سفر در دل تاریخ ورزش‌

 برنامه روزشمار ورزش، هر بامداد در دو نوبت پخش می‌شود. بار اول ساعت 30/1 بامداد و بار دوم که تکرار بار اول است، در ساعت 45/6 به مخاطبان تقدیم می‌شود و مدت هر برنامه حدود 10 دقیقه است.

در یک روز سه‌شنبه با هوای بهاری، به استودیوی ضبط برنامه روزشمار ورزش می‌روم. احسان بهادر تهیه‌کننده برنامه چند دقیقه مانده به ساعت 12 در محل استودیو حاضر می‌شود. راس ساعت 12 ضبط برنامه آغاز می‌شود.
زمان استودیو حدود 2 ساعت است و در این مدت زمان، تهیه‌کننده فرصت دارد تا چند برنامه را ضبط کند. بهادر مطالب برنامه را به سبحان اکرامی، گوینده آن می‌دهد. اکرمی با دقت مطالب را می‌خواند و سوال‌هایش را هم درباره متن از بهادر می‌پرسد.

گوینده پس از سلام، برنامه اولین قسمت آن را اجرا می‌کند که مربوط به محمود نامجو است: 88 سال پیش در چنین روزی محمود نامجو، قهرمان وزنه‌برداری المپیک و جهان در شهر رشت متولد شد. او از کودکی به ورزش علاقه‌مند بود. به همین علت ژیمناستیک و ورزش‌های باستانی را آغاز کرد و پس از مدتی به وزنه‌برداری رو آورد. او در المپیک 1948 به مقام پنجم، در المپیک 1952 به مقام دوم و در المپیک 1956 به مقام سوم رسید. نامجو در
300 دی ماه 1368 درگذشت.

با پایان اولین آیتم برنامه فرصتی پیش می‌آید تا با بهادر درباره آیتم‌ها و بخش‌های برنامه گپی بزنم. از او می‌پرسم روال برنامه این است که با ورزش ایران شروع شود؟ پاسخ می‌دهد: نه این طور نیست. ما براساس تاریخ وقایع به آنها می‌پردازیم.

با ورق زدن تقویم تاریخ، اول به سراغ رویدادهای قدیمی‌تر می‌رویم و در قسمت آخر نزدیک‌ترین اتفاق به زمان امروز مرور می‌شود. بهادر ادامه می‌دهد: البته وقایع ورزشی ایران در گذشته برای مخاطبان جذابیت زیادی دارد. خیلی‌ها نمی‌دانند مثلا 50 یا 60 سال پیش در چنین روزی چه اتفاقاتی در ورزش ایران افتاد. از طریق همین برنامه روزشمار ورزش، با این اتفاقات آشنا می‌شوند. از بهادر می‌پرسم چارچوب و محورهای برنامه چیست و آیا علاوه بر نامداران ورزش به مسائل و موضوع‌های مختلف ورزشی می‌پردازد؟ او می‌گوید: بله هر رویدادی که با ورزش ارتباط داشته باشد در این برنامه جای خود را دارد. مثلا اگر در چنین روزی قانون خاصی در ورزش تصویب شده یا فدراسیونی به عضویت فدراسیون بین‌المللی مربوط درآمده یا ورزشگاهی احداث شده یا رکوردی شکسته شده، به آن اشاره می‌کنیم و یک یادآوری انجام می‌شود. این برنامه در واقع یک دانشنامه ورزشی است.

آیتم بعدی برنامه به سامارانش، رئیس سابق کمیته بین‌المللی المپیک اختصاص دارد. اکرامی کلامش را این گونه آغاز می‌کند: 28 سال پیش در چنین روزی خوان آنتونیو سامارانش اسپانیایی به عنوان رئیس کمیته بین‌المللی المپیک انتخاب شد. او به مدت 23 سال در این سمت باقی ماند. او ورزش غیرحرفه‌ای را در بازی‌های المپیک کمرنگ کرد و دادن دستمزد به قهرمانان را که باعث لغو عنوان قهرمانی آنها در بازی‌های المپیک می‌شد، جایز دانست و این امر باعث بهبود سطح کیفی مسابقات شد. پس از این بخش موسیقی مختصری را متناسب با متن می‌شنویم و بخش بعدی در یکی دو دقیقه تصویری از کارل لوئیس دونده افسانه‌ای سیاهپوست ارائه می‌دهد.

بهادر می‌گوید: در معرفی رویدادها مثلا روز تولد یک ورزش یا روز رکوردشکنی و قهرمانی او فقط به همان اتفاق اکتفا نمی‌کنیم. بلکه آن اتفاق بهانه‌ای است تا مختصری از زندگینامه قهرمان موردنظر را به مخاطب ارائه دهیم. به همین علت است که «روزشمار ورزش» را یک دانشنامه ورزشی می‌دانیم.

پس از ضبط برنامه سبحان اکرامی از استودیو بیرون می‌آید و آبی می‌نوشد و با تهیه کننده صحبت کوتاهی می‌کند تا نوبت به ضبط برنامه دوم برسد. در همین حال از او می‌پرسم از کی فعالیت خود را در این برنامه آغاز کرده، پاسخ می‌دهد: از اوایل سال 86 کار گویندگی آن را به من سپردند. اوایل با حال و هوای برنامه زیاد آشنا نبودم اما حالا کاملا آن را حس می‌کنم و سعی من این است طوری آن را اجرا کنم که شنوندگان را به ‌دل تاریخ حوادث ببرم و آنها احساس کنند از نزدیک شاهد یک اتفاق ورزشی هستند و یا اینکه ورزشکاری را که درباره‌اش صحبت می‌کنیم، از نزدیک می‌بینند.

احسان بهادر به جمع ما می‌پیوندد و حرف‌های اکرامی را این‌طور ادامه می‌دهد. بله از اوایل سال 1386 با آقای اکرامی همکاری کرده‌ایم. من خودم از سال 1380 کار تهیه برنامه را بر عهده داشتم. فرزان رابعی اولین گوینده آن بود. سپس کیوان همتی گوینده آن شد که تا اواخر 1385 به کارش ادامه داد.

از بهادر درباره نویسندگان برنامه و منابع نویسندگی آن می‌پرسم که می‌گوید: آقایان احد برنجی و هوشنگ للهی و خود من کار نوشتن مطالب برنامه را برعهده داشته‌ایم. البته آقای للهی در سال‌های 80 و 81 با من همکاری می‌کردند. جلد نوار برنامه‌ها را که می‌بینم، روی آنها نام احد برنجی به‌عنوان نویسنده آمده است.

برایم جالب است که برنجی مطالب برنامه را می‌نویسد: البته بهادر هم به‌نام او اشاره کرد. این که چطور شد به سراغ برنجی رفتند، برایم سوال جالبی است. من سال‌های طولانی است که او را می‌شناسم. او در مدتی حدود نیم قرن یکی از زحمت‌کشان دو و میدانی بوده و زندگی‌اش را وقف این ورزش کرده است. حدود 3 تا 4 دهه پیش یکی از بهترین تیم‌های دو و میدانی تهران را در اختیار داشت و اداره می‌کرد. در تیم او شماری از ملی‌پوشان عضویت داشتند. پس از آن نیز همیشه در کنار دو و میدانی بوده. گاهی رئیس هیات دو و میدانی تهران بود و گاهی مسوول یک تیم یا ... او آرشیو دو و میدانی و برخی از ورزش‌‌هاست و خودش را می‌توان یک دانشنامه ورزشی زنده به‌حساب آورد. بنابراین حضور چنین فردی به‌‌‌عنوان نویسنده در برنامه روز شمار ورزش غنیمتی است.

بهادر می‌گوید: آقای برنجی از آغاز برنامه تا به حال نویسنده ثابت ما بوده. هر وقت هم که فرصت نویسندگی نداشته یا کسالت داشته، اطلاعات خام را در اختیار من می‌گذاشت و من آنها را به شکل متن رادیویی درمی‌آوردم. ادامه صحبت بهادر درباره شیوه تحقیق و فراهم آوردن مطالب برنامه است. او می‌گوید: بخشی از کار برعهده احد برنجی است، اما بخش دیگر تحقیقاتی است که من انجام می‌دهم. آرشیو مجلات کیهان ورزشی اصلی‌ترین منبع ماست. ما با مراجعه به آکادمی‌ ملی المپیک، از این مجلات استفاده می‌کنیم. البته بارها پیش می‌آید که اطلاعات مربوط به یک اتفاق به‌طور ناقص در مجله آمده که با مراجعه به منابع دیگر آنها را تکمیل می‌کنیم.

ساعت حدود 30/12 است که گفتگوی من با بهادر به پایان می‌رسد. او به سرعت نوار برنامه بعدی «روز شمار ورزش» را روی دستگاه قرار می‌دهد تا ضبط آن را آغاز کند.

در حالی که صدای آرم آشنای آن را می‌شنوم از استودیو بیرون می‌آیم.

جهانگیر چراتی