تحریم «نهاد آبراه خلیج‌ فارس» و ابهام در جزئیات تفاهم

نهاد مدیریت آبراه خلیج‌فارس (Persian Gulf Strait Authority - PGSA) نهاد قانونی و مرجع نمایندگی جمهوری اسلامی ایران جهت مدیریت عبور و مرور از تنگه هرمز است که در ۱۵ اردیبهشت تأسیس شد. بنابر اعلام این نهاد، دریانوردی در محدوده اعلام‌شده تنگه هرمز، که پیشتر حدود آن توسط نیرو‌های مسلح و مقامات ایران تعیین شده است، منوط به هماهنگی کامل با این نهاد بوده و عبور بدون مجوز، غیرقانونی تلقی می‌شود. این نهاد در این راستا یک سازوکار رسمی و معتبر تعریف کرده تا کشتی‌ها طبق آن با پرداخت عوارض و رعایت دستورالعمل‌ها بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند.
این اقدام از سوی دولت ایالات متحده در حالی صورت گرفته که بر طبق اخبار منتشر شده درباره تفاهم احتمالی میان تهران و واشنگتن برای توقف جنگ، طرف آمریکایی ضمن پذیرش اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز، محاصره دریایی علیه کشورمان را لغو می‌کند. بر این مبنا، اقدام به تحریم نهادی که ایران به صورت رسمی آن را به عنوان سازوکار قانونی برای اعمال حاکمیت تهران بر تنگه هرمز معرفی کرده، نشان از کارشکنی واشنگتن در اجرای تفاهم‌نامه‌ی احتمالی حتی پیش از اعلام رسمی آن دارد.
اهمیت توجه به این مسأله از آنجایی است که ایالات متحده در توافق هسته‌ای پیشین با کشورمان (برجام) هم تعهدات مکتوب خود را در عمل، اجرایی نکرد و با بهانه‌های مختلف از عملیاتی کردن آنها خودداری کرد. حالا و در امتداد همان مسیر، به نظر می‌رسد کاخ سفید قرار است حتی پیش از اعلام رسمی توافق، زمینه را برای عدم اجرایی کردن تعهدات خود فراهم کند؛ اقدامی که هرگونه تفاهم دوجانبه با طرف آمریکایی را ناکام خواهد گذاشت.
بر همین مبنا، به تیم مذاکره‌کننده کشورمان پیشنهاد می‌شود که ابتدا از اجرایی و عملیاتی شدن تعهدات طرف آمریکایی مطمئن شوند و فرآیند راستی‌آزمایی را به صورت کامل و دقیق انجام دهند و پس از آن دست به اجرایی کردن تعهدات کشورمان بزنند؛ چراکه عدم انجام گام به گام تعهدات که در توافق برجام، تبدیل به چشم اسفندیار آن شده بود و نهایتا منافع ملی ایران را تضعیف کرد، حالا و در MOU با دولت ترامپ، می‌تواند خسارات فراوان‌تری داشته باشد.
در منطقه نظام بین‌الملل و بر مبنای فرآیند‌های جهانی، تضمینی برای اجرای تعهدات یک قدرت بزرگ در قرارداد‌های دوجانبه وجود ندارد و آن چیزی که می‌تواند واشنگتن را به پذیرش دستاورد‌های میدانی ایران وادار کند، قدرت ملی کشورمان است؛ نه امضای مقامات سیاسی در آن کشور. در همین راستا، باید تاکید کرد که امضای هرگونه تفاهم‌نامه با طرف آمریکایی در حالی که تحریم نهاد مدیریت آبراه خلیج‌فارس باقی باشد، منجر به آسیب به منافع ملی ایران می‌شود و بهانه‌های زیادی را برای نقض تعهدات واشنگتن در ماه‌های آینده فراهم می‌کند. یکی از پیش‌شرط‌های هر تفاهم با آمریکا، باید رفع تحریم از این نهاد و تاکید بر مسئولیت قانونی و حقوقی آن برای مدیریت دوران جدید در تنگه هرمز باشد.