در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گردشگران بیمارستانی
وقتی صحبت از گردشگری و صنعت توریسم به میان میآید، ناخودآگاه تصویری از جاذبههای مختلف در ذهن شکل میگیرند؛ تپههای باستانی، سنگ نبشتهها، اقلیم چهار فصل، سواحل زیبا، کویر و جذابیتهای متعدد دیگری که هر کدام به تنهایی میتوانند دستاویزی کافی برای دیدار از کشور ما بوده و باعث رونق بازار گردشگری شوند. اما در کنار تمام این قابلیتها گردشگری درمانی و سلامت یکی دیگر از ظرفیتهایی است که اگر بدرستی و با برنامهریزیهای دقیق مورد استفاده قرار گیرد، میتواند بخش مهمی از بازار موجود در منطقه و جهان را به خود جلب کند.
بحث گردشگری پزشکی و سلامت، خیلی پیش از اینها در کشورهای جهان و از جمله در بعضی از کشورهای همسایه و حوزه خلیج فارس مطرح شده و مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
دکتر محمود ضیایی، محقق و عضو هیات علمی دانشگاه این نوع خاص از گردشگری را اینگونه تعریف میکند: گردشگری سلامت و درمانی مجموعه فعالیتهایی است که در مکانی غیر از مکان متداول و معمول زندگی فرد به منظور حفظ و ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری، درمان یا توانبخشی صورت میگیرد. در واقع گردشگری پزشکی مجموعهای از خدمات درمانی است که شامل حفظ، ارتقاء، پیشگیری و درمان بیماریهاست.
گاهی اوقات فرد برای استفاده از روشها و داروهای سنتی رایج در یک منطقه، استفاده از امکانات تخصصی موجود در یک کشور یا بهرهگیری از مواهب طبیعی موجود و موثر در درمان بیماری، به یک منطقه خاص مسافرت میکند.
همانگونه که شما نیز ممکن است افرادی را سراغ داشته باشید که برای استفاده از طب سوزنی راهی چین شدهاند. اما اگر اهل ایرانگردی باشید، با خواندن این تعریف در ذهن خود به سرعین در استان اردبیل و محلات در استان مرکزی سفر خواهید کرد، گل افشانهای چاهبهار و لجنهای ارومیه که به گفته ضیایی اکنون به روسیه صادر میشود را به خاطر خواهید آورد و سری نیز به عطاریهای شیراز و اصفهان خواهید زد. تمام اینها نشاندهنده قابلیتهای زیاد کشور ما برای استفاده از این نوع گردشگری است. ضیایی به بخشهای دیگری نیز در این زمینه اشاره دارد: ما کویر را در قسمتها و فلات مرکزی ایران داریم که به خاطر هوای پاکیزه و گرمای مطبوعی که دارد میتوان روی آن سرمایهگذاری کرد. ما مناطق خوش آب و هوای کوهستانی را داریم که برای بسیاری از امراض از جمله بیماریهای تنفسی و کسانی که مایلند دوران نقاهت خود را بگذرانند میتواند مفید باشد. ولی همه اینها تنها منبع گردشگری هستند و هنوز تبدیل به محصول گردشگری نشدهاند. تمام این ظرفیتهای بالقوه زمانی به فعل تبدیل خواهند شد که روی آنها سرمایهگذاری شده و خدمات جانبی مورد نیاز با استانداردهای بالا و بینالمللی در منطقه ایجاد شود. بارها مشاهده شده است مسافران خارجی که به چشمههای آب گرم سفر میکنند به دلیل شرایط نامناسب و نگرانی از انتقال بیماریها حاضر نمیشوند از استخرهای موجود استفاده کنند. متاسفانه آنچه در حال حاضر در این مناطق رایج است، بیشتر آب تنی است تا هیدروتراپی و آب درمانی.
تجارت در بخش بیمارستان
استفاده از مواهب طبیعی تنها بخشی از گردشگری درمانی را تشکیل میدهد که به آن گردشگری سلامت میگویند. اما آنچه این روزها بویژه در کشورهای همسایه ما متداول است، تاسیس مراکز درمانی مجهز و پیشرفته و ارائه خدمات درمانی به بیمارانی است که به دلایل مختلف ترجیح میدهند بیماری خود را در جایی غیر از محل سکونت خود معالجه کنند. این کشورها و به طور مشخص امارات از مدتها پیش با برنامهریزیهای کلان و ارتباط با مراکز خدمات درمانی بینالمللی و دانشگاههای مطرح در این زمینه سرمایهگذاری کرده و به عنوان زیر شاخه آنها عمل میکنند. ضیایی در این رابطه با اشاره به شعار دولت اردن مبنی بر ایجاد مکه پزشکی کشورهای اسلامی و فعالیت و سرمایهگذاریهای بسیاری که برای جذب بیماران در این کشور و سایر کشورهای منطقه انجام میشود، نگاهی نیز به امکاناتی دارد که در کشور ما موجود است و میتواند مورد استفاده قرار گیرد: «در بحث از خدمات پزشکی ما امروز از امکانات خوبی برخورداریم. آنچه مسلم است ایران در زمینههایی مثل چشم پزشکی و خدمات جراحیهای پلاستیک و زیبایی به لحاظ قیمت و نوع تخصص از امتیازات نسبی خوبی برخوردار است. هر کدام از این تخصصها می توانند ابتدا برای بازار کشورهای همسایه و بعد با بالا رفتن استانداردها و ایجاد خدمات جانبی برای بازارهای عمدهتری مثل اروپا و جنوب شرق آسیا مناسب باشند.»
دسترسی به متخصصان ورزیده و کارآمد گرچه از شرایط لازم برای گسترش بازار گردشگری درمانی به شمار میرود، ولی کافی نیست. آنچه در این زمینه به آن نیاز داریم، بیمارستانهای مجهز، کادر درمانی و پرستاری زبده و کار آزموده، سیستمهای بیمهای و دارویی مناسب، استانداردهای بالا و کنترل و نظارت دقیق و تمام فاکتورهایی است که میتوانیم آنها را نرم افزار توسعه گردشگری درمانی بنامیم. وقتی صحبت از نرم افزار میشود، ناخودآگاه بخش دیگری نیز به نام سختافزار خودنمایی میکند. سهولت صدور ویزا، مدارک گمرکی، تبدیل ارز، سیستمهای حمل و نقل و از همه مهمتر بحث اقامت و هتل بیمارستان این قسمت را تشکیل داده و در گردشگری پزشکی تاثیرگذارند.
حرکت اندر خم یک کوچه
در جایی که بسیاری از کشورهای منطقه و آسیای جنوب شرقی سالها پیش سرمایهگذاری روی گردشگری درمانی را آغاز کرده و اکنون مدتهاست به مرحله بهرهبرداری رسیدهاند، کشور ما اولین گامها را در این زمینه برمیدارد. اما گرچه امروز تایلند میلیونها بیمار را از سراسر جهان در بیمارستانهای خود میپذیرد و ترکیه، هندوستان، اندونزی و بسیاری دیگر از کشورها بخش زیادی از بازار را در این زمینه به خود اختصاص دادهاند، اما پیمودن راه هزار کیلومتری از قدم اول شروع میشود. میتوانیم امیدوار باشیم شکلگیری ستاد گردشگری درمانی در سازمان میراث فرهنگی، سیاستگذاری گردشگری سلامت، مطالعات انجام شده در زمینه دهکدههای سلامت در کشور و از جمله در جزیره کیش، بحثهای امکان سنجی توسعه گردشگری سلامت در چشمههای آب معدنی کشور، شرکت در نمایشگاههای بینالمللی و بحثهایی که در زمینه ایجاد سایتهای اطلاع رسانی در زمینه قابلیتها و شرایط خدمات درمانی ایران صورت گرفته است، همچنین تدوین طرح جامع گردشگری سلامت بتوانند سالهای دراز تاخیر را جبران کنند. چرا که آنچه در این بازار بسیار مهم است هزینههای فرصت است و هر چه سریعتر وارد این بازار رقابتی شویم، شانس موفقیت بیشتری خواهیم داشت. ضیایی با اشاره به این نکته که به دلیل مدیریتهای کوتاه مدت و ناپایدار و سلیقهای بودن مدیریتها بسیاری از طرحها و اقدامات در کشور ما یا تعقیب نمیشوند یا اهمیت لازم به آنها داده نمیشود، میگوید: «زمان خیلی مهم است، خیلی مهم است که سیاستها و برنامهها و طرحها در این زمینه با دقت مطالعه، تعریف و تدوین شوند، اما مهمتر از همه این است که این سیاستها پیاده شده و در سالهای آینده و با مدیریتهای جدید با جدیت تعقیب شوند.»
در کنار بحث سرمایهگذاری اولین نکتهای که به ذهن میرسد، میزان بازگشت سرمایه و سوددهی حاصل از این سرمایهگذاری است. این همان چیزی است که توجه ما را نیز به خود جلب کرد و لذا از دکتر ضیایی به عنوان کارشناس خواستیم در این زمینه نیز توضیح دهد. اما به نظر او آنچه بیش از سوددهی و سودآوری به طور خاص و در سطح ملی در این زمینه اهمیت دارد، حرکت در جهت توسعه پایدار گردشگری است. تنوع بخشی به محصولات گردشگری یکی از عواملی است که میتواند ما را به این هدف نزدیک سازد. وی کشور را به سوپرمارکتی با انواع مایحتاج ضروری تشبیه کرده و آن را با مغازهای کوچک که تنها تعداد محدودی از کالاهای مورد نیاز مصرف کننده را دارد مقایسه میکند. طبیعتا گردشگر به مقصدی سفر خواهد کرد که بتواند نیازهای بیشتری را تامین کند. علاوه براین که تنوع محصولات باعث خواهد شد با آسیبپذیری کمتری در این زمینه مواجه شویم و چنانچه یکی از محصولات گردشگری به دلایلی مانند تغییرات آب و هوایی، شیوع بیماری و غیره دچار بحران شود صنعت گردشگری صدمات کمتری را تحمل خواهد کرد.
سعیده کافی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
