رنگین‌کمانی از صدا

 جذابیت این کارتون  سوای تداعی خاطرات کودکی و ساختار تصویری آن  در دوبله ماندگارش می‌باشد؛ صداهایی که بسیاری از کارتون‌های آن زمان تلویزیون را برای نسل ما به خاطره گذاشته‌اند (تا آثار انیمیشن ژاپنی که همیشه شخصیت‌های کودک داستان به دنبال مادران و پدران گمشده بودند!). امیر قطعه‌ای علاوه بر مدیر دوبلاژی بلفی و لی‌لی‌بیت، راوی داستان این کارتون نیز هست و جمعی از ممتازترین دوبلورها را جهت نقش‌گویی در این کارتون برگزید که از جمله آنان می‌توان به نادره سالارپور، فریبا شاهین مقدم، مهدی آرین‌نژاد و ... اشاره کرد.

در این بین صدای ماندگاری به جای شخصیت عموی بلفی که دکتر دائم‌الخمر با بینی همواره قرمزی است، نقش گفته که این صدا تعلق دارد به اصغر افضلی. نحوه اجراهای  به یادماندنی این گوینده توانا در آثار مختلف، از نقاط درخشان تاریخچه دوبلاژ است. برای دوستداران دوبله کارتون، اصغر افضلی در زمره بهترین‌هاست، فقط کافی است نمونه‌ای از نقش‌گویی‌هایش را نام ببریم: شخصیت پرنس‌جان در کارتون رابین‌هود، ادگار در گربه‌های اشرافی، تناردیه در بینوایان، روباه در پسر شجاع، وروجک در کارتون وروجک و آقای نجار، کارآگاه گجت و بسیاری دیگر.
«به دوبله کار کودک خیلی علاقه  دارم.

هنگامی که در برخورد با بچه‌ها، محبت‌شان را حس می‌کردم، عشقم به دوبله کارتون بیشتر می‌شد و سعی می‌کردم در درجه اول آنان را شاد کنم و یادگار خوبی از من در ذهنشان باقی بماند. در کارتون گوریل انگوری که دوبله خاطره‌انگیزی دارد و در اوایل انقلاب با نوار شانزده میلی‌متری کار کردیم، یکی از بهترین تیپ‌های صدایم را به جای بیگلی بیگلی گفتم که هنوز هم از تماشای آن لذت می‌برم.» اصغر افضلی (متولد 1317 در تهران) در سال 1339 به طور حرفه‌ای کار دوبله را آغاز و در سال 1346 برای نخستین بار مدیر دوبلاژی را تجربه کرد. پیشینه فعالیتش به حضور در تئاتر فردوسی به عنوان بازیگر در میانه دهه 1330 برمی‌گردد. او در آن سال‌ها همبازی بازیگران مشهوری چون منیره تسلیمی (مادر سوسن تسلیمی)، جهانگیر فروهر، نصرت‌الله وحدت، همت آزاد و مهری ودادیان بود.

صدا و استعداد گویندگی افضلی را نخستین بار احمد رسول‌زاده کشف کرد. «نمایشنامه‌ای به نام اسمال در نیویورک را در تئاتر فردوسی کار می‌کردیم که آقای رسول‌زاده هم در آن حضور داشتند و این همکاری با ایشان مدتی ادامه پیدا کرد تا این که آقای رسول‌زاده وارد دوبله شدند و مرا تشویق به حضور در دوبله کردند. من هم پذیرفتم و با مراجعه به آنجا فهمیدم که برای آنان غریبه نیستم، چون استودیو دی.سی.آی روبه‌روی تئاتر فردوسی بود و اکثر دوبلورهای آنجا برای تماشا می‌آمدند که از آن زمان رابطه دوستانه‌ای بین ما برقرار شد».

اولین بار افضلی در فیلم‌ فرانسوی سه‌چرخه‌سوار در نقش کوتاهی حرف زد و این فیلم در استودیو پلازا دوبله شد: «دوبله آن زمان حال و هوای دیگری داشت و مثل حالا ماشینی نبود که همه چیز با عجله پیش می‌رود. فیلم به وسیله آپارات نمایش داده می‌شد و برای تکرار دیالوگ‌‌ها باید فیلم متوقف می‌شد و به صحنه قبلی برمی‌گشت. این کار سه تا چهار دقیقه زمان می‌برد و فرصت مناسبی برای گوینده بود که به کارش فکر کرده و دیالوگ‌ها را چند بار مرور کند تا این که واژه‌ها ملکه ذهنش شوند، در حالی که امروز شاهد این شیوه در دوبله نیستیم. افرادی که از قدیم در دوبله فعالیت می‌کنند عاشقانه این کار را شروع کردند. در آن سال‌ها برای گفتن یک نقش کوتاه احتیاج به ده‌ها بار تمرین بود.»

زمان می‌گذرد تا  این که زنده‌یاد محمد‌علی زرندی در استودیو مولن‌روژ، دوبله فیلمی را به عهده می‌گیرد با شرکت چیچو و فرانکو. زرندی از صدای دو استاد تیپ‌گویی استفاده می‌کند یعنی منوچهر اسماعیلی (به جای چیچو) و اصغر افضلی (فرانکو). دیری نمی‌پاید که فیلم‌های نه‌چندان بامزه این دو بازیگر به واسطه هنر این دوبلورها طرفداران فراوانی در ایران پیدا می‌کند. افضلی بر این نکته پافشاری دارد که برای دیدن فیلم‌های فرانکو پس از دوبله، با مردم به سینما می‌رفته و نحوه کارش را از طریق واکنش‌های آنان ارزیابی می‌کرده است. روند دوبله فیلم‌های کمدی برای افضلی طی می‌شود تا زمان برای دوبله شاهکارهای وودی آلن فرا می‌رسد. اولین فیلمی که او به جای وودی آلن صحبت کرد «دوباره بنواز سام» است. در همین مرحله بود که افضلی تکنیک‌ جاودانه سرعت در نقش‌گویی به جای آلن را برمی‌گزیند و در فیلم‌های پولو بردار و فرار کن، موزها، عشق و مرگ و... این شیوه را ادامه می‌دهد و به آنی‌هال می‌رسد که در آن شاهد اوج کار و پختگی افضلی هستیم: «جنس بازی وودی آلن را خیلی دوست دارم و هنگام کار، انگار مثل دو دوست کنار همدیگریم، همسطح و یکرنگ با هم حرکت می‌کنیم، چون شناخت کاملی از راز و رمزها و ریزه‌کاری‌های هنر نقش‌آفرینی او دارم.» فیلم آنی‌هال در استودیو راما و به مدیریت محمود قنبری طی 2 روز دوبله شد و اجرای مینو غزنوی به جای دایان کیتن پابه‌پای افضلی فوق‌العاده است. افضلی در دوبله فیلم‌های ایرانی نیز حضور چشمگیری داشت که نمونه مشهورش صدای شخصیت قوچعلی در مجموعه فیلم‌های صمد و نقش‌گویی به جای پرسوناژ صاحب جواهرفروشی قازاریان (با بازی زنده‌یاد سروش خلیلی) در دوبله سریال هزاردستان است.

ایفای نقش رادیویی «رحمت گردچاقه» در برنامه پرمخاطب صبح جمعه با شما از خاطرات شیرین حضور افضلی در رادیو است. در میانه دهه 1360 و سال‌های پر رونق جشنواره فیلم کودک و نوجوان در اصفهان، این دوبلور پیشکسوت با تعدادی از همکارانش، دوبله همزمان فیلم را تجربه می‌کند: «این دوبله همزمان بود که در اصفهان مردم را به سمت سینما می‌کشاند. مردم دوست داشتند که گویندگان را از نزدیک ببینند و با دوبله بیشتر آشنا شوند. وسط این همه جمعیت می‌نشستی و تماشاگر هم استقبال می‌کرد و حتی باعث ازدحام در سینما می‌شد. اما در مراسم اختتامیه، افراد مسوول یک کلام درباره دوبله حرف نمی‌زدند و فقط از هم تعریف و تمجید می‌کردند.» این اواخر در دوبله سریال افسران پلیس (قبل از تغییرات دوبله کنونی‌اش)، اصغر افضلی عهده‌دار نقش‌گویی بانمکی به جای شخصیت جووانی بود که دریغ است بعد از تغییرات ناگهانی مدیریت دوبلاژ و گویندگان این سریال، دیگر صدای رنگین‌کمانی افضلی (تنها تعبیری که درخور این صدای ماندگار است) را نمی‌شنویم.

نیروان غنی‌پور