در دیار خلیج فارس، آیین زورخانهای پیوندی است میان حماسه و معنویت. اشعار فردوسی و نوای مرشد، در کنار عرق پیشانی پهلوانان، فرهنگی زنده را روایت میکند که هنوز نفس میکشد.
در بوشهر، جایی میان طنین امواج خلیج فارس و گنبدهای بلند گودهای هشتگوش، پهلوانی هنوز زنده است؛ نه صرفاً بهعنوان یک ورزش، که بهمثابه مکتبی برای تربیت انسان. اینجا ضرب مرشد، تپش یک فرهنگ است و هر «یا علی» پیمانی دوباره با غیرت، ادب و جوانمردی.
«در گود، مردان چون سرو ایستادهاند
میل به دست، دل به دریای غیرت سپردهاند
ضرب مرشد چون طبل عشق، زنگ شور میزند
زورخانه، آیینه جان، پهلوانی میسازد»
از همان لحظهای که پایت را روی پلههای گود زورخانه میگذاری، ضرب مرشد مثل قلبی که تازه بیدار شده، در فضا میتپد؛ انعکاس صدا در گنبد تو را بیاختیار ساکت میکند. حلقه مردان، گرد گود، با لباسهای نقشونگار آیینی و نگاههای مصمم، همزمان با ضرب خم میشوند، برمیخیزند و شنو میروند؛ هر حرکت، تکرار قرنها رسم جوانمردی است. ریتم ضرب گاهی شبیه سینهزنی و زنجیرزنی محرم اوج میگیرد، گاهی یادآور تیر و کمان و خنجر، تند و بُرّا میشود و گود را تبدیل به میدان رزم آیینی میکند.
در مرکز گود، میوندار ایستاده است؛ صدای نفسها سنگین است، اما شور در فضا آنقدر بالاست که هر تازهواردی احساس میکند اگر دل بسپارد، میتواند پهلوان شود. تماشاگرانی که بالای گود، تلفن همراه به دست، این صحنه را ثبت میکنند، نه فقط فیلم که تپش یک فرهنگ زنده را برای مخاطبانشان میفرستند. در این بنای مقدس، در کوتاهترین زمان تواضع و فروتنی را میآموزی؛ جایی که نقش هنر اسلامی در تقویت روحیه ورزشکاری، از گنبد بلند تا تزئینات، روح پهلوان را جلا میدهد.
آغاز آیین: از نام مولا تا درود بر پهلوانان
ابتدای هر جلسه، مرشد با ذکر نام مولا علی(ع) و صلوات بر محمد و آل محمد، فضا را از شور حماسی به نور معنوی پیوند میزند. او اشعاری حماسی، عرفانی و اخلاقی از فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و دیگر بزرگان میخواند؛ بیتهایی درباره ایمان، مردانگی، غیرت، عدالت و دفاع از ستمدیدگان که بر جان پهلوانان مینشیند. در تمام لحظات ورزش، نام مولا علی(ع) و اهلبیت، به همراه حماسههای شاهنامه و حکمت بوستان و گلستان، در کلام مرشد جاری است و ضرب، وزن این کلمات را بر تن گود مینشاند.
عاشق روی علی دیوانه باشد بهتر است
گرد شمع مرتضی پروانه باشد بهتر است
ذکر حیدر میرود از روضه تا عرش خدا
ناله جانسوز اگر مستانه باشد بهتر است
قلعه خیبر هنوز از ترس میلرزد به خود
ضرب شصتی اینچنین مردانه باشد بهتر است
«جواد مقدم»
این، یکی از نمونههای دلنشینی است که مرشد با ریتم ضرب و زنگ میخواند و پهلوانان را به اوج شور میرساند؛ ریتمهایی که با حرکاتی با نامهایی چون خنجرکشی، فرمهای زنده حرکات جنگآورانه، حماسی و آیینی مذهبی را تصویرسازی میکنند؛ امری که یادآور شرح جنگهای شاهنامهای و تلفیق آن با مراسمهای مذهبی ماست.
ریتم حرکات: از شنو تا میل
شروع، پشتتخته، سخت و نفسگیر، روی تختههای چوبی آغاز میشود؛ شنوهایی که اگر بیرون از گود بود، هر کسی را از پا میانداخت؛ اما در اینجا، در تمام یک ساعتونیم ضرب مرشد، صدای اشعار حماسی و حرکات میوندار، تو را از خستگی عبور میدهد و القا میکند که نه یک ورزشکار عادی، بلکه یک پهلوانی.
پاهای شاطری، میانکوپ و تبریزی، جهت هماهنگی دست و پا و افزایش سرعت عمل اجرا میشود. در این گود، هر ضربه، هر «یا علی» و هر چرخ، تمرین جسم نیست؛ مشق ادب، صبر و وفاداری است.
در شهر بوشهر؛ به ترتیب قدمت، روایتی از غیرت و مقاومت
پایگاه هوایی پوریای ولی، قدیمیترین گود استان، سالهاست نام پوریای ولی را زنده نگه داشته و غیرت پهلوانان را در کنار آسمان و پرواز فریاد میزند.
پایگاه دریایی، همآواز با امواج خروشان خلیج فارس، روح دریانوردی و ورزش باستانی را در هم آمیخته و پهلوانانی پرورش داده که دل دریا و دل گود را با هم تجربه کردهاند.
نیروگاه اتمی، با پیشکسوت و میوندار محمدعلی خدایوردیزاده و مرشد عباس رحمتاللهی و بهروز خلیلپور، با انرژی بیپایانش نشان داده که میتوان در قلب صنعت، گود پهلوانی ساخت و توان فنی را در خدمت ایمان و اخلاق قرار داد.
در شهر بوشهر، زورخانه و کشتی پهلوانی امیرالمؤمنین(ع)، تأسیس ۱۳۹۸، در صلحآباد، انتهای کوچه سنگسر ۵؛ گودی نو که با ریشه در سنت، برای نسلهای فردا محمد عباسی و پسرانش میونداری میکنند. در شهرستانها هم شعله جوانمردی روشن است؛ دیلم در حسینیه، دشتستان با ورزش در زورخانه مولای متقیان کنار مسجد امام علی(ع) و جم در باشگاه ایرانزمین که روح زورخانهای را زنده نگه داشته است.
برنامه تمرینات و دایره مقدس گود
در شهر بوشهر، تمرینات در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه از ساعت ۲۰ تا ۲۱:۳۰ برگزار میشود. زنگ مرشد دقیقاً رأس ساعت ۲۰ نواخته میشود و
آیین یکونیمساعته آغاز میگردد: سلام باستانی، شنو، نرمش پشتتخته، میل، پاگرفتن و دعا.
جایگاهها در گود، خود درسی از ادب است: پهلوانان کارکشته و سادات در نزدیکی مرشد و در «بالای گود» میایستند و نوخاستگان در «پایین گود». این سلسلهمراتب نه برای تفاخر، که برای یادآوری رسم ادب و احترام به موی سپید و پیشکسوت است.
قانون نانوشته اما محکم گود، احترام مطلق به مرشد و اطاعت از نظم زورخانه است؛ هیچکس، حتی پیشکسوتان، بدون اجازه مرشد گود را ترک نمیکند.
زورخانهها دارای معماری منحصربهفرد و گنبدهای بلند شناخته میشوند و زورخانه امیرالمؤمنین(ع) شهر بوشهر نیز از این قاعده مستثنی نیست و از شکوه خاصی برخوردار است. این گود هشتگوش، که نماد امام رئوف، امام رضا(ع)، است، در گوشهای از زمین فوتبال قدس، به حلقهای مقدس بدل شده که در آن سکوت درونی، ادب رفتاری و رفاقت پاک تمرین میشود.
پهلوانان، پیشکسوتان و مرشدان بوشهر اسطورههای زندهای پروردهاند که نامشان چون ستارگان بر سقف گنبد گود میدرخشد. قهرمانان استان، از جمله علی عباسی، محمد عباسی، بهروز خلیلپور، عابد زندهپی و محمد حسنی قهرمانی، حضوری الهامبخش برای نسلهای جوانتر دارند.
در کنار آنان، پیشکسوتان و مرشدان، چون نگهبانان این میراث کهن ایستادهاند. نفس گرم مرشدانی چون عباس الهی معروف به عباس طغرل، حسین دلخوش، عبدالله نوروزی، علیرضا دهقان کمارجی، اسماعیل زندهبودی، محسن بحیرایی، علی بحیرایی، حامد امیراحمدی، محمدرضا علیپور، بهروز خلیلپور جونقانی، آرمان ارشدی، امیرحسین خدادادی، عارف شهنه، محمد خلیفه، ابوالفضل نوروزی، محمد ساعدی، جمال پاکدل (نوجوان) و امیرعلی احمدی (نوجوان)، هر یک با ضرب خاص، شعر خاص و لحن خاصی پیوند خورده است. در هر تمرین، دو مرشد حضور دارند که از جمله میتوان به محمدرضا علیپور و ابوالفضل نوروزی اشاره کرد.
در گود محراب پهلوانی امیرالمؤمنین(ع)، حدود ۳۰ ورزشکار وفادار حضور دارند. تلاشهای بیوقفه خادمان، نظیر محمد عباسی، کیومرث صیفی، امیر رضایی، مهدی صادقی، قاسم شناگر، پیمان غریبی، عباس گلستانی، فرزاد بهادری و پسران فرید و فربود، سجاد تنگکی و عرفان گلستانی، آنان را به بزرگان و ستونهای اصلی خانه مروت بوشهر بدل کرده است.
دستاوردها و کنشهای فرهنگی
طرح شهید طوقانی ویژه مدارس، برگزاری جشن گلریزان «دستان رهایی» برای آزادی زندانیان غیرعمد، استعدادیابی نوجوانان برای شرکت در جشنواره تهران، حضور در کشتی پهلوانی جوانان و رشته پهلوانی بزرگسالان، برگزاری هفته پهلوانی، عید غدیر، اجرای ورزشکاران در مسابقات و مراسمهای اداری، بزرگداشت روز فردوسی، غدیر، شعرخوانی شاعران، هفته تربیتبدنی، اعیاد شعبانیه، ۱۳ آبان (ویژه دانشگاه)، کمک به دانشآموزان کمبضاعت جهت عمل جراحی، برگزاری زنگ انقلاب و زنگ جوانمردی در پارکها، ورزش صبحگاهی پنجشنبهها در میدان تشریفات و دعوت از مدیران ادارات جهت سخنرانی، بخشی از این کنشهای فرهنگی است.
چشمانداز ما برای این دیار، طنینانداز شدن زنگ جوانمردی در تمام لایههای اجتماع است؛ از صحن مصلای جمعه تا قلب تپنده پتروشیمیهای جنوب و لوکیشن برنامههای پرمخاطب در صداوسیمای مرکز بوشهر.
در نهایت، این گود هشتگوش تنها یک باشگاه ورزشی نیست، بلکه قلب تپنده غیرت در کالبد بوشهر است؛ جایی که از کودک هشتساله تا پیرمرد ۶۵ ساله، همنفس با هم «یا علی» میگویند تا یادمان بماند پهلوانی نه به زور بازو، که به وسعت روح است.
«اول و آخر مردان عالم ختم به خیر؛ صلوات بر محمد و آل محمد.»
گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
در گفتوگوی جام جم آنلاین با حجتالاسلام دکتر قاسم خانجانی بررسی شد
