سهم پلیس در افزایش احساس امنیت شهروندان

از دهه 30 میلادی که «آبراهام مزلو» در مطالعات و بررسی های خود دریافت که نیاز به ایمنی از اهمیتی همچون نیازهای جسمانی برخوردار است ، تاکنون مطالعات و پژوهش های

کد خبر: ۱۴۹۳۵۸

متعدد و متنوعی درباره ابعاد نیاز به ایمنی و احساس امنیت ، به سامان رسیده است.
به گونه ای که امروزه این قلمرو پژوهشی از ادبیات فربهی برخوردار است . با تاملی اندک در گوشه هایی از این «ادبیات پژوهشی » می توان دریافت که احساس امنیت شهروندان یک جامعه قرن بیست و یکمی متاثر از چند عامل اساسی و کلیدی است . آن عوامل عبارتند از:
1- احساس دلبستگی (Attachment) حاصل از مراقبت های دوران کودکی و نوجوانی.
2- میزان تجربه یا عدم تجربه ، حوادث آسیب زا (تروماتیک) در فرآیند زندگی.
3- میزان برخورداری از حمایت های اجتماعی (social support)
4- میزان احساس کنترل (control feeling) بر فرآیندهای اجتماعی و سیاسی زندگی خویش.
5- میزان برخورداری از ویژگی هایی نظیر خوش بینی ، امید، اعتماد و شادابی و برخورداری از مهارت های سازگاری.
6- میزان وقوع آسیب ها، جرایم و کجروی های اجتماعی و شیوه انعکاس آنها در رسانه های جمعی
7- میزان اعتماد به پلیس و اطمینان از در دسترس بودن آن. نویسنده این سطور در یک پژوهش علمی که روی شهروندان تهرانی انجام داد، دریافت که عامل آخر (اعتماد به پلیس) به تنهایی حدود یک سوم از «احساس امنیت» شهروندان را تبیین می کند. به عبارت دیگر، چنانچه شهروندان جامعه احساس کنند که سازمان پلیس:
1- از کارایی و توانمندی کافی برخوردار است 2- به صورت موفقیت آمیزی به مقابله با کجروی ها و آسیب های اجتماعی می پردازد بویژه اولویت های آنان را در برخورد با کجروی ها لحاظ می کند 3- زمینه های وقوع حوادث تروماتیک (نظیر تجاوز به عنف ، آدم ربایی ، کودک آزاری ، سرقت به عنف و نظایر اینها) را از بین می برد 4- در مواقع لزوم به سرعت و بدون تعلل به یاری شهروندان می شتابد 5- در برابر عملکرد خویش پاسخگوست 6- برای انجام ماموریت هایش از فناوری روز بهره می گیرد، حداقل تا یک سوم «احساس امنیت» آنان تامین می شود.
حال این سوال مطرح است که پلیس ما چه میزان توانسته است نقش خود را در تحقق سهم خویش در ایجاد و گسترش احساس امنیت شهروندان ، ایفا کند؛ با مداقه و کنکاش در گزارش عملکردهای پلیس بویژه پلیس تهران در نیمه اول امسال و نیز تامل در آمار و گزارش های منتشره درخصوص نرخ وقوع جرایم و کجروی ها و میزان کشف جرایم می توان استنباط کرد که پلیس حداقل حدود 20 تا 25 درصد از سهم 33 درصدی خود را در ایجاد و بسط احساس امنیت شهروندان محقق کرده است.
افزون بر آن ، بررسی ها و مطالعات پژوهشی و کلینیکی مربوط به وقوع حوادث تروماتیک (بویژه کودک آزاری و تجاوز به عنف) نشان می دهد که پلیس در نیمه اول امسال ، عملکرد مطلوب و قابل قبولی داشته است. نیازی به یادآوری نیست که از میان راندن وقوع چنین جرایمی ، افزون بر پیامدهای کوتاه مدت ، واجد پیامدهای مطلوب بلندمدت است. چه ، شواهد پژوهشی متقنی در دست است که آشکار می سازد تجربه حوادث آسیب زا در کودکی و نوجوانی آنچنان بر روان فرد تاثیر مخرب بر جای می گذارد که قربانی آن گونه حوادث ، تا چند دهه پس از وقوع حادثه ممکن است همچنان احساس ترس ، دلهره و هراس (فوبیا) بنماید و یا حتی دچار نشانگان های (سندرم ) اختلال استرس پس ضربه ای تاخیری شود.
از همین روی ، پلیس با از میان برداشتن زمینه های وقوع این گونه حوادث ، می تواند احساس ایمنی بلندمدت شهروندان جامعه را نیز تامین کند. اما، همان گونه که گفته شد، پلیس تمامی سهم یک سومی خود را در ایجاد احساس امنیت شهروندان برآورده نساخته است. از این بیان چنین می توان نتیجه گرفت که یا هنوز قلمروهای دیگری وجود دارند که پلیس به آنها وارد نشده است و یا ورود آن اطمینان بخش و رضایت آمیز نبوده است و یا این که مردم چندان به مهارت و توانایی پلیس در مقابله با عوامل ناایمن ساز، اعتماد ندارند.
بدون تردید گزاره دوم (بی اعتمادی مردم به توانایی و اقتدار پلیس) مردود است . چه ، پلیس بویژه پلیس تهران بزرگ در برخورد با اراذل و اوباش نشان داد که از توانایی ، اقتدار و قابلیت بسیار بالایی برخوردار است. بنابراین ، به باور بنده گزاره نخست (عدم ورود پلیس به برخی قلمروهای ناایمن ساز) درست تر به نظر می رسد. به تعبیر روشن تر، به نظر می رسد قلمروهایی وجود دارد که موجب ناامنی شهروندان شده و پلیس هنوز گام اثر بخشی برای مداخله در آن قلمروها ننهاده است.
به زعم بنده «عدم برخورد قاطع و مقتدرانه با فروشندگان و توزیع کنندگان مواد مخدر» یکی از مهمترین آن قلمروهاست. در دسترس بودن مواد مخدر و عرضه آن توسط گروهی منحرف و کجرو که می توان آنان را ویروس های خطرناک اجتماعی تلقی کرد اینک بیش از هر عامل دیگری خانواده ها را نگران و مضطرب ساخته است. این نگرانی و اضطراب بویژه در شهروندان تهرانی در حال افزایش است ، از همین روی ضروری است از پلیس ، بویژه پلیس پایتخت و فرمانده مقتدر آن خواسته شود تا این نگرانی ، دلهره و دغدغه را از ذهن شهروندان بزدایند. درنگ در این امر زیان آور و جبران ناپذیر خواهد بود.