در این مسیر، دولتها نقش خود را از متولی و مجری به هدایتگر و تسهیلگر تغییر دادهاند و با بهرهگیری از ظرفیتهای بخش خصوصی، فرآیندهای تصمیمگیری، طراحی و اجرای پروژهها را بهینهسازی کردهاند.
چالشهای مدل سنتی توسعه
در نگاه سنتی، افزایش تولید فولاد یا مس عمدتا با توسعه معادن جدید و احداث کارخانجات همراه است اما این مدل چالشهای بزرگی دارد؛ سرمایهگذاری سنگین و دشواری تأمین مالی در شرایط اقتصادی فعلی. زمانبر بودن اجرای پروژهها، تحقق اهداف رشد را با مشکل مواجه میکند. بهرهوری پایین و هزینههای عملیاتی بالا منجر به کاهش رقابتپذیری و تمرکز بیش ازحد دولت در اجرا باعث کندی تصمیمگیری وکاهش کارایی درپروژهها میشود.درمقابل، تحول دیجیتال و مشارکت هوشمندانه بخش خصوصی، امکان دستیابی به رشد راباکارآمدترین روشهافراهم میکند.کشورهای درحال توسعهوپیشرفته،نهتنهادراجرای پروژهها،بلکهدر سیاستگذاری و برنامهریزی نیز بخش خصوصی رابهعنوان شریک کلیدی در نظر میگیرند.این مشارکت، بهرهوری را افزایش داده و سرعت تحول را چند برابر میکند.
تحول دیجیتال چگونه مسیر توسعه را تغییر میدهد؟
در پاسخ به این پرسش میتوان به مواردی از این دست اشاره کرد:
افزایش بهرهوری درمعادن و کارخانجات موجود ازطریق دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی وتحلیل داده.
مشارکت مؤثربخش خصوصی در سیاستگذاری و برنامهریزی برای استفاده از بهترین تجارب جهانی و افزایش کارآیی تصمیمات.
مدلهای تأمین مالی نوین که امکان توسعه پایدار را از محل صرفهجوییهای ناشی از افزایش بهرهوری فراهم میکند.
و در آخر بهکارگیری فناوریهای تحولآفرین برای کاهش هزینهها و افزایش بازدهی.
علاوه بر این نیاز است که به این موارد نیز توجه ویژه شود: دولت هدایتگر،بخش خصوصی اجراگر و نقشآفرینی بخش خصوصی در سیاستگذاری وبرنامهریزی مشابه مدلهای موفق جهانی،ایجاد ساختارهای همکاری دولت وبخش خصوصی(PPP) برای اجرای پروژههای تحول دیجیتال، تمرکز بربهرهوری و استفاده ازسرمایههای موجود قبل ازتوسعههای سرمایهبرجدی واستفاده از فناوریهای نوین برای ایجاد ارزش اقتصادی پایدار.
در پایان باید خاطرنشان کرد که برای تحقق رشد پایدار، نمیتوان از ابزارهاوتفکرات قدیمی استفاده کرد.تفکر خارج ازچارچوب در سیاستگذاری، برنامهریزی و اجرا، همراه با مشارکت جدی بخش خصوصی، کلید عبور ازمحدودیتهای فعلی است.کشورهای موفق مسیر خود را از وابستگی به سرمایهگذاریهای سنگین به خلق ارزش از بهرهوری و نوآوری تغییر دادهاند.
اکنون زمان آن رسیده که مسیر توسعه را هوشمندانه و با مشارکت واقعی بخش خصوصی بازتعریف کنیم. آیندهای بهرهور، پایدار و رقابتی در گرو تصمیمات امروز ماست.