بررسی و شناخت ساکنان پر سر و صدای تالاب‌ها

دوزیستان رده‌ای از جانوران مهره‌داری هستند که از نظر رده‌بندی بین ماهی‌ها و خزندگان قرار دارند ولی شباهت آنها به خزندگان بیشتر است. این موجودات قسمتی از زندگی خود را در آب و قسمتی دیگر را در خشکی می‌گذرانند به‌‌همین‌‌خاطر به آنها دو زیست می‌گویند. دو زیستان مرحله لاروی زندگی خود را در آب سپری کرده و برای تبادل گازهای تنفسی از آبشش‌ها استفاده می‌کنند و پس از رسیدن به دوران بلوغ و پیدایش شش برای تنفس، کم‌کم برای زندگی در خشکی تکامل می‌یابند. چندین صفت ویژه از جمله‌ پاها، ریه‌ها، سوراخ های بینی متصل به حفره دهان و اندام‌های حسی، این جانور را برای زندگی آبی و خاکی سازگار می‌سازد.

دو زیستان تغذیه متنوع و زیادی دارند از‌‌این‌‌رو تولید مثل بالایی داشته و می‌توانند تعداد و زی‌توده (Biomass)   خود را به سرعت افزایش دهند.

تمام دو زیستان همانند ماهی‌ها و خزندگان خونسرد هستند، یعنی دمای بدن آنها متغیر است و بستگی به درجه حرارت محیط دارد. به همین علت دو زیستان می‌توانند افزایش گرما و سرما را تحمل کنند. در نواحی که زمستان‌های سرد دارد، دو زیستانی که آبزی هستند در تمام فصل سرما به قسمت‌های ژرف دریاچه‌ها یا رودها که یخ نمی‌بندد رفته و زمستان را می‌گذرانند (خواب زمستانی) در این دوره آنهایی که خشکی‌زی هستند یا نقب می‌زنند یا به درون زمین زیر خط یخبندان می‌روند. با کاهش درجه حرارت سرعت فرایندهای تنفس و گردش خون تدریجا کم شده و جانور به تدریج سست‌تر می‌شود تا این که به خواب می‌رود. با افزایش درجه حرارت از 20 تا 30 درجه سانتی‌گراد که در گونه‌های مختلف فرق می‌کند، این جانوران دوباره فعال می‌شوند.

رده دوزیستان به سه راسته؛ دوزیستان دم‌دار، دو زیستان بدون دست و پا و دو زیستان بدون دم یا همان قورباغه‌ها و وزغ‌ها تقسیم می‌شوند.
خون دو زیستان در ایران شامل قورباغه‌ها، وزغ‌ها، قورباغه‌های درختی و سمندرهاست.

ویژگی‌های قورباغه‌

در قورباغه‌ها، سر و تنه به صورت یک بدن پهن و فرو رفته، بهم متصل بوده گردن و دم وجود ندارد. اندام‌های پیشین کوچک و اندام‌های پسین دراز است و میان آنها پرده دیده می‌شود. پوست برهنه و دارای غدد مخاطی زیاد و فاقد پولک است. سوراخ‌های بینی 2 تاست و به حفره دهان راه دارد و دارای دریچه‌هایی است که آب را به خارج می‌ریزد. چشم‌ها و پلک‌ها متحرک هستند و دهان دارای دندان‌های کوچک است و زبان پهن و قادر به بیرون آمدن است که اغلب برای شکار یا صید استفاده می‌شود. نرها معمولا کوچک‌تر از ماده‌ها هستند و به وسیله پاهای پیشین که توسعه یافته و دارای جسم پشه‌ای است از آنها متمایز می‌شوند. تشکیل تخم بعد از لقاح، درخارج از بدن ماده و معمولا در داخل آب صورت می‌گیرد و اغلب این تخم‌ها به وسیله پوششی ژلاتینی محافظت می‌شوند و اگر زمانی در مناطق خشک و سطحی و کم عمق‌تر گردند، از بین می‌روند.

قورباغه‌ها روی زمین می‌جهند و گاهی اوقات ارتفاع پرش آنها تا چندین متر هم می‌رسد. آنها به‌‌ندرت می‌دوند و چون در پاهای پسین پرده دارند جزو شناگران ماهر به حساب می‌آیند. برخی گونه‌ها قادرند حفره‌های عمیقی ایجاد کنند در حالی که برخی دیگر می‌توانند از سطوح صاف و عمودی بالا بروند. سیکل زندگی سالانه قورباغه‌ها مثل سایر دوزیستان شامل خواب زمستانی، بیداری، جفت‌گیری، تخمگذاری، از تخم بیرون آمدن لاروها و شروع زندگی در خشکی و آغاز خواب زمستانی در پاییز است. در این سیکل عواملی مثل رطوبت، تابش خورشید و عوامل بیولوژیکی مثل مهاجرت حیواناتی که طعمه به حساب می‌آیند یا شرایط اقلیمی و ارتفاع از سطح دریا و شرایط جوی موثر است. قورباغه‌ها می‌توانند سرمای زیادی را تحمل کنند، حتی دمای صفر درجه در آب یک برکه به شرط آن که گل موجود در کف برکه موجب مرگ نشود، برای آنها قابل تحمل است. در چنین شرایطی گردش خون و تمام فرآیندهای حیاتی ممکن است متوقف شود، اما اگر دمای خون و پروتوپلاسم به زیر نقطه صفر (یخ زدن) سقوط نکند، قسمت‌های یخ زده آسیبی نخواهند دید. از آنجایی که خواب زمستانی در نمونه‌های مختلف در درجه حرارت‌های متغیر زیر 10 درجه سانتی‌گراد القا می‌شود از این رو این جانوران در منتهی‌الیه مناطق شمالی یافت نمی‌‌شوند.

در مقابل این ویژگی‌، قورباغه‌ها نسبت به‌‌‌درجه حرارت بالا حساس بوده و در آب 40‌‌درجه سانتی‌گراد می‌میرند. آنها در مواجهه با هوای گرم در زیر سنگ‌ها و در نواحی سایه‌دار پنهان شده و یک دوره تابستان خوابی را می‌‌گذرانند تا زمانی که درجه حرارت محیط پایین بیاید.

بررسی‌ها نشان داده‌اند که قورباغه‌های درختی نسبت به وزغ‌‌ها و قورباغه‌های آبی که پوست خشکی دارند، می‌توانند درجه حرارت بالاتر را تحمل نمایند. آنها می‌توانند در برابر خورشید و دمای 60 درجه سانتی‌گراد قرار بگیرند، این حالت به خاطر کاهش دما در نتیجه تبخیر رطوبت از پوست این نوع قورباغه‌هاست.

آنچه که باعث زنده ماندن و خشک نشدن قورباغه‌ها در زمستان و تلف شدن آنها در گرمای شدید تابستان می‌شود، اوره موجود در سلول‌های این جانوران است که برای آنها حکم مرهم را دارد. اوره در هنگام خواب زمستانی تقریبا 50 برابر بیشتر از حالت معمولی است و موجب کند شدن فعالیت جگر و بافت‌های ماهیچه‌ای شده اما در عملکرد قسمت‌های مهم مانند کلیه و قلب هیچ دخالتی ندارد.

کند شدن عمل متابولیسم باعث حفظ انرژی در بدن می‌شود. طی تحقیقاتی ثابت شده است که اولین کاری که این حیوانات پس از بیدار شدن در بهار انجام می‌دهند جفت‌گیری است. یعنی قبل از هر کاری، حتی غذا خوردن و انرژی گرفتن دوباره، این کار را می‌کنند و این نشان می‌دهد که آنها پس از دوران خواب زمستانی هنوز انرژی دارند.

پوست قورباغه‌ها دارای غدد زیادی است. این غدد امکان دارد آنچنان کوچک باشند که توسط چشم غیرمسلح دیده نشوند و پوست کاملا صاف به نظر بیاید و یا ممکن است بزرگ‌تر باشند که در این صورت پراکنده بوده یا مجتمع هستند و به صورت زگیل‌ها و غدد پاروتوئید در وزغ‌ها و چین‌های طرف پشتی در برخی قورباغه‌ها دیده می‌شوند. این غده‌ها دو نوع هستند، غدد مخاطی و غدد مترشحه سم. عمل اصلی غدد مخاطی یا لزج همکاری در فرآیند تنفس به وسیله پوست است. غده‌هایی که سم زیادی ترشح می‌کنند، گاهی اوقات آنچنان کوچک هستند که توسط چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند و ترشحات آنها دارای خاصیت اسیدی است و تصور می‌رود که به عنوان یک ماده تشنج‌زا عمل نمایند. در برخی قورباغه‌ها سموم مترشحه به قدری قوی است که می‌تواند 20 هزار موش یا 20 انسان را بکشد. این نوع قورباغه‌ها معمولا به رنگ‌های زرد یا قرمز هستند و در اکوادور زندگی می‌کنند، اما در حالت کلی پوست قورباغه‌ها نسبت به وزغ‌ها سم کمتری دارد و به عنوان غذای تمام جانوران به خصوص پرندگان به کار می‌رود.

سمی که از پوست قورباغه‌ها ترشح می‌شود دارای خاصیت دفاعی در برابر جانورانی است که از آنها تغذیه می‌کنند و روی انسان اثری ندارد. این ترشحات سمی حتی اگر روی دست‌ها مالیده شوند نمی‌توانند باعث ایجاد یا تشکیل زگیل گردد، ولی در صورتی که از دست‌ها به داخل دهان یا چشم‌ها برده شود باعث سوزش یا حساسیت زیاد و درد بسیار در آن ناحیه می‌شود. گفته شده است که یک ویولنیست آلمانی قبل از شروع به نواختن، عملا وزغ‌ها را به دست می‌گرفت تا ترشحات آنها از تعرق زیاد دست‌ها جلوگیری کند!

اغلب قورباغه‌ها صدا تولید می‌کنند. این صدا به علت عبور هوا از روی طناب‌های صوتی حنجره ایجاد می‌شود. صدای بلند در طول فصل تولیدمثلی معمولا فقط توسط نرها ایجاد می‌شود. هوا وارد سوراخ بینی شده و در حالی که دهان بسته نگه داشته می‌شود، از سمت دهان به سوی شش‌ها می‌رود که در همین زمان طناب‌های صوتی به لرزه درآمده و صدا تولید می‌گردد. صدا می‌تواند زیر آب نیز تولید شود. در قورباغه‌ها کیسه‌های صدا داخلی بوده و در ناحیه گلو یا در طرفین گردن قرار دارد. ممکن است هنگام متورم‌‌شدن این کیسه‌ها، پوست نرم خارجی بدن، حالت برآمده و متورمی پیدا کند و به این ترتیب کیسه‌های صدای خارجی قابل رویت می‌گردند. این کیسه‌ها موجب تشدید و افزایش قدرت صدای ایجاد شده می‌شوند.

بیشتر قورباغه‌ها نوزادانشان را به حال خود رها می‌کنند تا بزرگ شوند. لذا تعداد زیادی تخم می‌گذارند و دیگر توجهی به سرنوشت آنها ندارند. در برخی از گونه‌ها تخم‌ها و نوزادان توسط نرها یا ماده‌ها محافظت می‌شوند، ولی در میان آنها کمتر می‌توان ابزار محافظتی مشخصی را مشاهده کرد. اما برخی از آنها لانه‌هایی را برای این منظور می‌سازند.

آشیانه‌های کفی در بین قورباغه‌ها زیاد دیده می‌شود. آنها بیشتر در مناطق حاره زندگی می‌کنند مانند قورباغه درختی آفریقایی، قورباغه پرنده‌جاوه و قورباغه پاروزن اومایی.

قورباغه ماده درختی آفریقایی روی بوته‌های پربرگ نزدیک آبگیرها آشیانه می‌سازد. این قورباغه آشیانه‌اش را مثل گونه جاوه‌ای با برگ نمی‌پوشاند. او مستقیما از آشیانه‌اش نگهبانی می‌کند تا لانه‌اش خشک نشود. اگر قورباغه ماده را از آشیانه دور کنیم، سطح خارجی کف بر اثر تابش خورشید به سرعت خشک و سخت می‌شود. به طوری که نوزادان قادر به خروج از آنها نبوده و به سختی می‌میرند. اما قورباغه ماده برای حفظ رطوبت آشیانه، گاهی داخل آب می‌پرد و به میزان کافی با پوستش رطوبت جذب می‌کند، سپس به آشیانه برمی‌گردد و روی آن ادرار می‌کند. چون این قورباغه‌ها‌ آشیانه‌شان را روی شاخه‌های آویزان بالای آبگیرها می‌سازند، نوزادانشان پس از بیرون آمدن از آشیانه به داخل آبگیر می‌افتند.

چندین گونه دیگر از قورباغه‌های پرنده نیز به همین روش عمل می‌کنند. البته این قورباغه‌ها مانند پرندگان قدرت پرواز ندارند. آنها به وسیله پرده‌های بین انگشتانشان که هنگام پرواز به صورت بادبادک یا چتر نجات درمی‌‌آید از شاخه‌ای به شاخه دیگر تا فاصله چندین متر می‌پرند.

در نوعی دیگر از قورباغه‌ها به نام قورباغه داروین، نوع ماده پس از جفت‌گیری حدود 30‌تخم بازرده خیلی بزرگ می‌گذارد و دو یا سه نر با حوصله زیاد از آنها محافظت می‌کنند. حدود دو تا سه هفته طول می‌کشد تا جنین‌ها داخل تخم‌ها به حد کافی رشد کنند و درون پوسته تخم‌ها تکان بخورند. در این موقع هر یک از قورباغه‌های نر تعدادی از تخم‌ها را با زبانشان برمی‌دارند و در عرض چند روز کلیه تخم‌ها جمع‌آوری می‌شوند.

این قورباغه‌ها تخم‌ها را فرو نمی‌دهند و آنها را در حفره دهانی خود نیز نگه نمی‌دارند، بلکه تخم‌ها را درون کیسه صدا که دارای یک چین‌خوردگی عمیق در پوست زیر دهانشان است حفظ می‌کنند. این کیسه که در موقع تولید صدا مانند بادکنک باد شده و حکم تقویت‌کننده صدای قورباغه است. در قورباغه داروین هم از جهت عمق و هم از جهت بزرگی از دیگر قورباغه‌ها متمایز است. در این محل نوزادان قورباغه هم از منبع سرشار غذایی زرده تخم استفاده می‌کنند و هم از اکسیژن و مواد غذایی رگ‌های کیسه هوایی قورباغه نر بهره می‌گیرند. وقتی نوزادان کاملا رشد کردند و دم‌هایشان را از دست دادند از همان راهی که به کیسه هوایی نر وارد شده بودند ( از راه دهان) خارج می‌شوند، اما این بار به صورت قورباغه‌های بالغ به محیط برمی‌گردند.

قورباغه‌های ایران
راسته: procoela
خانواده: Bulonidae

این خانواده 13 جنس و حدود 270 گونه دارد و در ایران حدود 5 زیرگونه از این خانواده مشاهده می‌شود که در نواحی مختلف آذربایجان، گیلان، فارس، کرمان، شمال تنگه هرمز و در شرق ایران از خراسان تا سیستان و بلوچستان انتشار دارد. گونه‌های این خانواده از نظر اندازه بزرگ هستندطول بدن بین 67 تا 100 میلی‌متر بوده و گاهی به 140 میلی‌متر نیز می‌رسد. پوزه پهن و گرد، گوش‌های کوچک، بدن کوتاه و قوی و پوست زگیل‌دار از ویژگی‌های این گروه است. پوست بدن این قورباغه در برخی گونه‌ها با برآمدگی‌ها یا پرده‌های شاخی بی‌شماری پوشیده شده و سطح زیر شکم و کناره‌های آن دانه‌های ریزی دارد و معمولا به رنگ‌های مختلف از جمله زیتونی کم‌رنگ، قهوه‌ای، خاکستری، شکلاتی و ... دیده می‌شوند. نرها کوچکتر از ماده‌ها بوده و با کیسه صوتی بزرگ در گلو و اجسام پینه‌ای در زیر انگشتان از ماده‌ها متمایز می‌شوند. اما در برخی گونه‌ها ممکن است ماده این خصوصیات را داشته باشد.

این قورباغه‌ها خشکی‌زی بوده در چمنزارها، دشت‌ها و باغ‌ها و همچنین بیابان‌ها به سر می‌برند و به نظر می‌آید که از مناطق جنگلی دوری می‌کنند و بندرت در باتلاق‌ها و علفزارهای خیس دیده می‌شوند. تقریبا یک اقامت‌کننده ساکن بوده و کمتر محل زندگی خود را ترک می‌کنند. این گونه اساسا یک حیوان شبانه است که در شب شکار می‌کند و روزها در پناهگاه‌ها و محل‌های کاملا تاریک و با کندن خاک و گاهی با رفتن در لانه سایر خزندگان مخفی می‌شوند.

قورباغه‌های این خانواده از اکثر بی‌مهرگان،دوزیستان کوچک، مورچه‌ها و حتی زنبورهای خطرناک تغذیه می‌کنند از این رو در گروه حیوانات مفید قرار می‌گیرند.

در فصل تولیدمثل نرها برای پیدا کردن ماده‌ها فعالیت می‌کنند و اگر در این راه موفق نشوند ممکن است به حیوانات دیگر حتی ماهی‌ها حمله کنند.

راسته: procoela
خانواد: هHylidae

خانواده هیلیده به 2 زیرخانواده و 16 جنس و بیش از 400 گونه تقسیم می‌شوند و در تمام مناطق به‌جز اتیوپی سکونت دارند. اعضای این گروه از نظر اندازه کوچک تا متوسط و طول بدن بین 45 تا‌50 میلی‌متر است. در این قورباغه‌ها، بدن کوتاه، قوی، بیضی‌شکل، خرطوم پهن و مدور و چشم‌ها کاملا برآمده دیده می‌شود. نوک پنجه‌ها پهن و دارای صفحات چسبناکی برای بالا رفتن از سطوح نرم و عمودی است. از نظر رنگ‌آمیزی، اعضای این خانواده دارای رنگ‌های بسیار متغیر و گوناگونی هستند و عوامل فیزیکی مانند گرسنگی، تغییر نور، رطوبت و برخی موارد دیگر ممکن است در تغییر رنگ بدن آنها نقش داشته باشد. سطح شکمی در آنها همیشه سفید مایل به زرد است.

این گونه‌ها خشکی‌زی هستند و مخصوصا در مناطق علفزار دیده می‌شوند و بین برگ‌های درختان، بوته‌ها و برگ‌های پهن چمن‌ها زندگی می‌کنند. این گونه‌ها با وجود روشنایی تا غروب از فعالیت دست می‌کشند. شکار آنها شامل حشرات و حتی نمونه‌های در حال پرواز است که از این نظر میان دوزیستان قدرت بی‌نظیری دارند. اکثر آنها خواب زمستانی را در گل و کف آبگیرها به سر می‌برند. پس از بیدار شدن از خواب زمستانی و در فصل تولیدمثل، بلندترین و قوی‌ترین صدای مخصوص قورباغه‌ها را دارند. ماده پس از جفتگیری، بین 800 تا 1000 تخم زرد می‌گذارد.

راسته: Anomoco Ela
خانواد: هpelo Batidae

از این خانواده در حدود 16 جنس وجود دارد که از میان آنها 8 جنس در حال حاضر موجود است. در ایران، یک گونه آن شناسایی شده که در آذربایجان و مناطق هم‌جوار گیلان انتشار دارد.

این گونه‌ها با پوست نرم و گاهی با زگیل‌هایی که توسعه کمی یافته‌اند، دیده می‌شوند. مردمک چشم به صورت شکاف عمودی بوده، زبان بزرگ و آزاد است که جهت شکار موجودات به بیرون از دهان پرتاب می‌شود. قورباغه‌های خانواده پلوباتیده با رنگ‌های مختلف از جمله خاکستری چرک، سبز روشن با لکه‌های سیاه و... در کنار باتلاق‌ها و مرداب‌ها زندگی می‌کنند.

راسته: Diplasiocoela
خانواد: هRaniDae

افراد این خانواده یک گروه بزرگ را تشکیل می‌دهند و در همه جا به‌جز قطب جنوب یافت می‌شوند. 36 جنس از این خانواده تشخیص داده شده و هریک شامل چندصد گونه است. در ایران نیز در نواحی آذربایجان،‌ کردستان، شمال تنگه هرمز، دریای عمان و سیستان، کرمان، چالوس و مازندران انتشار دارند. قورباغه‌های خانواده رانیده از نظر اندازه متوسط هستند؛ اما در برخی گونه‌ها و آن هم در نوع ماده، طول بدن گاهی به 170 میلی‌متر هم می‌رسد. معمولا به رنگ سبز و قهوه‌ای روشن با نقاط تیره در کناره‌ها و سطح شکم دیده می‌شوند. این قورباغه‌ها مقاومت قابل توجهی در شوره‌زارها دارند و برای صید آنها از چشمه‌های شور بیابان و حوضچه‌های نزدیک ساحل دریا که با گل و لای در تماس هستند، استفاده می‌شود و بخوبی در برابر مواد آلی مقاوم هستند و اغلب در آب‌های زهکشی شده و مجاری باز فاضلاب و همچنین نزدیک چشمه‌های سولفور وجود دارد. در شهرها نیز استخرهای گل‌آلود و کانال‌های آب، محل زندگی آنهاست. این قورباغه‌ها به طور نامحدودی می‌توانند بدون این که به سطح آب بیایند، زیست کنند و بیشتر اوقات فقط با چشم و نوک پوزه که بالای‌ آب قرار می‌گیرد، بی‌حرکت و شناور می‌مانند و موقعی که از خطری آگاه شدند، قبل از پنهان شدن در کف، از آن سطح تا چندین متر کنار می‌روند.

قورباغه‌های نر در هر فصلی از سال، آوازه‌خوانی می‌کنند؛ اما در هوای گرم و مرطوب فعالیتشان شدیدتر است. آنها در شب و روز به یک اندازه آوازه‌خوانی می‌کنند و گاهی هم به طور نامنظم صدایی شبیه اردک از آنها شنیده می‌شود. این قورباغه‌ها اساسا از بی‌مهرگان آبزی غوطه‌ور مثل سوسک‌ها، لاروها و حلزون‌ها تغذیه می‌کنند. حشرات خاکزی نیز توسط آنها خورده می‌شوند؛ به طوری که معده‌های چندین قورباغه جمع‌آوری شده نزدیک زهکش‌ها و آب‌های راکد مملو از پشه بوده است که این ویژگی در قورباغه‌های نواحی کرمان و جنوب ایران دیده می‌شود. در برخی از گونه‌های این خانواده که در رودخانه‌های بزرگ یافت می‌شوند، صفت درنده‌خویی وجود دارد که مقدار زیادی غذا مصرف می‌کنند. آنها خرچنگ‌ها، حلزون‌ها، نوازدان قورباغه‌ها، ماهی‌های کوچک و مارها را شکار می‌کنند. این قورباغه‌ها در تمام مناطق ایران به‌جز نواحی کویر مرکزی و جنوب شرقی دارای پراکندگی هستند.

اهمیت و نقش قورباغه‌ها در اکوسیستم طبیعی و انسانی‌

فعالیت دوزیستان در طبیعت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. آدمی با توسعه بخشیدن به کشاورزی و زیرکشت بردن زمین‌های وسیع، شرایط مساعدی را برای زندگی و تولیدمثل کلیه موجوداتی که از گیاهان تغذیه می‌کنند فراهم آورده است. موجودات گیاهخوار از این شرایط حیاتی مطلوب استفاده می‌کنند و خسارات قابل ملاحظه‌ای بر محصولات کشاورزی وارد می‌آورند. اینجاست که دوزیستان در حفظ و کنترل این محصولات اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند، به طوری که در مناطقی که بدون مطالعه و تحقیق تعداد دوزیستان یکباره کاهش داده شود، خسارات زیادی به گیاهان وارد شده و در نتیجه در کنترل جمعیت پاره‌ای از بی‌مهرگان اختلال ایجاد می‌شود.

از آنجایی که دوزیستان، تغذیه زیادی دارند در تنظیم جمعیت هزاران گونه از بی‌مهرگانی که از آنها  استفاده غذایی می‌کنند نقش بسزایی دارند. از این رو نقش بیولوژیکی آنها  در طبیعت از پرندگان هم بیشتر است.

این جانوران استفاده‌های عملی بسیاری دارند. مواد مترشحه از پوست قورباغه‌ها و وزغ ها شامل ترکیبات مختلفی است و برخی از آنها  نظیر سموم، مدت‌های درازی است که توسط انسان به کار گرفته شده‌اند. به عنوان مثال، سم بسیاری از قورباغه‌های درختی امریکای جنوبی برای جانوران بزرگ و انسان حتی به مقدار ناچیز نیز کشنده است. در این مناطق صیادان برای شکار فیل‌ها نیزه خود را به پوست قورباغه‌های سمی درختی می‌مالند و با فرو کردن نوک نیزه در بدن فیل‌ها، آنها  را شکار می‌کنند. امروزه دانشمندان به بررسی سموم قورباغه‌ها می‌پردازند. چرا که این سموم سبب پایین آمدن فشار خون، گشاد شدن رگ‌ها، تحریک تنفس و گردش خون، تسریع التیام زخم‌ها و ممانعت از عفونت آنها  می‌شوند.

همچنین سم پوستی در قورباغه‌ها علاوه بر دور کردن دشمنان، عامل اصلی دفاع آنها  در برابر میکروارگانیسم‌ها (قارچ‌ها و باکتری‌ها) هستند که می‌تواند در آینده جایگزین آنتی‌بیوتیک‌ها شوند. به عنوان مثال دانشمندان و محققان دانشگاه منچستر با بررسی ویژگی‌های جنین قورباغه در ترمیم اعضای بدن، در حال ساخت داروهایی هستند که می‌تواند زخم‌های زشت صورت را از بین ببرد. در بدن قورباغه جنین پروتئینی وجود دارد که باعث التیام زخم‌ها می‌شود. دانشمندان با جدا کردن این پروتئین و ساخت آن به روش مصنوعی در آزمایشگاه در حال پیدا کردن راه‌هایی جهت استفاده آن در اعمال جراحی هستند.

دوزیستان از نظر ساختار ژنتیکی بسیار مشابه انسان هستند از این رو مطالعه روی قورباغه‌ها به خصوص تخم آنها، برای مطالعات آزمایشگاهی از جمله تحقیقات ژنتیکی، ترمیم اعضا، سازگاری بافت‌ها و ... کاربرد فراوان دارد.

در برخی کشورها گونه‌های زیادی از قورباغه‌ها و سمندرها خوراکی‌اند و به عنوان یک غذای مقوی مصرف می‌شوند.

همچنین گزارش شده است که افراد بومی استرالیایی از قورباغه صحرایی(chsiroleptes)  به عنوان منبع آب آشامیدنی استفاده می‌کنند. این قورباغه‌ها با داشتن ادرار رقیق در مثانه خود، بسیار متورم بوده و شبیه توپ تنیس هستند.

سعیده سید اختیاری‌