دهه شصتی‌ها وفادارترند یا دهه هشتادی‌ها؟ / دهه هشتادی‌ها به دنبال مسیر‌های سریع و غیرسنتی کسب درآمدند

به گزارش جام جم آنلاین، در ظاهر به نظر می‌رسد نسل‌های ۶۰ و ۸۰ تفاوت فکری با هم دارند و همه چیز آنها با هم متفاوت است.  دهه شصتی‌ها که جوان‌ترین آنها اکنون ۳۵ ساله است پرشمارترین رده سنی جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. دغدغه‌های این نسل بسیار عریض و طویل است. این نسل نه سنخیتی با دهه‌های پیش از خود دارد و نه ارتباط مناسبی با نسل‌های بعد از خود برقرار کرده است. شاید کمی‌این نسل با نسل ۷۰ شباهت داشته باشد. اما نسل دهه ۶۰ دغدغه‌های خود را دارند. یک روان شناس اجتماعی در گفت‌و‌گو با جام جم آنلاین ویژگی‌های رفتاری و حتی گفتاری این نسل را بررسی می‌کند و مقایسه‎ای هم با دیگر نسل‌ها انجام می‌دهد. 

این دهه شصتی‌های ملاحظه کار

علیرضا شریفی یزدی روان شناس اجتماعی در گفت‌و‌گو با جام جم آنلاین در رابطه با ویژگی‌های رفتاری دهه شصتی‌ها عنوان کرد: در بررسی ویژگی‌های نسل متولد دهه شصت شاید بتوان مهم‌ترین نکته را ملاحظه کاری بالا نسبت به نیاز‌های فردی در مقایسه با نسل‌های بعد به ویژه دهه هشتاد دانست. 
شریفی یزدی گفت: این موضوع از منظر رفتاری قابل تحلیل است. نسل دهه شصت در حقیقت پلی میان دنیای بدون اینترنت و دنیای مبتنی بر اینترنت به شمار می‌رود. بخشی از زندگی این افراد در فضایی سپری شده است که نه شبکه‌های اجتماعی وجود داشته و نه اینترنت و رایانه به شکل امروزی در دسترس عموم مردم بوده است. ارتباطات انسانی در آن دوره عمدتا چهره به چهره و مستقیم شکل می‌گرفت.

کنار آمدن با چالش‌ها 

این روان شناس اجتماعی افزود: اگر بخواهیم به جنبه‌های مثبت این تجربه زیسته اشاره کنیم، باید گفت این نسل تعامل گسترده‌تری با محیط پیرامون و با دیگران داشته و از قدرت تحلیل بالاتری برخوردار است. 
وی ادامه داد: دلیل اصلی این مسئله را می‌توان در تقویت تفکر انتزاعی دانست که در میان متولدین دهه شصت نسبت به دهه‌های بعدی برجسته‌تر است. از سوی دیگر این نسل آموخته است که چگونه با چالش‌ها کنار بیاید. جمعیت بالای متولدین دهه شصت همواره بیش از امکانات موجود بوده است. چه در خانواده با تعداد بالای فرزندان و چه در مدرسه با ظرفیتی کمتر از تعداد دانش آموزان و چه در سطح جامعه.
شریفی یزدی اذعان داشت: مسئله اشتغال و کارآفرینی برای این نسل همواره یکی از چالش‌های جدی بوده و همین امر سبب شده است که در برابر دشواری‌های زندگی تاب‌آوری بیشتری از خود نشان دهند.

کتاب خوانی میان دهه شصتی‌ها

این رواشناس اجتماعی تصریح کرد: از منظر فرهنگی نیز باید به این نکته اشاره کرد که متولدین دهه شصت در دوره‌ای رشد کرده‎اند که ضریب نفوذ رسانه‌های دیداری به مراتب کمتر از امروز بوده است. 
شریفی یزدی یادآور شد: همین موضوع موجب شده تا کتاب خوانی در میان آنان رواج بیشتری داشته باشد. نتیجه این فرایند افزایش جامع نگری و توان بالاتر در تحلیل مسائل مختلف بوده است. دغدغه‌مندی این نسل نسبت به محیط زیست قابل توجه است و در مجموع مسئولیت پذیری بیشتری را تجربه کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: با این حال ملاحظه کاری بیش از اندازه و قرار گرفتن زیر سلطه ارزش‌ها و هنجار‌های اجتماعی و ساختار‌های کلان جامعه سبب شده است که این نسل پذیرش بالایی نسبت به شرایط موجود داشته باشد. این ویژگی تا حدی می‌تواند یک امتیاز تلقی شود، اما از نقطه‌ای به بعد کارکرد معکوس پیدا می‌کند و قدرت ابتکار و خلاقیت را محدود می‌سازد.

نسل ۶۰ و چالش‌های اقتصادی

شریفی یزدی بیان کرد: دهه شصتی‌ها به دلیل قرار گرفتن میان نسل‌های دهه چهل و پنجاه که اغلب آرمان گراتر و دارای جایگاه مسلط‌تری بوده‌اند، فضای کافی برای بروز توانمندی‌ها و مانور اجتماعی نداشته‌اند و در نتیجه بخش قابل توجهی از خلاقیت‌های آنان شکوفا نشده است.
وی افزود: چالش اقتصادی نیز یکی دیگر از مسائل بنیادین این نسل به شمار می‌رود. متولدین دهه شصت دوران جنگ و سپس دوره بازسازی پس از جنگ را تجربه کرده‌اند. 
این رواشناس اجتماعی ادامه داد:در این مقاطع بخش عمده امکانات و منابع صرف ترمیم آسیب‌های ناشی از جنگ شده و طبیعتا فرصت‌ها و امکانات چندانی در اختیار این نسل قرار نداشته است. بسیاری از اموری که امروز برای بخش قابل توجهی از جامعه عادی تلقی می‎شود برای این نسل دست نیافتنی بوده است. 
شریفی یزدی تاکید کرد: سطح آگاهی از جهان بیرون و تجربه‌های بین‌المللی نیز در میان آنان به مراتب محدودتر از نسل‌های بعدی شکل گرفته است.

تفاوت‌های ۶۰ و ۸۰

این رواشناس اجتماعی در خصوص رابطه این نسل با متولدین دهه هشتاد گفت: آنچه امروز در فضای مجازی دیده می‌شود بیشتر جنبه طنز و سرگرمی‌دارد و از منظر اجتماعی تحلیلی کاملاً واقع گرایانه محسوب نمی‌شود. اما از دیدگاه جامعه شناسی تفاوت‌های نسلی در دهه‌های اخیر به شدت فشرده شده است. 
وی یادآور شد: در گذشته اختلاف نسلی حدود بیست سال برآورد می‌شد، اما با گسترش ارتباطات و ظهور رسانه‌های نوپدید این فاصله ابتدا به ده سال و سپس از نظر فرهنگی به حدود پنج سال کاهش یافته است. به همین دلیل می‌توان گفت امروزه حتی میان متولدین یک دهه با فاصله پنج سال نیز تفاوت‌های معنادار فرهنگی و رفتاری مشاهده می‌شود.
شریفی یزدی عنوان کرد: حتی در میان متولدین دهه هفتاد نیز می‎توان تفاوت معناداری میان نیمه نخست و نیمه دوم این دهه مشاهده کرد. هنگامی‌که به مقایسه نسل‌ها می‌پردازیم فاصله میان دهه شصت و دهه هشتاد بسیار چشمگیر است.
وی در ادامه گفت: این فاصله در برخی موارد از سطح تفاوت فراتر رفته و به نوعی گسست میان نسلی می‌رسد. به گونه‌ای که اگرچه زبان مشترک فارسی وجود دارد، اما در عمل درک متقابل کاهش یافته و نظام ارزشی دو نسل به شکل محسوسی تغییر کرده است.
این رواشناس اجتماعی افزود: دهه هشتادی‌ها به دلیل کوچک‌تر شدن ابعاد خانواده‌ها عمدتاً در قالب خانواده‌های تک فرزند یا دو فرزند با فاصله سنی زیاد رشد کرده‌اند. بسیاری از تجربه‌های زیستی دهه شصتی‌ها برای آنان معنا و مفهوم روشنی ندارد. برای مثال هم خواب بودن چند کودک در یک اتاق یا تقسیم فضای محدود برای آنان تجربه‌ای ناآشناست. هر فرد در این نسل انتظار فضای شخصی و موقعیت مستقل خود را دارد.
شریفی یزدی تأکید کرد: تفاوت مهم دیگر به ساختار قدرت در خانواده باز می‌گردد. دهه شصتی‌ها در دوره‌ای رشد کردند که والد سالاری و به ویژه پدرسالاری نقش پررنگی داشت. 
این روان شناس اجتماعی یادآور شد: در مقابل دهه هشتادی‎ها در فضایی رشد کرده‎اند که می‌توان از آن با عنوان فرزندسالاری یاد کرد. در این ساختار فرزندان نقش تعیین کننده‌تری در انتخاب نوع تفریح خانواده و شیوه هزینه کرد منابع مالی دارند و خواسته‌های آنان در اولویت قرار می‌گیرد. 

دغدغه‌‎ های متفاوت نسل‎ها

شریفی یزدی درباره ابراز خواسته نسل‌های مختلف گفت: دهه هشتادی‎ها صریح و بی پرده خواسته‎های خود را بیان می‌کنند و به راحتی نظر می‌دهند، زیرا چنین امکانی برای آنان فراهم بوده است. در مقابل دهه شصتی‌ها نه در مدرسه و نه در سایر نهاد‌های اجتماعی فرصت چندانی برای اظهار نظر آزادانه نداشته‌اند.
این روان شناس اجتماعی تصریح کرد: از منظر اقتصادی نیز تفاوت‎ها قابل توجه است. دهه شصتی‎ها اغلب دغدغه استخدام در نهاد‌های دولتی و دستیابی به درآمدی ثابت هرچند محدود داشته‌اند. در حالی که دهه هشتادی‌ها کمتر به چنین سبک زندگی‌ای باور دارند و بیشتر به دنبال مسیر‌های سریع‌تر و غیرسنتی کسب درآمد هستند. 
وی اذعان داشت: این تفاوت نگرش تأثیر مستقیمی بر سبک زندگی اقتصادی و حتی الگوی مصرف و پوشش آنان گذاشته است. گرایش دهه هشتادی‌ها به مد بیشتر است و آزادی عمل بیشتری در انتخاب ظاهر خود نشان می‌دهند.

علائق دهه شصتی‌ها

شریفی یزدی گفت: در حوزه تفریح نیز الگو‌ها تغییر کرده است. بخشی از متولدین دهه شصت و هفتاد به موسیقی زیرزمینی و شکل گیری فضا‌های تفریحی غیررسمی‌گرایش داشتند و استفاده از مواد محرک و مخدر در میان بخشی از آنان رواج داشته است. 
وی افزود: در مقابل دهه هشتادی‌ها با الگو‌های متفاوتی مواجهند که نه تنها در ایران بلکه در سطح جهانی نیز مشاهده می‌شود. شکل تفریحات شبانه تغییر کرده و آن سبک‌های پیشین جای خود را به الگو‌های جدیدتری داده است.
شریفی ادامه داد: یکی از تفاوت‌های اساسی این دو نسل به نوع رابطه با جنس مکمل یا جنس مخالف باز می‌گردد. دهه شصتی‌ها برای برقراری ارتباط با موانع و محدودیت‌های زیادی مواجه بودند و شیوه‌های ارتباطی آنان غیرمستقیم و پرهزینه بود. 
وی اذعان داشت: در مقابل دهه هشتادی‌ها به دلیل سهولت ارتباط جذابیت این نوع روابط برایشان کاهش یافته است. 
این رواشناس اجتماعی اظهار داشت: دختران و پسران هر یک در گروه‌های جداگانه تفریح می‌کنند برخلاف تصور رایج که سهولت ارتباط را به معنای افزایش روابط میان دو جنس می‌داند.

الگوهای جدید روابط خانوادگی

شریفی یزدی گفت: موضوع وفاداری نیز از دیگر محور‌های تفاوت است. برخلاف تصور عمومی میزان خیانت در میان دهه شصتی‌ها به مراتب بیشتر از دهه هشتادی‌ها گزارش شده است. همچنین این تصور که دهه هشتادی‌ها مسئولیت پذیری کمتری دارند همواره با واقعیت همخوانی ندارد. 
وی افزود: در این نسل ارزش‌های جهانی نسبت به نسل دهه شصت پررنگ‌تر است. دهه شصتی‌ها بیشتر گرایش‌های ملی قومی و محلی دارند در حالی که دهه هشتادی‌ها به دلیل زیست در فضای رسانه‌ای جهانی کمتر به این چارچوب‌ها پایبند هستند. 
وی در خاتمه گفت: جهانی شدن ارتباطات موجب جهانی شدن ارزش‌ها و هنجار‌ها نیز شده و در نتیجه تمایل به مهاجرت در این نسل افزایش یافته است. در همین چارچوب مسئولیت پذیری در قبال والدین در مقایسه با نسل پیشین کاهش یافته و الگو‌های جدیدی از روابط خانوادگی در حال شکل گیری است.