مهارت شناخت و انتقال مفاهیم‌

انتخاب یک تهیه‌کننده خوب می‌تواند در بالا بردن کیفیت برنامه نقش موثری داشته باشد. چرا که تهیه‌کننده خوب از تحقیق کافی برای فکری نو بخوبی استقبال می‌کند. منابع و تجهیزات فنی را می‌شناسد، ابعاد کار خود را خوب می‌شناسد، به مسائل روز آشناست، مطالعه می‌کند. انسان سالم و صادقی است. از مشکلات گروهی که با او کار می‌کنند مطلع است و خلاصه مورد تایید و اعتماد عوامل و سازمان است.

نظر شما چیست خانم جدلی؟

موقر: من فکر می‌کنم مهارت ایجاد ارتباط با کودک، داشتن خلاقیت، بهره‌گیری از عوامل حرفه‌ای و توانا، بهره‌گیری از کارشناسان متخصص کودک از دیگر عوامل بالا رفتن کیفیت برنامه‌های تلویزیونی است.

کرامتی: ما انسان‌ها برای تصمیماتی که برای کارهای خود می‌گیریم اول فکر می‌کنیم و اگر لازم باشد آن را روی کاغذ می‌آوریم و موضوعات را الویت‌بندی می‌کنیم تا تصمیم درست بگیریم. در برنامه‌سازی هم به همین شکل باید عمل کرد. وقتی تصمیم می‌گیریم در مورد موضوعی برنامه‌سازی کنیم باید طرح و ایده، درست و سنجیده انتخاب شود.

همین‌طوره یک برنامه خوب ضرورتا به یک تحقیق خوب نیاز دارد و این تحقیق می‌بایست در مراحل پیش از تولید مورد توجه و دقت قرار گیرد. در صورت توجه نکردن به تحقیق آنچه ساخته می‌شود مجموعه‌ای از تصاویر بدون انسجام و منطق درونی و ساختار نمایشی است.

جدلی: تهیه‌کننده‌ای که برای کودک و نوجوان برنامه می‌سازد مثل سایر تهیه‌کنندگان باید مخاطب خود را خوب بشناسد. سه گروه سنی خردسال و کودک و نوجوان گروه‌هایی هستند که در ایران برای آنها در شبکه‌ها برنامه ساخته می‌شود.

هر یک از آنها دارای ویژگی‌های خاص خود هستند که شناخت آن ویژگی‌ها در ارائه پیام و تغییر رفتار در مخاطب موثر هستند. زمانی که برای خردسالان برنامه می‌سازیم سلسله مراحل رشد از تولد تا دو سالگی، از دو تا سه سالگی و از 3 تا 5 سالگی را باید بدانیم. اگر مسواک زدن برای یک گروه از خردسالان پیامی مناسب است، برای گروهی دیگر پیام ضروری نیست. اگر توصیه به سلام برای یک گروه از خردسالان پیامی باارزش است، گروه دیگری از خردسالان متوجه ارزش آن نمی‌شوند. شناخت مفاهیم و نحوه انتقال آنها به مخاطبان یک مهارت است. مهارت دیگر شناخت دقیق عوامل بصری جهت انتقال مفاهیم به کودکان است. رنگ، نور، دکور، تصاویر زیبا و... در انتقال مفاهیم و فعال کردن ذهن مخاطب موثر هستند.

موقر: نقش تهیه‌کننده تفکر و خلاقیت است. در عین حال باید از عهده مدیریت و کنترل فعالیت‌های گروهی به خوبی برآید. یکی از مهم‌ترین مساله‌ها در برنامه‌سازی برقراری ارتباط است. تهیه‌کننده باید مسائل بچه‌ها را بشناسد و بعد پیام‌رسانی کند و باید بتواند با ارائه الگوهای صحیح در مخاطب تغییر رفتار ایجاد کند. برنامه‌ساز باید به افکار و عقاید کودک احترام بگذارد.

مهمترین چیزی که در شغل‌تان یاد گرفته‌اید چیست؟

کرامتی: با دنیای بچه‌ها آشنا شدم و کودکان هم اجازه دادند که در دنیای آنها وارد شده، بازی کنم، شادی کنم و با آنها باشم.

موقر: مهمترین چیزی که من یاد گرفتم مدیریت و کنترل برنامه است.

جدلی: احترام به رسانه‌ای که در آن کار می‌کنم و احترام به مخاطبانی که برای آنها برنامه می‌سازم و عشق و علاقه به حرفه برنامه‌سازی برای کودک و نوجوان.

چرا برنامه‌های کودک و خردسال شبکه‌های مختلف سیما (البته با اندکی تغییر)‌ این همه شبیه به هم ساخته می‌شود بیشتر تهیه‌کنندگان کپی‌برداری می‌کنند و کمتر تلاش می‌کنند طرح‌های نو ارائه دهند.

جدلی: انتخاب صحیح ایده و فکر اولیه و طراحی و پرداخت آن بسیار مهم و کاری پرزحمت است و متاسفانه بسیاری از همکاران محترم زحمت تفکر و تعمق و بررسی موقعیت‌‌های مختلف را به خود نمی‌دهند و با تقلید و کپی‌برداری از نمونه‌‌های داخلی و خارجی فقط سعی در پر کردن آنتن را دارند. خیلی از تهیه‌کنندگان بی‌انگیزه‌اند.
در حالی که داشتن انگیزه در برنامه‌سازی و هدایت و کنترل یک پروژه تا به آخر و توجه به تمام نکات ریز و ظریف در برنامه‌سازی مانع از یکنواختی برنامه‌ها خواهد شد.

موقر: الگوبرداری بسیار ساده‌تر از به کار انداختن تفکر و خلاقیت است.

کرامتی: کاش این الگوبرداری‌ها سنجیده و درست انجام بگیرد. من خودم سعی کردم در انتخاب عروسک، انتخاب بازیگر  و انتخاب دکور و به طور کلی در کارهایم تنوع داشته باشم. در برنامه «خانه گلپرانیا» من از دو عروسک متفاوت استفاده کردم، یک تمساح و یک سمور آبی. همیشه در کارهایم از سگ و گربه و خرگوش و جوجه استفاده می‌کردم، اما این بار تجربه کردم که درخت بزرگی هم می‌تواند عروسک باشد و حرف بزند.

موقر: من هم برنامه‌ای دارم به نام «گوگوجی» که نوع عروسک‌ها، طراحی، ساخت و حتی نوع عروسک‌گردانی و صداپیشگی آنها از ویژگی‌های بارز این مجموعه است. هدف از این برنامه آشنا کردن خردسالان با نمایش عروسکی و با ضرب و موسیقی سنتی در کنار آموزش مفاهیم اجتماعی به خردسال است. در کنار تمام اینها، نوآوری جدیدی هم در کار دیده می‌شود. وجود یک صفحه تلویزیون که گوگوجی به آن تلویزیون جادویی می‌گوید خیلی به کمک می‌آید تا مفاهیم با قالب‌ها و روش‌های متفاوت‌تری به بیننده القا شود.

سخنی برای بچه‌های طرفدار برنامه‌تان دارید؟

جدلی: بچه‌ها را دوست دارم چه آنهایی که برنامه‌های من را تماشا می‌کنند و چه آنهایی که تماشا نمی‌کنند. به همه آنها احترام می‌گذارم و نظرشان را در تولیدات آینده خود بسیار موثر و حائز اهمیت می‌دانم.

کرامتی: یادم می‌آید که در یکی از برنامه‌ها بعد از پایان برنامه دو کودک 6 ساله کنار من آمدند و با لحن کودکانه خود گفتند: «خاله امروز به ما خیلی خوش گذشت. دست شما درد نکند.» این جمله برای من بسیار باارزش بود خوشحال بودم که توانسته بودم آن روز بچه‌ها را شاد کنم. وقتی بچه‌ها می‌خندند شما هم با آنها می‌خندید.
وقتی آنها را راضی می‌بینید شما هم راضی هستید و تشویق می‌شوید تا برنامه‌های بیشتری برای آنها بسازید. من از همه بچه‌ها ممنونم چرا که خیلی چیزها از آنها یاد گرفتم.

موقر: زمانی که بچه‌ها از دیدن برنامه لذت ببرند متوجه می‌شویم که پیام‌رسانی صحیح بوده و تهیه‌کننده موفق بوده است.

بنابراین امیدوارم بچه‌ها از دیدن برنامه‌ها لذت ببرند.

این گفتگو با دیگرتهیه‌کنندگان، کارگردانان و گویندگان گروه‌های کودک و نوجوان ادامه دارد
محمدحسین قاسمی‌