منافع روسیه و پرونده هسته ای ایران

درون روسیه 3 نگرش درباره علل فشارهای سیاسی امریکا به همکاری هسته ای روسیه و ایران وجود دارد.

کد خبر: ۱۵۲۶۸۸

طرفداران نگرش نخست بر این اعتقادند که هدف اصلی س یاست خارجی امریکا محدود و منزوی کردن ایران و جلوگیری از حضور روسیه در بازار پرمنفعت انرژی ایران است . این گروه معتقدند مخالفت امریکا با این روابط، بی پایه و اساس است ، زیرا ایران در چارچوب حقوق بین الملل ، اساسنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) و پیمان منع اشاعه سلاحهای هسته ای (NPT) قدم برمی دارد و روسیه نیز باید از این فرصت مناسب استفاده کند و ضمن تامین منافع سیاسی و اقتصادی خود، تسلیم فشارهای امریکا نشود. آنها فشارهای سیاسی و اقتصادی امریکا را ناشی از اختلافات عمیق سیاسی ایران و ایالات متحده می دانند و معتقدند روسیه نباید با پا پس کشیدن از همکاری هسته ای با ایران ، پرستیژ سیاسی و بین المللی خود را خدشه دار کند. بیشتر سیاستمداران کنونی روسیه و از جمله پوتین ، طرفدار این نگرش هستند. گروه دوم که در راس آنها پریماکف ، وزیر خارجه اسبق روسیه قرار دارد، بر این اعتقادند که ریشه اصلی سیاست خصومت جویانه امریکا درباره برنامه هسته ای ایران به نفوذ لابی صهیونیستی در واشنگتن مربوط است و گروه سوم نیز معتقدند واشنگتن تلاش دارد تا از ظهور یک روسیه قدرتمند در نظام بین الملل جلوگیری کند. امریکا درصدد محدود کردن روسیه و همکاری هایش در سطوح منطقه ای و بین المللی است ، بنابراین نباید در برابر فشارهای واشنگتن به منظور قطع همکاری هسته ای با ایران تسلیم شد. در راستای چنین نگرش هایی این نکته قابل توجه است که علی رغم بدقولی روس ها در تحویل بموقع نیروگاه بوشهر، آنها تاکنون در برابر فشارهای ایالات متحده مبنی بر قطع همکاری با ایران مقاومت و از تصویب قطعنامه های تنبیهی شدید در شورای امنیت سازمان ملل متحد جلوگیری کرده اند.علاوه بر ایالات متحده ، 3 کشور اروپایی انگلیس ، آلمان و فرانسه نیز در موضوع هسته ای ایران و در ارتباط با رفتار هسته ای روسیه متغیر مهمی محسوب می شوند. از آنجا که مرکز ثقل دیپلماسی هسته ای اتحادیه اروپایی حل مسالمت آمیز این مساله بوده است ، روسها نیز از آن حمایت کرده اند؛ ولی علی رغم اشتراک نظر 2طرف در حل دیپلماتیک موضوع هسته ای ایران ، هر دو طرف رقیب یکدیگر در رسیدن به منافع سیاسی و اقتصادی خود در ایران هستند. بدین معنا که تلاش دارند با توجه به عدم ارتباط میان ایران و امریکا، از ارتقای روابط اقتصادی ، سیاسی ، تجاری و الکترونیک و تکنولوژیک در بازار مناسب ایران نهایت بهره را ببرند، زیرا با توجه به خصومت تهران و واشنگتن ، ایران تنها کشور خاورمیانه است که می تواند قلمروی مناسبی برای فعالیت های اروپا و روسیه باشد. وجود این عوامل در روابط میان روسیه با امریکا و اتحادیه اروپایی موجب شده است تا روند مشارکت میان ایران و روسیه محفوظ بماند.از دیدگاه روس ها، بازار هسته ای ایران ، صحنه رقابت استراتژیک است و روسیه نمی تواند براحتی آن را واگذار کند. آنها خود را درگیر رقابتی تنگاتنگ با کشورهای اروپایی برای تصاحب بازارهای هسته ای جهان می بینند که خالی کردن صحنه موجب پر کردن آن از سوی رقبا می شود. آنها با توجه به برنامه های هسته ای ایران در افزایش نیروگاه های اتمی ، بازار هسته ای جمهوری اسلامی ایران را حیاتی تلقی می کنند. در همین رابطه «الکساندر رومیانتسف» رئیس سازمان انرژی اتمی روسیه در 21 دسامبر سال 2004 و در مصاحبه با خبرگزاری روسی ریانووستی اعلام کرد که : «با توجه به برنامه های روبه پیشرفت ایران در زمینه انرژی هسته ای ، فدراسیون روسیه می تواند 7 نیروگاه اتمی به ارزش 10 میلیارد دلار در ایران احداث کند.»
این اظهارات نشانگر این است که تداوم حضور در بازار هسته ای ایران که نقش مهمی در کسب درآمدهای ارزی روسیه در موضوع هسته ای دارد و برای این کشور حائز اهمیت بوده و مقامات روسی به سختی حاضر به رها کردن آن در مقابل فشارهای سیاسی و مشوق های اقتصادی امریکا و اروپا خواهند بود. افزون بر این ، روس ها از طریق مشارکت فعال در پرونده هسته ای ایران درصدد هستند تا وزن سیاسی خود را در نظام بین الملل ارتقا دهند. در کنار این عوامل باید به این نکته مهم نیز توجه داشت که ایران از جمله بازارهای مناسب تسلیحاتی روسیه محسوب می شود. همچنین سرمایه گذاری در پروژه های نفت و گاز جمهوری اسلامی ایران برای روس ها بسیار مهم و جذاب است . در این باره موقعیت ژئوپلتیک و ژئواستراتژیک ایران در منطقه خاورمیانه و نفوذ تهران در جهان اسلام برای روس ها بسیار حائز اهمیت است و برخورداری از روابط حسنه با ایران به عنوان یکی از بزرگ ترین کشورهای اسلامی و برخوردار از منابع غنی نفت و گاز و تاثیرگذار در سازمان اوپک برای سیاست خارجی روسیه بسیار مهم است . ضمن این که باید توجه داشت که حضور روسها در صنایع رو به رشد هوا فضای ایران برای مسکو بسیار با اهمیت تلقی می شود. با توجه به این شرایط، زمینه های مناسبی برای ارتقای روابط دوجانبه ، تامین منافع ملی متقابل و تداوم همکاری هسته ای میان ایران و روسیه وجود دارد. سفر اخیر ولادیمیر پوتین به تهران برای شرکت در دومین اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر و گفتگو با رهبر معظم انقلاب و ریاست محترم جمهوری درخصوص روابط فیمابین از جمله مساله هسته ای ، حاکی از عزم و اراده دو طرف در ارتقای روابط و تداوم همکاری هاست.