فرزند صبح‌

در 15 سالگی اما فصل دیگری در زندگی امام ورق خورد. فصلی که گرچه با فوت مادر و عمه امام‌ره آغازی تلخ داشت ولی با مهاجرت ایشان به قم و تحصیل در حوزه علمیه قم بنیانگذار روزهای بزرگی در تاریخ معاصر ایران گشت.

حوزه علمیه قم، در این سال‌ها با چهره جوان طلبه‌ای آشنا گشت که به سرعت مدارج علمی را کسب می‌کرد و مراحل تحصیلات تکمیلی علوم حوزوی را نزد اساتید بزرگی چون مرحوم آقا میرزا محمد علی ادیب تهرانی و آیت‌الله‌العظمی حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی  رضوان‌الله علیهم می‌گذراند. حضرت امام پس از اتمام تحصیلات طی سال‌های طولانی در حوزه علمیه قم به  تدریس چندین دوره فقه، اصول، فلسفه و عرفان و اخلاق اسلامی در فیضیه، مسجد اعظم، مسجد  محمدیه، مدرسه حاج ملاصادق، مسجد سلماسی و... همت گماشت و در حوزه علمیه نجف نیز قریب 14 سال در مسجد شیخ اعطم انصاری‌ره معارف اهل بیت و فقه را در عالی‌ترین سطوح تدریس نمود و در نجف بود که برای نخستین بار. مبانی نظری حکومت اسلامی را در سلسله درس‌های ولایت فقیه بازگو نمود.

به موجب تصویت لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی شرط سوگند به قرآن کریم کاندیداها به سوگند به هر کتاب آسمانی دیگری تغییر می‌یافت. نکته‌ای که اگرچه رژیم سعی داشت آن را پنهان کند، اما امام با هوشیاری ذاتی خویش آن را دریافت و فریاد اعتراض بلند کرد: «اینجانب مجددا به شما نصیحت می‌کنم که به اطاعت خداوند متعال و قانون اساسی گردن نهید و از عواقب وخیمه تخلف از قرآن و احکام علمای ملت و زعمای مسلمین و تخلف از قانون اساسی بترسید و عمدا و بدون موجب مملکت را به خطر نیندازید والا علمای اسلام درباره شما از اظهار عقیده خودداری نخواهند کرد.»

تحریم عید باستانی نوروز در سال 1342 دیگر اقدامی بود که حضرت امام در اعتراض به اقدامات رژیم انجام داد.  امام خمینی در اجتماع مردم، بی پروا از شخص شاه به عنوان عامل اصلی جنایات و همپیمان با اسرائیل یاد می کرد و مردم را به قیام فرا می خواند. او در سخنرانی خود در روز 12 فروردین 1342 شدیدا از سکوت علمای قم و نجف و دیگر بلاد اسلامی در مقابل جنایات تازه رژیم انتقاد کرد و فرمود: امروز سکوت همراهی با دستگاه جبار است حضرت امام روز بعد (13 فروردین 42) اعلامیه معروف خود را تحت عنوان شاه دوستی یعنی غارتگری منتشر ساخت.

فاجعه فیضیه قم، فصل دیگری از تاریخ انقلاب و مبارزات امام است. فاجعه‌ای اسف‌انگیز که تلخی آن هیچ‌گاه از یاد امام نرفت. اعتراضات امام به این اتفاق بود که سرانجام کاسه صبر نداشته رژیم را لبریز کرد تا در شامگاه 14 خرداد با اعزام صدها کماندو و محاصره منزل امام ایشان را دستگیر و به زندان قصر منتقل کند. خبر دستگیری امام قیامتی در بین مردم و هواداران امام برپا کرد، همین فشارها باعث شد که ایشان 19 روز بعد آزاد شوند اما رژیم پهلوی باز هم تحمل افشاگری‌های امام را نیاورد و ایشان را دوباره در 13 آبان 1343 بازداشت کرد. اما این بار چاره کار را نه در زندانی‌کردن ایشان که در تبعید دانست و چنین بود که امام تحت حفاظت مامورین امنیتی و نظامی به آنکارا پرواز کرد و پس از یازده ماه از ترکیه به عراق اعزام شدند.

دوران اقامت طولانی و 13 ساله امام خمینی در نجف در شرایطی آغاز شد که هرچند در ظاهر فشارها و محدودیت‌های مستقیم در حد ایران و ترکیه وجود نداشت، اما مخالفت‌ها و کارشکنی‌ها و زخم‌زبان‌ها نه از جبهه دشمن رویارو بلکه از ناحیه روحانی‌نمایان و دنیاخواهان مخفی شده در لباس دین آنچنان گسترده و آزاردهنده بود که امام با همه صبر و بردباری معروفش بارها از سختی شرایط مبارزه در این سال‌ها به تلخی تمام یاد کرده است. ولی هیچ یک از این مصائب و دشواری‌ها نتوانست او را از مسیری که آگاهانه انتخاب کرده بود باز دارد.

بعد از 13 سال در دیدار وزرای خارجه ایران و عراق در نیویورک تصمیم گرفته شد، امام خمینی از عراق خارج شوند. امام نجف را به قصد مرز کویت ترک گفتند ولی دولت کویت از ورود امام به این کشور جلوگیری کرد تا از میان تمام شهرهای جهان این پاریس پایتخت فرانسه باشد که میزبانی امام را در حساس‌ترین روزهای انقلاب به عهده گیرد.

امام خمینی در دیماه 57 شورای انقلاب را تشکیل داد. شاه نیز پس از تشکیل شورای سلطنت و اخذ رای اعتماد برای کابینه بختیار در روز 26 دیماه از کشور فرار کرد. خبر در شهر تهران و سپس ایران پیچید و مردم در خیابان‌ها به جشن و پایکوبی پرداختند. اوایل بهمن 57 خبر تصمیم امام در بازگشت به کشور منتشر شد. هر کس که می‌شنید اشک شوق فرو می‌ریخت. مردم 14 سال انتظار کشیده بودند. دولت بختیار پس از چند روز تاب مقاومت نیاورد و ناگزیر از پذیرفتن خواست ملت شد. سرانجام امام خمینی بامداد 12 بهمن 1357 پس از 14‌‌سال دوری از وطن وارد کشور شد تا روز هجران و شب فرقت یار آخر شود.

رضا امیدوار