت است. کوله‌های 30 لیتری برای برنامه‌های یک روزه بدون وسایل خواب یا دوچرخه‌سواری مناسب هستند که البته نوع مخصوص دوچرخه آن دارای بندک نبوده و در آن نیز با یک زیپ بزرگ نیم دایره باز می‌شود.

امروزه کوله‌های مخصوصی نیز برای نوجوانان و بانوان ساخته می‌شود که متناسب با فیزیک بدنی آنهاست. همیشه کوله‌ای را انتخاب کنید که پس از قرار گرفتن تمام وسایل دیگر فضایی خالی نداشته باشد تا شکیل و خوش فرم به پشتتان بنشیند. اگر کوله بزرگ‌تر باشد از فرم خارج شده و با لنگر انداختن موجب خستگی و آزار شما می‌شود و اگر کوچکتر هم باشد که مجبورید مقدار زیادی از وسایل را به دور کوله آویزان کنید یا در دست بگیرید. در هر صورت وزن کوله نباید از یک سوم وزن بدن شخص بیشتر باشد. بخشی از کوله که با پشت فرد در تماس است شاید مهم‌ترین بخش باشد که باید مانع از چسبیدن کوله به پشت و عرق کردن شود. کوله‌ها معمولا بند بزرگی در قسمت پایین دارند که بدور کمر پیچیده می‌شود و در حفظ تعادل موثر است. برخی نیز دارای بندکی مشابه و در جلوی سینه هستند که تعادل بالای کوله را حفظ می‌کند ولی موقع صعود که تنفس و حرکت سینه زیاد و سریع است بهتر است که بسته نشود و فقط موقع پایین آمدن آن را ببندید.

کوله‌های باریک و لوله‌ای شکلی با جنس ضخیم نیز برای غارنوردی و آبشارنوردی (دره‌نوردی) ساخته شده‌اند که مناسب مسیرهای تنگ و خیس و خشن است.

موقع چیدن کوله وسایل سخت و فلزی را در تماس با بدنه کوله قرار ندهید که اگر در پشتتان باشد باعث آزار و اگر در اطراف باشد بر اثر کشیده شدن کوله به در و دیوار باعث پارگی کوله می‌شود. وسایل را طوری بچینید که سنگین‌تر‌ها در نزدیک پشت و بالای کوله باشند و همچنین وسایل را به ترتیب استفاده داخل کوله قرار دهید. در یک کلام کوله چینی خود یک هنر است که با تمرین در شرایط مختلف روز و شب و هوای سرد و گرم و با دستکش‌های کلفت و... به دست می‌آید. جای وسایل را کاملا به خاطر داشته باشید تا با چشم بسته هم بتوانید وسیله موردنظر را بیابید! مواد سوختی را در ظروف با در محکم و چند لایه پلاستیک قرار دهید تا نشت آن باعث خرابی کوله و لباس و غذاها نشود.