به مناسبت سالگرد شهادت سیدحسن مدرس و روز مجلس
حقیقتی که فراموش نمی شود
10 آذر روز شهادت سیدحسن مدرس و روز مجلس است. تاریخ معاصر ایران با وجود فراز و نشیب های فراوانی
کد خبر: ۱۵۴۴۲۲
که در جهت استقرار مفاهیم مدرن از جمله دموکراسی داشته است
، در مجموع شاهد رشد و رونق اندیشه مردم سالاری بوده است .سیدحسن مدرس در زمره بزرگ مردانی است که برای رسیدن به اندیشه دموکراسی تلاش کرد و در این مسیر با زمامداران مردم ستیز عصر خود نیز به مبارزه پرداخت. بی تردید در میان شخصیت های بزرگ دینی و سیاسی معاصر، مرحوم آیت الله مدرس از چهره های ماندگاری است که نوع زندگی و عملکرد وی می تواند برای همه اقشار جامعه الگو و سرمشق باشد. چرا که این عالم متعهد و مسوولیت شناس در یکی از برهه های بسیار سخت و در عین حال حساس و سرنوشت ساز تاریخ ایران و در شرایطی که آحاد مردم در نتیجه حاکمیت زمامداران بی کفایت و مستبد داخلی و نفوذ و دخالت بیگانگان استعمارگر خارجی با انواع مشکلات فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی دست به گریبان بودند، به دفاع از استقلال کشور و ارزش های فرهنگی و حقوق پایمال شده مردم پرداخت و در نهایت هم با نثار جان خود از تحقق اهداف و نقشه های شوم بیگانگان و ایادی مزدور آنان جلوگیری به عمل آورد. سیدحسن قمشه ای معروف به مدرس فرزند سیداسماعیل در سال 1287هجری قمری در سرایه کچو از توابع اردستان دیده به جهان گشود.مدرس پس از تحصیلات در محضر علمای بزرگ توانست به مقام اجتهاد دست یابد و برای زندگی به اصفهان برگشت و مشغول تدریس فقه و اصول شد و طی مدت زندگی در این شهر از مبارزان بزرگ علیه سرمایه داران به شمار می رفت و به سبب همین مخالفت ها بارها در صدد کشتن وی برآمدند.وی در دوره دوم قانونگذاری مجلس شورای ملی در سال 1328هجری قمری از طرف علمای نجف به عنوان یکی از علمای طراز اول برای نظارت برقوانین مجلس انتخاب و از اصفهان عازم تهران شد. به هنگام روی کار آمدن وثوق الدوله و عقد قرارداد 1919 مدرس رهبری مبارزه با این قرارداد را به دست گرفت و مخالفت خود را با آن در مجامع و محافل اعلام کرد.در دوره ششم، مدرس ریاست سنی مجلس را عهده دار بود، ولی تحت فشار بیشتر قرار داشت. کمتر به مجلس می رفت و در مدرسه سپهسالار (شهید مطهری ) تدریس می کرد. 7 آبان 1305 هجری شمسی وقتی مدرس عازم مدرسه سپهسالار بود، از پشت بام او را به رگبار گلوله بستند. مزدوران که کار را تمام شده می پنداشتند، گریختند؛ اما مردم مدرس را به بیمارستان منتقل کردند و به این ترتیب وی نجات یافت. پس از این که رضاخان خود را در مقابل فریادهای مدرس ناتوان دید، تصمیم به تبعید وی گرفت . 16مهر 1307هجری شمسی نیمه های شب در حالی که مدرس با خدای خویش مشغول راز و نیاز بود، رئیس شهربانی وقت با چند مزدور و جلاد به خانه مدرس ریختند و به ضرب و شتم وی پرداختند. بعد هم او را با غل و زنجیر از تهران به مشهد و بعد به خواف تبعید کردند. وی در مدت تبعید خود اعلام کرد که رضاخان قطعا از سوی انگلیسی ها کنار گذاشته و به سرزمین دوری تبعید می شود. که البته این پیش بینی به حقیقت پیوست .دستور قتل مدرس به رئیس نظمیه خواف داده شد، ولی وی چون کشتن سید را سبب شورش می دانست ، از کشتن او ابا کرد و به این ترتیب مدرس توانست مدت 10سال در خواف زندگی کند و تاثیر بسیاری بر روحیات مردم بگذارد به طوری که بین اهل تشیع و تسنن پیوند عمیقی برقرار کرد.پس از آن وی را به خانه شخص نجاری در کاشمر تبعید کردند و سرانجام در غروب 27ماه مبارک رمضان سال 1356هجری قمری مطابق با 10آذر 1317سه نفر با نام های جهانسوزی ، خلج و مستوفیان به وسیله چای سمی ای که به اجبار به وی خوراندند، قصد مسموم کردن وی را داشتند، اما وقتی دیدند از اثر سم خبری نیست ، عمامه سید را در حین نماز از سرش برداشتند و برگردنش انداختند و آن فقیه بزرگوار و مبارز را به شهادت رساندند.آرامگاه این سید بزرگوار در شهر کاشمر زیارتگاه عاشقان معرفت و شیفتگان حقیقت است.
چرا مدرس الگوست
چرا مدرس الگوست. مدرس را براساس آنچه تاریخ گواهی داده ، می توان در چند جمله خلاصه کرد: مدرس ضد استبداد و طرفدار آزادی و رهایی ملت از جباران و ستمکاران بود، مردم دار بود و از متن توده های محروم برخاسته بود، ضد استکبار جهانی و مومن و مطیع احکام الهی و مسلط به آموزه های دینی بود او تز دیانت ما عین سیاست ما و سیاست ما عین دین ماست را ارائه کرد. وی تلاش کرد براساس علم و تقوایی که دارد، موارد شریعت را در قالب های قانونی براساس مصالح جامعه ارائه کند، خواه پسند بیفتد یا ناپسند، مدرس در جایگاه نماینده مجلس در حال مبارزه و ستیز بود و مستقل عمل می کرد وقصد داشت قوانین کشور در محتوا مطابق شریعت و منطبق با مصالح کشور باشد. مساله شجاعت مرحوم مدرس که بیشتر در بعد سیاسی مطرح می شود، در قانونگذاری هم جالب توجه است. مرحوم مدرس در موضوع قانونگذاری تنها با افراد بی هویتی مانند رضاخان که سواد نداشت و مسائل برایش مهم نبود رودررو نبود، بلکه با افرادی درگیر بود که تخصص داشتند، اما در قید عادات و رسوم و اسارت سنتها و قالب های سنتی بودند. مدرس به عنوان قانونگذار سعی می کرد قانونی وضع کند که در نظام های بعدی که احتمالا تکمیل و ترمیم می شود، قابل استفاده باشد.
مدرس را نمی توان فراموش کرد
مدرس را از همه ابعاد می توان ارزیابی کرد و از وی آموخت. وی دارای چنان شخصیت والایی است که با گذشت زمان نه تنها به فراموشی سپرده نشده، بلکه هر روز بر افکار وی تکیه و از اندیشه هایش رهنمود دریافت می شود. مدرس مورد تقدیر بزرگان و متفکران و سیاستمداران کشور است و پس از انقلاب اسلامی روسای مجالس کشور همیشه وی را الگویی در نظام اداره مجلس برای خویشتن قرار داده اند. بزرگان سیاسی کشور از جمله امام راحل نیز افکار مدرس را سرلوحه ای برای عملکرد نمایندگان عنوان می کردند.پس امروز شایسته است نمایندگان مجلس ما نیز خود را با معیارهای مدرس بسنجند و به دنبال آمال و اندیشه های مدرس باشند. امیدواریم زندگی و اخلاق نمایندگی مدرس راهگشای اقدامات نمایندگان مردم قرار گیرد.