هر تشویقی ، تشویق نیست

 تحسین دلگرمی ما را افزایش می دهد و با توجه به این که از جمله رفتارهایی است که محدود به سن خاصی هم نیست کودکان و بزرگسالان را نیز شامل می شود. شخص تشویق شونده احساس می کند برای دیگران مهم است و به نوعی انگیزه بیشتر و قوی تری برای انجام کارها پیدا می کند.

 اما آنچه اهمیت دارد این است که تشویق و تحسین نیز اصولی دارد که اگر ما از اصول صحیح آن اطلاع داشته باشیم می توانیم با استفاده مناسب و بجا، به سلامت روحی اعضای خانواده و اطرافیان کمک کنیم . بدیهی است که در این امر تحسین و تشویق کودکان بسیار حساس تر است و باید نکات ظریفی را در این میان رعایت کرد.

تحسین منجر به تنش

شاید تعجب کنید، اما باید بدانید که تحسین در مواقعی منجر به بدرفتاری و تنش در کودکان می شود. وقتی فرزندان و کودکان ما خود را شایسته تحسین و تشویق ندانند عصبی می شوند و بدرفتاری می کنند. چنانچه احساس کنند منظور ما از تشویق یادآوری مسائلی به آنهاست ، برای مثال وقتی پدری به فرزندش که در یک درسی ضعیف است می گوید «پسرم زرنگ ترین شاگرد کلاس است » به جای این که به او احساس خوبی بدهد این پیام را داده که تو باید زرنگ ترین شاگرد باشی ، اما حالا نیستی .

همین مساله موجب می شود فرزند احساس بدی پیدا کند و در مواردی نیز موجب تضعیف ارتباط صمیمانه و در مواردی اعتماد به والدین می شود. در موردی دیگر هم مادری که از سرکار به منزل باز گشته و کارهای منزل هم زیاد است وقتی می بیند پسرش آرام نشسته و اذیت نمی کند تصور می کند حالا بهترین وقت تحسین و تشویق است . پس می گوید «تو بهترین پسری هستی که تا حالا دیده ام و من به داشتن تو افتخار می کنم ».

اصول تحسین و تشویق

در تعریف و تحسین از فرزندان باید اصولی را رعایت کرد که مهم ترین این اصول نیز توجه به ویژگی ها و رفتارهای مثبت آنهاست نه شخصیت کلی ایشان . وقتی فرزندتان کار خوبی انجام داده بهتر است از کاری که کرده تعریف کنید و او را تشویق کنید نه از این که او بچه خوبی است .

به عبارت دیگر بدین ترتیب با تشویق خصوصیات خوب تصویر واقعی کارهای خوب او را نشان می دهید نه تصویری غیر واقعی از شخصیت وی .برای مثال وقتی مادری خرید کرده و تعداد خریدها زیاد است و فرزندش در حمل آنها کمک می کند بهتر است مادر به شیوه صحیح او را تحسین کند و بگوید خیلی متشکرم که به من کمک کردی . اگر این کار را نمی کردی نمی توانستم به تنهایی کارها را انجام دهم . کارشناسان تربیتی معتقدند تحسین مستقیم از شخصیت کودک یا حتی بزرگسالان مانند نور مستقیم ناراحت کننده است . پس بکوشید در تحسین ها، صفات شخص را تحسین نکنید، بلکه کوشش ها، رفتارها و دستاوردهای او را مورد تحسین و تشویق قرار دهید.

تحسین 2بخش دارد

تحسین عموما 2قسمت دارد: نظر ما و نتیجه گیری طرف مقابل .

صحبت ها و تحسین های ما باید بوضوح نشان دهد که ما از کمک ، سلیقه ، نوآوری یا کار افراد مورد نظر قدردانی می کنیم و در عین حال باید این کار را به گونه ای انجام دهیم که شخص نتیجه ای واقعی از شخصیت خود بگیرد. این تحسین ها باید به گونه ای باشد که شخص نتواند جز تصویر مثبت و روشن ، چیز دیگری در مورد خود در آن ببیند. گفتنی است که موارد بالا در مورد انتقاد سازنده نیز صحت دارد. به این معنا که انتقاد سازنده طرز کار افراد یا رفتارهایشان را نشان می دهد و از ملاحظات منفی در مورد شخصیت افراد کاملا پرهیز می کند. بنابر این وقتی لغزش یا اشتباهی صورت می گیرد نباید آن را به شخصیت فرد ارتباط داد و بهتر است در مورد اتفاقی که افتاده صحبت شود نه در باره خود شخص ؛ زیرا در غیر این صورت به جای نتیجه مطلوب ممکن است منجر به از دست دادن اعتماد به نفس فرد مقابل شود.

برای مثال وقتی کودکی محتویات لیوانش را روی لباسش می ریزد بهتر است به جای این که بگوییم «تو همیشه همین طوری و نمی توانی درست چیزی بخوری » بگوییم «لیوان سبک است . باید بیشتر مواظب باشی تا برنگردد و روی زمین بریزد». به این ترتیب نه تنها او ناراحت نمی شود، بلکه بدون احساس گناه سعی خود را می کند تا این اتفاق دیگر رخ ندهد.

مترجم : سحر کمالی نفر/ منبع : Parenting.org