گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
ماهی به وسعت دل
ماه شعبان، ماهی است که در تقویم معنوی اسلام نه صرفا یک مقطع زمانی، بلکه پلی میان «آمادگی» و «ضیافت» به شمار میآید؛ ماهی که در آن، انسان مؤمن از هیاهوی روزمرگی فاصله میگیرد تا گامبهگام خود را برای ورود به عمیقترین تجربه عبادی سال، یعنی ماه مبارک رمضان، مهیا سازد.
در میانه این ماه، اعیاد فرخنده شعبانیه با ولادت ستارگان درخشان خاندان پیامبر اکرم(ص)، از امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضلالعباس(ع) گرفته تا امام سجاد(ع)، معنای تازهای به این مسیر میبخشند و یادآور میشوند که سلوک معنوی در اسلام، همواره در پیوندی ناگسستنی با ولایت، رسالت و انسان کامل تعریف شده است.شعبان، ماه رسول خدا(ص) است؛ ماهی که در روایات، سرشار از توصیه به صلوات، استغفار و پیوند عمیقتر با ساحت پیامبر و اهلبیت(ع) معرفی شده و از آن بهعنوان فرصتی برای «تزکیه تدریجی» یاد میشود. در این ماه، انسان پیش از آنکه وارد میدان سخت روزهداری، مراقبتهای نفسانی و شبهای قدر شود، باید ظرفیت درونی خود را وسعت دهد؛ ظرفی که بدون آمادگی، توان پذیرش بار سنگین «شهرالله» را نخواهد داشت. از همین روست که شعبان نه در حاشیه رمضان، بلکه در متن مسیر بندگی معنا پیدا میکند.به همین مناسبت،ما درگفتوگوباحجتالاسلام دکتر رضا الهیمنش، استادوعضوهیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، کوشیدهایم نگاهی عمیقتر و تحلیلیتر به جایگاه ماه شعبان، فلسفه اعیاد شعبانیه، نسبت این ماه با ولایت و رسالت و نقش آن در آمادگی فکری و رفتاری برای ورود به ماه مبارک رمضان داشته باشیم؛گفتوگویی که تلاش میکندفراتر از توصیههای کلی به لایههای معرفتی و تکوینی این ماه بپردازد و نشان دهد چرا شعبان، ماه «پلزدن» میان انسان و ضیافت الهی است.
به عنوان نخستین پرسش، جایگاه معنوی ماه شعبان در تقویم اسلامی چیست و چرا این ماه را مقدمهای برای ورود به ماه مبارک رمضان میدانند؟
در پاسخ باید عرض کنم سه ماه رجب، شعبان و رمضان به ترتیب یک سیر پیوسته را تشکیل میدهند؛ ماه رجب «ماه ولایت»، ماه شعبان «ماه رسالت» و ماه رمضان «شهر الله» یا ماه خداست. انسان باید از مسیر ولایت امیرالمؤمنین(ع) خود را آماده سازد تا بتواند از جایگاه معنوی رسول خدا(ص) در هستی بهرهمند گردد. امیرالمؤمنین(ع) به عنوان دروازه شهر علمِ رسول خدا شناخته میشوند؛ چرا که خود پیامبر شهر علم بوده و علی(ع) دروازه این شهر است. مقصود از این شهر علم، مجموعهای از حکمت و دانستن است که باعث میشود ما به حقیقت هستی و حقیقت حقتعالی پی ببریم و رابطه خود و سایر مخلوقات با پروردگار را درک کنیم. بدیهی است که هرچه این معرفت عمیقتر باشد، عبودیت ما نیز از نظر کمیت و کیفیت ارتقا مییابد. ماه رجب ماهی است که ما خود را با ولایت و با امیرالمؤمنین(ع) به عنوان بابِ علمِ پیامبر گره میزنیم و این امر، دقیقا مقدمهای برای ماه شعبان است.
ماه شعبان و ماه رسول خدا(ص) چه ویژگیهای منحصر به فردی در هستی دارد؟
ماه شعبان، ماه رسول خداست؛ حقیقتی که در هستی برای همگان مخفی مانده و جز خداوند و اهلبیت(ع)، کسی حقیقت پیامبر را نشناخته و نخواهد شناخت. پیامبر در واقع «رحمت واسعه» الهی است؛ چنانکه در آیه ۱۰۷ سوره مبارکه انبیاء آمده است: «وَمَا أَرْسَلْنَاک إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ». آن حضرت نه تنها مایه رحمت برای مسلمانان یا انسانها، بلکه برای تمام موجودات مادی، فرشتگان، اجنه و تمامی موجوداتی است که ما از آنها بیخبریم. همه اینها به یمن برکت این وجود مقدس خلق شدهاند، باقی ماندهاند، تربیت میشوند و به کمال خود میرسند. از این جهت ماه شعبان بسیار با عظمت است. در روایات آمده که «محمدٌ حجابالله الاکبر»؛ یعنی ایشان دربانِ حق هستند. همانگونه که هر سلطانی حاجبی دارد، حاجب درگاه حق نیز کسی است که تمام خلایق از طریق او به حق میرسند و این دربان، حضرت رسول(ص) است. بههمیندلیل، صلوات و استغفار در این ماه بسیار سفارش شده است. در سوره مبارکه انفال، این دو عامل (وجود پیامبر و استغفار) بهعنوان دو امان برای اهل زمین مطرح شدهاند.
با توجه به ولادتهای فرخنده این ماه، ازجمله امامحسین(ع)، حضرتعباس(ع) و امامسجاد(ع)، این رویدادها چه تأثیرات تکوینی و پیامی برای جهان دارند؟
قدمگذاشتن اولیای الهی بر هستی، سراسر برکت است. در روایات آمده است که با تولد حضرتعیسی(ع)، شیطان به سه یا چهار آسمان ممنوعالورود شد، اما با ولادت نبیاعظم(ص)، شیطان از تمامی هفت آسمان منع گردید. این یک تأثیر تکوینی واقعی است. هریک از امامان معصوم، دریچهای از رحمت برای هستی هستند. حضرت اباعبداللهالحسین(ع) در روایات بهعنوان «مصباحالهدی» و «سفینهالنجاه» یاد شدهاند. اگرچه همه اهلبیت(ع) کشتی نجات و چراغ هدایت هستند، اما خداوند متعال بهواسطه شرایط زمانی، ویژگیهای خاصی در ایشان قرار داده است. طبق فرموده معصومین(ع)، همه آنها کشتی نجات هستند اما کشتی امامحسین(ع) وسیعتر است (سفینهالحسین اوسع). خداوند اراده کرده است که همه به گونهای از طریق ایشان نجات یابند؛ حتی کسانی که خود را در برابر درهای بسته میبینند، در دستگاه امامحسین(ع) جذب میشوند، همانگونه که در ایام اربعین و پیادهروی آن مشاهده میکنیم. خداوند به خاطر جانفشانیهای ایشان، در تربتشان شفا و زیر گنبدشان استجابت دعا قرار داده است. در روایات آمده که امامحسین(ع) از شیر مادر تغذیه نکردند، بلکه هر روز محضر رسولخدا(ص) میرسیدند و پیامبر انگشت مبارک خود را در دهان ایشان قرار میدادند؛ یعنی ایشان از وجود رسول خدا تغذیه شدهاند. معنای «حسین منی و انا من حسین» تنها به این معنا نیست که ایشان فرزند پیامبر(ص) است، بلکه ریشه در این تغذیه و پیوند وجودی دارد.
موضوعی که مطرح شد،«خودسازی تدریجی»دراین ماه است. این سیرپلهپله چه اهمیتی درآمادگی برای ماهرمضان دارد؟
ماه شعبان، ماه خودسازی تدریجی است. این آمادگی پلهپله از ماه رجب آغاز شده و در ماه شعبان ادامه مییابد تا شخص برای «ضیافتالله» در ماه رمضان آماده شود. تفاوت اصلی بهرهبرداری معنوی از شعبان و رمضان در این است که ما بهدلیل عدم سنخیت، نمیتوانیم مستقیما با خداوند ارتباط برقرار کنیم. اگرچه راه از جانب پروردگار باز است، اما گیرندگی ما باید قوی باشد. لذا خداوند واسطههایی یعنی اهلبیت(ع) را قرار داده است تا از طریق شفاعت و ارتباط معنوی با آنها، فیض حق را دریافت کنیم. آنها «بابالله» و «سپر بلا» هستند؛ یعنی بلاها و عذابهایی که بنا بود بر ما نازل شود را دفع میکنند و با گریه و استغفار برای مؤمنان، مایه تطهیر ما میشوند. در سوره مبارکه غافر نیز به فرشتگان حامل عرش و کسانی که حول عرش هستنداشاره شده که منظور از«حول عرش»،همان انسانهای کامل واهلبیت(ع) است.آنها تسبیحگوی خدا بوده و برای کسانی که در مسیر کمال هستند استغفار میکنند تا ما تطهیر شویم.
در پایان، برای ورود آگاهانه به ماه رمضان، چه آمادگیهای فکری و رفتاری را در ماه شعبان توصیه میکنید؟
برای ورود آگاهانه به ماه رمضان، دو عامل «صلوات» و«استغفار» در ماه شعبان بسیار کلیدی است.صلوات طبق زیارت جامعهکبیره (و جعل صلواتنا علیکم…تزکیه لانفسنا)، باعث تزکیه نفس و پیراستن عیوب میشود.ارتباط با اهلبیت(ع) حجابهای ظلمانی و حتی نورانی را رقیق کرده و برمیدارد. استغفار به معنای طلب بخشش برای عیوب و نقصهای موجود است که اثر «رفع» دارد، درحالیکه صلوات نوعی پیشگیری است و اجازه نمیدهد خطا و ظلمت به انسان نزدیک شود و اثری «دافع» به شمار میرود. صلوات باعث میشود انسان به گناه نزدیک نشود و استغفار آثار و تبعات گناهانی که دامنگیر انسان شده را از بین میبرد. این دو، دو نوع تزکیه و تغییر جهت آمادگی برای ماه مبارک رمضان هستند.
به عنوان نخستین پرسش، جایگاه معنوی ماه شعبان در تقویم اسلامی چیست و چرا این ماه را مقدمهای برای ورود به ماه مبارک رمضان میدانند؟
در پاسخ باید عرض کنم سه ماه رجب، شعبان و رمضان به ترتیب یک سیر پیوسته را تشکیل میدهند؛ ماه رجب «ماه ولایت»، ماه شعبان «ماه رسالت» و ماه رمضان «شهر الله» یا ماه خداست. انسان باید از مسیر ولایت امیرالمؤمنین(ع) خود را آماده سازد تا بتواند از جایگاه معنوی رسول خدا(ص) در هستی بهرهمند گردد. امیرالمؤمنین(ع) به عنوان دروازه شهر علمِ رسول خدا شناخته میشوند؛ چرا که خود پیامبر شهر علم بوده و علی(ع) دروازه این شهر است. مقصود از این شهر علم، مجموعهای از حکمت و دانستن است که باعث میشود ما به حقیقت هستی و حقیقت حقتعالی پی ببریم و رابطه خود و سایر مخلوقات با پروردگار را درک کنیم. بدیهی است که هرچه این معرفت عمیقتر باشد، عبودیت ما نیز از نظر کمیت و کیفیت ارتقا مییابد. ماه رجب ماهی است که ما خود را با ولایت و با امیرالمؤمنین(ع) به عنوان بابِ علمِ پیامبر گره میزنیم و این امر، دقیقا مقدمهای برای ماه شعبان است.
ماه شعبان و ماه رسول خدا(ص) چه ویژگیهای منحصر به فردی در هستی دارد؟
ماه شعبان، ماه رسول خداست؛ حقیقتی که در هستی برای همگان مخفی مانده و جز خداوند و اهلبیت(ع)، کسی حقیقت پیامبر را نشناخته و نخواهد شناخت. پیامبر در واقع «رحمت واسعه» الهی است؛ چنانکه در آیه ۱۰۷ سوره مبارکه انبیاء آمده است: «وَمَا أَرْسَلْنَاک إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ». آن حضرت نه تنها مایه رحمت برای مسلمانان یا انسانها، بلکه برای تمام موجودات مادی، فرشتگان، اجنه و تمامی موجوداتی است که ما از آنها بیخبریم. همه اینها به یمن برکت این وجود مقدس خلق شدهاند، باقی ماندهاند، تربیت میشوند و به کمال خود میرسند. از این جهت ماه شعبان بسیار با عظمت است. در روایات آمده که «محمدٌ حجابالله الاکبر»؛ یعنی ایشان دربانِ حق هستند. همانگونه که هر سلطانی حاجبی دارد، حاجب درگاه حق نیز کسی است که تمام خلایق از طریق او به حق میرسند و این دربان، حضرت رسول(ص) است. بههمیندلیل، صلوات و استغفار در این ماه بسیار سفارش شده است. در سوره مبارکه انفال، این دو عامل (وجود پیامبر و استغفار) بهعنوان دو امان برای اهل زمین مطرح شدهاند.
با توجه به ولادتهای فرخنده این ماه، ازجمله امامحسین(ع)، حضرتعباس(ع) و امامسجاد(ع)، این رویدادها چه تأثیرات تکوینی و پیامی برای جهان دارند؟
قدمگذاشتن اولیای الهی بر هستی، سراسر برکت است. در روایات آمده است که با تولد حضرتعیسی(ع)، شیطان به سه یا چهار آسمان ممنوعالورود شد، اما با ولادت نبیاعظم(ص)، شیطان از تمامی هفت آسمان منع گردید. این یک تأثیر تکوینی واقعی است. هریک از امامان معصوم، دریچهای از رحمت برای هستی هستند. حضرت اباعبداللهالحسین(ع) در روایات بهعنوان «مصباحالهدی» و «سفینهالنجاه» یاد شدهاند. اگرچه همه اهلبیت(ع) کشتی نجات و چراغ هدایت هستند، اما خداوند متعال بهواسطه شرایط زمانی، ویژگیهای خاصی در ایشان قرار داده است. طبق فرموده معصومین(ع)، همه آنها کشتی نجات هستند اما کشتی امامحسین(ع) وسیعتر است (سفینهالحسین اوسع). خداوند اراده کرده است که همه به گونهای از طریق ایشان نجات یابند؛ حتی کسانی که خود را در برابر درهای بسته میبینند، در دستگاه امامحسین(ع) جذب میشوند، همانگونه که در ایام اربعین و پیادهروی آن مشاهده میکنیم. خداوند به خاطر جانفشانیهای ایشان، در تربتشان شفا و زیر گنبدشان استجابت دعا قرار داده است. در روایات آمده که امامحسین(ع) از شیر مادر تغذیه نکردند، بلکه هر روز محضر رسولخدا(ص) میرسیدند و پیامبر انگشت مبارک خود را در دهان ایشان قرار میدادند؛ یعنی ایشان از وجود رسول خدا تغذیه شدهاند. معنای «حسین منی و انا من حسین» تنها به این معنا نیست که ایشان فرزند پیامبر(ص) است، بلکه ریشه در این تغذیه و پیوند وجودی دارد.
موضوعی که مطرح شد،«خودسازی تدریجی»دراین ماه است. این سیرپلهپله چه اهمیتی درآمادگی برای ماهرمضان دارد؟
ماه شعبان، ماه خودسازی تدریجی است. این آمادگی پلهپله از ماه رجب آغاز شده و در ماه شعبان ادامه مییابد تا شخص برای «ضیافتالله» در ماه رمضان آماده شود. تفاوت اصلی بهرهبرداری معنوی از شعبان و رمضان در این است که ما بهدلیل عدم سنخیت، نمیتوانیم مستقیما با خداوند ارتباط برقرار کنیم. اگرچه راه از جانب پروردگار باز است، اما گیرندگی ما باید قوی باشد. لذا خداوند واسطههایی یعنی اهلبیت(ع) را قرار داده است تا از طریق شفاعت و ارتباط معنوی با آنها، فیض حق را دریافت کنیم. آنها «بابالله» و «سپر بلا» هستند؛ یعنی بلاها و عذابهایی که بنا بود بر ما نازل شود را دفع میکنند و با گریه و استغفار برای مؤمنان، مایه تطهیر ما میشوند. در سوره مبارکه غافر نیز به فرشتگان حامل عرش و کسانی که حول عرش هستنداشاره شده که منظور از«حول عرش»،همان انسانهای کامل واهلبیت(ع) است.آنها تسبیحگوی خدا بوده و برای کسانی که در مسیر کمال هستند استغفار میکنند تا ما تطهیر شویم.
در پایان، برای ورود آگاهانه به ماه رمضان، چه آمادگیهای فکری و رفتاری را در ماه شعبان توصیه میکنید؟
برای ورود آگاهانه به ماه رمضان، دو عامل «صلوات» و«استغفار» در ماه شعبان بسیار کلیدی است.صلوات طبق زیارت جامعهکبیره (و جعل صلواتنا علیکم…تزکیه لانفسنا)، باعث تزکیه نفس و پیراستن عیوب میشود.ارتباط با اهلبیت(ع) حجابهای ظلمانی و حتی نورانی را رقیق کرده و برمیدارد. استغفار به معنای طلب بخشش برای عیوب و نقصهای موجود است که اثر «رفع» دارد، درحالیکه صلوات نوعی پیشگیری است و اجازه نمیدهد خطا و ظلمت به انسان نزدیک شود و اثری «دافع» به شمار میرود. صلوات باعث میشود انسان به گناه نزدیک نشود و استغفار آثار و تبعات گناهانی که دامنگیر انسان شده را از بین میبرد. این دو، دو نوع تزکیه و تغییر جهت آمادگی برای ماه مبارک رمضان هستند.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
