شکاف در صفوف دشمن

درنشانه‌ای آشکار از تشدید شکاف‌ها در اردوگاه دشمن ایران به‌دلیل هزینه‌های رو به افزایش جنگ، سنای آمریکا پس از هفت تلاش ناموفق، با رأی ۵۰ به ۴۷ طرح محدودیت اختیارات جنگی ترامپ در عملیات علیه ایران را پیش برد. این رأی با حمایت چهار سناتور جمهوریخواه (از جمله بیل کسیدی) و غیبت تعدادی از جمهوریخواهان به دست آمد؛ باوجود پیشرفت مخالفت در مراجع قانون‎گذاری آمریکا علیه این جنگ غیرقانونی، این مصوبه حتی اگر به تصویب نهایی برسد، با وتوی ترامپ مواجه خواهد شد و شکستن آن نیازمند دوسوم آرا در کنگره است که با توجه به اکثریت جمهوریخواه تا انتخابات میان‎دوره‎ای ۲۰۲۶ بعید به‌نظر می‌رسد.  

همزمان در اراضی اشغالی، پیش‌نویس لایحه انحلال کنست با ۱۱۰ رأی موافق و بدون مخالف به تصویب اولیه رسید و مسیر را برای برگزاری انتخابات زودهنگام (احتمالا ظرف سه ماه آینده) هموار کرد. این تحول نتیجه ناتوانی نتانیاهو در حفظ ائتلاف با احزاب حریدی (شاس و یهودیت متحد توراتی) بر سر مسأله خدمت سربازی حریدی‌ها و خروج آنها از کابینه است. بدون حمایت حریدی‌ها، شانس نتانیاهو برای پیروزی در انتخابات آتی به‌شدت کاهش می‌یابد.  
این دو رویداد همزمان، ضدمنافع حامیان جنگ ضد کشورمان در جبهه داخلی دشمنان، فشار مالی و سیاسی جنگ طولانی‌مدت بر آمریکا و رژیم‌صهیونیستی را آشکار می‌سازد و اختلافات داخلی در اردوگاه مخالفان تهران را عمیق‌تر می‌کند؛ اختلافاتی که هزینه‌های جنگ، خستگی عمومی و ملاحظات انتخاباتی آن را تشدید کرده است.  

عقب‎‌نشینی ترامپ در کنگره
پس از هفت تلاش ناموفق، سنا با رأی ۵۰ به ۴۷طرح محدودیت اختیارات جنگی رئیس‌جمهور (War Powers Resolution)  را در مرحله اولیه تصویب کرد که نشانه‎ای آشکار از پیشروی گفتمان ضدجنگ در مجامع قانون‌گذاری است. این رأی با حمایت چهار سناتور جمهوریخواه کلیدی و غیبت استراتژیک تعدادی از سناتور‌های حزب در جلسه به دست آمد. غیبت‌ها دقیقا به اندازه‌ای بود که طرح از سد ۵۰ رأی عبور کند، اما هنوز راه طولانی تا تبدیل شدن به قانون باقی‌مانده است.  
تصویب این طرح اولیه، گام نخست جدی در مهار اختیارات جنگی ترامپ به‌شمار می‌رود. لایحه به‌دنبال آن است که هرگونه عملیات نظامی گسترده علیه تأسیسات هسته‌ای یا نظامی ایران را مشروط به مجوز صریح کنگره کند و مدت زمان عملیات بدون تأیید مجلس را به ۶۰ روز محدود سازد. این متن شامل مکانیسم‌های گزارش‌دهی فوری ۴۸ ساعته به کمیته‌های اطلاعاتی و نیرو‌های مسلح سنا و مجلس نمایندگان است و در صورت ادامه جنگ و بن‌بست نظامی، احتمال حمایت بیشتر سناتور‌های میانه‌روی جمهوریخواه را به‌شدت افزایش خواهد داد.  با تداوم جنگ، بن‌بست میدانی و صعود هزینه‌های مستقیم (تاکنون بیش از ۸۵ میلیارد دلار برای آمریکا) و غیرمستقیم، شکاف درون حزب جمهوریخواه عمیق‌تر می‌شود. سناتور‌هایی مانند سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی، بیل کسیدی و چند چهره دیگر که قبلا در قبال جنگ با ایران محتاط بودند، تحت فشار رأی‌دهندگان و لابی‌های صنعتی ــ نفتی قرار گرفته‌اند. ادامه هزینه‌های لجستیکی، نگهداری ناوگان، و ریسک درگیری گسترده‌تر، احتمال رأی مثبت یا حداقل عدم مخالفت جدی این چهره‌ها در مراحل بعدی کنگره را بالا می‌برد و عقب‌نشینی عملی ترامپ را تسریع خواهد کرد.  
 
انتخابات زودهنگام در اراضی اشغالی
همزمان کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی) در رأی‌گیری مقدماتی با ۱۱۰ رأی موافق و بدون حتی یک رأی مخالف، پیش‌نویس طرح انحلال خود را تصویب کرد. این اقدام نتیجه خروج احزاب حریدی شاس و یهودیت متحد توراتی (UTJ) از ائتلاف نتانیاهو است. حریدی‌ها به دلیل ناتوانی نتانیاهو در پیشبرد قانون معافیت کامل از خدمت سربازی برای دانشجویان یشیوا، ائتلاف را ترک کردند. این بحران پس از آن رخ داد که نتانیاهو اعلام کرد اکثریت لازم برای تصویب این قانون حساس را در کنست فعلی ندارد.  
تصویب اولیه انحلال کنست، گام نخست در برگزاری انتخابات زودهنگام است. طبق قانون رژیم صهیونیستی، پس از تصویب نهایی و تأیید در سه قرائت یا سه کمیته، انتخابات باید حداقل ۹۰ روز بعد برگزار شود. منابع معتبر مانند آسوشیتدپرس و رسانه‌های اسرائیلی پیش‌بینی می‌کنند انتخابات احتمالا اواخر آگوست یا اوایل سپتامبر (به جای ۲۷ اکتبر) برگزار شود. این تحول نتانیاهو را در موقعیتی ضعیف قرار داده، زیرا بدون حمایت حریدی‌ها، تشکیل دولت راست‌گرای جدید برای او بسیار دشوار خواهد بود.  
فشار بر سر مسأله خدمت حریدی‌ها (حدود ۸۰ هزار مرد جوان حریدی مشمول خدمت) که ارتش اشغالگرقدس به‌شدت به آنها نیاز دارد، ائتلاف نتانیاهو را به فروپاشی کشاند. احزاب حریدی تهدید کردند که اگر قانون معافیت تضمین نشود، با اپوزیسیون برای انحلال همکاری می‌کنند. این بحران عمیق، نتانیاهو را وادار به پذیرش انتخابات زودرس کرده و شانس او برای پیروزی مجدد را با توجه به نظرسنجی‌ها و خستگی عمومی از جنگ و بحران‌های داخلی، به‌شدت کاهش داده است.  
 
ایران؛ ویتنام جدید واشنگتن
گیدئون رز، تحلیلگر برجسته امور بین‎الملل در نشریه برجسته فارین آفرز (Foreign Affairs) جنگ آمریکا ــ اسرائیل علیه ایران را با جنگ ویتنام مقایسه می‌کند و می‌گوید دولت ترامپ تنها در دو ماه تمام مراحل پنج‌ساله سیاست ویتنام در دوران جانسون (ورود، تشدید، بن‌بست ناامیدکننده و آغاز مذاکرات) را پشت‌سر گذاشته است. اکنون ترامپ وارد فاز نیکسون، یعنی ابتدا تهدید‌های شدید اولیه و سپس درک تدریجی نیاز به خروج از طریق توافقی نامطلوب شده است.  
این سرعت بالا نشان می‌دهد مداخله در ایران ممکن است ظرف چند ماه آینده به پایان برسد و سپس مرحله سرزنش‌ها و اتهام‌زنی‌های داخلی آغاز شود. ساختار درگیری در ایران شباهت‌های ساختاری قابل‌توجهی با ویتنام دارد. مانند ویتنام، حملات اولیه هوایی گسترده آسیب زیادی به برنامه هسته‌ای و ظرفیت نظامی ایران وارد کرد، اما جمهوری اسلامی ایران با جانشینی رهبر ثالث انقلاب، آیت‎الله سیدمجتبی خامنه‌ای سرپا ماند و با بستن تنگه هرمز و ایجاد بحران انرژی جهانی پاسخ داد. ترامپ مانند نیکسون ابتدا «نظریه مرد دیوانه» (Madman Theory) را با اولتیماتوم و تهدید‌های شدید امتحان کرد که به آتش‌بس موقت آوریل ۲۰۲۶ و مذاکرات مستقیم منجر شد، اما ایران مانند ویتنام شمالی، امتیازات کلیدی نداد و در انتظار فرسودگی طرف مقابل ماند. نتیجه‌گیری مقاله این است که جنگ ایران احتمالا مانند توافق ۱۹۷۳ پاریس به پایان می‌رسد؛ توافقی ناپایدار که برخی مسائل (مانند ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز) را حل می‌کند، اما سرنوشت نهایی برنامه هسته‌ای ایران را برای روزی دیگر به تعویق می‌اندازد، دقیقا مانند سرنوشت ویتنام جنوبی که دو سال پس از خروج آمریکا سقوط کرد.