نیم قرن سکوت

ریشه اکثر بحران ها و مسائل بین المللی و تداوم آنها، اتخاذ سیاست های دوگانه از سوی بازیگران ذی نفوذ در آن بوده و در میان دولتهای جهان ، دولت ایالات متحده امریکا بیشترین نقش را در این زمینه

کد خبر: ۱۴۷۶۵۳

به خود اختصاص داده و با توجه به در پیش گرفتن سیاست یکجانبه گرایانه به عنوان یکی از اصول استراتژیک کاخ سفید در سیاست خارجی همواره باید منتظر تداوم بحران ها و رخ دادن مسائل جدیدتر بود.
آنچه مسلم است ایالات متحده در مسیر اجرای سیاست های خود که مرکز ثقل آن خاورمیانه است ، قطعا سیاست های دوگانه خود را تداوم خواهد بخشید که مواردی مانند فلسطین ، لبنان ، عراق ، افغانستان و بویژه مساله هسته ای ایران جزو این موارد به شمار می روند.

طرح «خاورمیانه بزرگ» که بعدها به «خاورمیانه جدید» تغییر نام داد ، اساس سیاست امریکا را در این منطقه تشکیل می دهد و واشنگتن برای اجرایی کردن این سیاست به هر شیوه ممکن اقدام می کند. با توجه به نگاه دولتمردان امریکایی در مورد تک قطبی بودن نظام بین المللی در عصر جدید و تلاش آنها برای تثبیت این نظام یا هژمونی ، کاخ سفید تلاش خواهد کرد از ظهور قدرت های رقیب عمده در سطح جهانی یا منطقه ای جلوگیری کند.در میان کشورهای منطقه آثار مخرب سیاست های دوگانه امریکا بیش از همه گریبانگیر جمهوری اسلامی ایران شده است . بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر سیاست های تهران نسبت به واشنگتن و دارا بودن موقعیت استراتژیک عالی در منطقه ، کشورمان همواره تبدیل به مانعی در پیشبرد سیاست های امریکا در منطقه شده است .کاخ سفید در این سالها از روشهای متعددی در زمینه های مختلف جهت تضعیف دولت جمهوری اسلامی ایران استفاده کرده است . در سالهای ابتدایی پیروزی انقلاب با استفاده از تحریم در زمینه های مختلف و تداوم آن تاکنون ، استفاده و حمایت از گروهک تروریستی منافقین در عملیات های تروریستی و نیز پشتیبانی مالی ، تسلیحاتی و... از صدام رئیس جمهور مخلوع عراق در جنگ 8 ساله ، سعی در براندازی دولت اسلامی ایران داشته است .عدم کارایی این سیاست ها دولتمردان واشنگتن را بر آن داشت که دست کم از پیشرفت ایران در زمینه های مختلف ممانعت به عمل آورند که در سالهای اخیر اعمال سیاست دوگانه در پرونده هسته ای ایران نمونه بارز آن است .موسسه مطالعاتی سیاست بین الملل واشنگتن نیز بتازگی در گزارشی اعلام کرده برنامه هسته ای ایران در واقع دستاویز دولت امریکا برای جلوگیری از پیشرفت اقتصادی این کشور است . این موسسه مطالعاتی موقعیت ممتاز ایران در عرصه انرژی ، توانایی ایران در انتقال نفت خزر به خلیج فارس ، مبادله نفت بر حسب یورو و احداث خط لوله گاز به هند و پاکستان را از دلایل اصلی مخالفت امریکا با برنامه هسته ای ایران برشمرده است . برخورد امریکا با فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران را به جرات می توان اوج سیاست های دوگانه واشنگتن دانست . جمهوری اسلامی ایران با وجود احترام گذاشتن به معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای (NPT) ، همکاری همه جانبه با آژانس بین المللی انرژی اتمی ، اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی و حتی مواردی فراتر از آن ، انجام بیش از 2هزار نفر روز بازرسی بازرسان آژانس از تاسیسات هسته ای و نظامی و عدم اثبات غیرصلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای اش همواره از سوی امریکا و متحدانش در مظان اتهام مبنی بر غیرصلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای خود قرار دارد. معیارهای دوگانه امریکا و کشورهای اروپایی در قبال برنامه غنی سازی ایران و سایر کشورهایی که در این زمینه فعالیت می کنند نشان می دهد تمکین در قبال خواسته های آنها مجوزی برای داشتن انرژی هسته ای است .ایران بیش از 2قرن است که به هیچ کشوری تعرض نکرده و هیچ مستندی هم وجود ندارد که نشان دهد ایران در مسیر ساختن سلاح اتمی است و مهمتر آن که گزارش تهیه شده توسط آکادمی ملی علوم امریکا نشان می دهد ایران با پایان یافتن ذخایر نفت و گاز طبیعی خود نیازمند انرژی هسته ای خواهد بود.
در حال حاضر بیش از 400 رآکتور هسته ای در جهان وجود دارد که 17 درصد برق جهان از آن تولید می شود و آمار و ارقام نیز حاکی است تا سال 2014 جهان شاهد وجود 500 رآکتور هسته ای خواهد بود که بیش از 400 هزار مگاوات برق تولید می کنند.
کشورهای آرژانتین ، ارمنستان ، بلژیک ، برزیل ، بلغارستان ، کانادا ، چین ، جمهوری چک ، فنلاند ، فرانسه ، آلمان ، مجارستان ، هند ، ایتالیا ، ژاپن ، قزاقستان ، کره شمالی ، کره جنوبی ، لیتوانی ، مکزیک ، هلند ، پاکستان ، رومانی ، روسیه ، آفریقای جنوبی ، اسلواکی ، اسلونی ، اسپانیا ، سوئد ، سوئیس ، تایوان ، اوکراین ، انگلیس و امریکا در حال استفاده از نیروگاه های هسته ای یا در حال ساخت آن هستند.
جمهوری اسلامی ایران در این سالها علاوه بر انجام هر گونه عملکرد داوطلبانه در چارچوب معاهدات بین المللی و حتی فراتر از آن ، همواره پیشنهادهای متعددی را ارائه کرده است تا تضمین کند برنامه هسته ای غیرنظامی ایران کاملا و مطمئنا صلح آمیز باقی خواهد ماند. محمدجواد ظریف نماینده سابق ایران در سازمان ملل این پیشنهادها را در یادداشتی در روزنامه لس آنجلس تامیز چنین برمی شمارد: ایران در 23 مارس 2005 یک بسته پیشنهادی راهبردی و جامع به فرانسه ، آلمان و بریتانیا ارائه کرد. این بسته شامل تصویب رسمی یک قانون بازدارنده در ایران در مقابل «ساخت تسلیحات اتمی ، خروج از ان پی تی یا اخلال در امر بازرسی های شبانه روزی آژانس بین المللی انرژی اتمی» و همچنین شکل گیری روابط براساس احترام متقابل بین طرفین در همکاری های هسته ای گسترده اقتصادی ، سیاسی و ضدتروریسم در مقابل «به رسمیت شناختن حق ایران برای برخورداری از یک برنامه هسته ای صلح آمیز» بود. اما با وجود اشتیاق اولیه ، کشورهای اروپایی ظاهرا به دلیل مخالفت امریکا از گفتگو بر سر این پیشنهاد خودداری کرده و دوباره بر ادامه تعلیق نامحدود پافشاری کردند. در 18 جولای 2005 ایران پیشنهاد کرد برای رفع نگرانی های موجود ، آژانس بین المللی انرژی اتمی این اجازه را پیدا کند که تعداد بازرسی های خود از تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی را افزایش داده و مکانیسم مانیتورینگ این تاسیسات را توسعه دهد و در مقابل ایران فقط فعالیت های غنی سازی را به طور محدود در نطنز از سرگیرد ، به گونه ای که نیازهای ما و هم نگرانی های (غرب) برطرف شود.

روابط ابهام برانگیز امریکا و هند

جورج بوش رئیس جمهور امریکا در سفر اخیر خود به دهلی نو قرارداد همکاری های اتمی واشنگتن و دهلی نو را امضا کرد که براساس آن هند به فناوری هسته ای غیرنظامی ساخت امریکا دست خواهد یافت و در مقابل برخی از تاسیسات اتمی خود را روی بازرسی های بین المللی خواهد گشود.
منتقدان و ناظران بین المللی ، همکاری اتمی امریکا با کشوری را که معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای را امضا نکرده سوال برانگیز دانسته و آن را عاملی برای تضعیف معاهده ان پی تی و ضربه ای بزرگ بر آن می دانند.
امریکا از یک سو با کشورهایی که به پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای نپیوسته اند همکاری هسته ای دارد و از سوی دیگر در روند دستیابی کشورهایی که عضو معاهده هستند و براساس قوانین آن هدفشان نیز فعالیت های صلح آمیز هسته ای است ، مانع تراشی می کند.واشنگتن صلاحیت محاکمه دیگر کشورها را در این خصوص ندارد.
رفتار و سیاست های دوگانه امریکا نشان می دهد برخورد امریکا با کشورهای هم پیمان ، متحد و دوست خود که دارای تسلیحات اتمی هستند با سایر کشورها متفاوت است و دولتمردان کاخ سفید به خود اجازه می دهند کشورهایی که متحد واشنگتن نیستند را درخصوص مساله هسته ای تحت فشار قرار دهد.

این پیشنهاد حتی مورد بررسی نیز قرار نگرفت . در 17 سپتامبر 2005 ایران آمادگی خود را برای حضور و مشارکت فعال نهادهای خصوصی و دولتی کشورهای دیگر در فعالیت های غنی سازی اورانیوم خود مطرح کرد ، این طرح بیشترین میزان شفاف سازی در این حوزه را امکان پذیر می ساخت اما این پیشنهاد نیز رد شد. در 30 مارس 2006 ایران پیشنهاد تشکیل یک کنسرسیوم منطقه ای برای توسعه فعالیت های مرتبط با چرخه سوخت بین کشورهای خاورمیانه و اطراف آن را مطرح کرد به گونه ای که حق مالکیت دسته جمعی و تقسیم عواید ناشی از برنامه براساس میزان حضور شرکا به طور کامل لحاظ شود. هیچ کس (در غرب) توجهی به این پیشنهاد نکرد و به آن پاسخ نداد. در طول ماههای سپتامبر و اکتبر 2006 و در جریان گفتگوهای بین مذاکره کنندگان اتمی ایران و اتحادیه اروپایی ، تهران پیشنهاد تشکیل یک کنسرسیوم بین المللی درخصوص غنی سازی را مطرح کرد. این پیشنهاد هر چند با استقبال اولیه طرف اروپایی همراه و بسیار جدی گرفته شد ولی اندکی بعد به شکلی نامناسب رد شد و در عوض اروپایی ها و امریکایی ها یک بار دیگر بر تعلیق غنی سازی تاکید کردند.بعد از آن در این مدت پیشنهادهای مختلف دیگری از سوی دولتها و یا شخصیت های برجسته و تاثیرگذار بین المللی مانند دولت سوئیس ، محمد البرادعی مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی ، خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و... ارائه شده اما هر کدام به انحاء مختلف از سوی امریکا و اروپا رد شده است که تمامی آنها را می توان در چارچوب همین معیارهای دوگانه آنها مورد ارزیابی قرار داد.امریکا در حالی با ایران در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای برخورد می کند که از یک سو سوخت و فناوری اتمی در اختیار هند به عنوان یک کشور غیر عضو معاهده ان پی تی قرار می دهد که تاکنون نیز مخفیانه چندین سلاح هسته ای ساخته و آن را نیز آزمایش کرده است و از سوی دیگر در قبال غنی سازی اورانیوم و فعالیت های هسته ای برزیل که عضو معاهده ان پی تی نبوده و مانع از بازرسی بازرسان آژانس بین المللی انرژی از تاسیسات هسته ای خود شده ، سکوت کرده است . حمایت امریکا از اسرائیل به عنوان دارنده سلاح اتمی و پافشاری این رژیم بر نپیوستن به معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای نمونه بارز سیاست های دوگانه امریکاست . نشریه هسته ای بیولوژیکی و دفاعی شیمیایی «جین» در جدیدترین برآورد خود اعلام کرد که اسرائیل ششمین دارنده تسلیحات هسته ای دنیا است که چیزی بین 200 تا 300 کلاهک هسته ای دارد.«جان الدریج» سردبیر نشریه «جین» گفت که این اطلاعات براساس ظرفیت تولیدی اسرائیل است و همچنین گفته می شود زرادخانه هسته ای اسرائیل به لحاظ کمیت و کیفیت با آنچه در فرانسه و انگلیس وجود دارد قابل مقایسه است .اسرائیل در بیش از نیم قرن گذشته همواره جنایات فراوانی را علیه مردم فلسطین و لبنان مرتکب شده که علاوه بر جنایات روزانه این رژیم در سرزمین های اشغالی فلسطین جنگ 33 روزه لبنان و کشتار زنان و کودکان در قانا به وسیله بمبهای خوشه ای ساخت امریکا را می توان یکی از جنایات ماندگار این رژیم برشمرد.در این مدت دولت واشنگتن با سکوت خود و جلوگیری از صدور قطعنامه ای در شورای امنیت سازمان ملل علیه اسرائیل بر حمایت مادی و غیرمادی خود از اسرائیل سنگ تمام گذاشت و در پایان بر اثر فشارهای بین المللی قطعنامه ای به نفع اسرائیل صادر شد.
اسرائیل نه تنها هیچ مشکلی با سازمان ملل ندارد بلکه تبدیل به یک شریک بسیار مهم همه جانبه برای واشنگتن شده است و اگر یکی از اقدامات اسرائیل از سوی ایران انجام گرفته بود آیا شورای امنیت باز این گونه سکوت می کرد؛
سیاست های دوگانه امریکا محدود به اسرائیل ، هند و برزیل نیست بلکه پاکستان و مصر و کره جنوبی نیز از حمایت های واشنگتن در زمینه فعالیت های هسته ای خود برخوردارند. اواخر سال 85 بود که کاندولیزا رایس وزیر امورخارجه امریکا اعلام کرد واشنگتن از ابتکار مصر برای آغاز برنامه های هسته ای برای تولید انرژی هسته ای استقبال و حمایت می کند.
وی در مواضعی آشکارا ، متضاد و دوگانه با تاکید بر این که همه کشورهای عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای حق دارند برنامه های صلح آمیز هسته ای داشته باشند ، اظهار داشت : واشنگتن آماده است کمکهای فنی و تکنولوژی مورد نیاز مصر را در اختیار این کشور قرار دهد.
مصر به طور طبیعی از متحدان امریکا محسوب می شود و سالانه از صدها میلیون دلار کمک بلاعوض نظامی واشنگتن همانند اسرائیل برخوردار می شود و امسال نیز امریکا سخاوت بیشتری به خرج داده و 13 میلیارد دلار به مصر اختصاص داده است .ناظران بین المللی براین عقیده اند که سیاست های دوگانه امریکا دو درس مهم را به جمهوری اسلامی ایران می دهد. اول این که اگر به اندازه کافی در برابر امریکا مقاومت کند ، این کشور از موضع خود کوتاه خواهد آمد و دیگر این که معاهدات بین المللی را که کشورهای استعمارگر تاسیس کرده اند نباید جدی گرفت زیرا امریکا در تعامل با کشورهایی که برایش مهم هستند تعهدات خود را نادیده می گیرد.