شناسایی منشاء انرژی در کهکشان

ستاره شناسان می خواهند به وسیله تلفیق 4تلسکوپ و ایجاد رصدخانه ای در نامیبیا، منشائ و منبع ذرات بسیار پرانرژی را در کهکشان کشف کنند.لاشه ستارگان از میان رفته و هسته کهکشان های فعال ، به عنوان منبع احتمالی این ذرات محسوب می شوند.

کد خبر: ۱۴۷۵۰

دانشمندان تابه امروز درباره منبع ذرات پرانرژی که به صورت تشعشعات خارق العاده و شگفت انگیزی به زمین برخورد می کنند، اطلاعات کمی داشتند. آیا این ذرات باردار که الکترون ها و پروتون ها جزو آنها محسوب می شوند، توسط ستاره های منفجر شده موسوم به سوپرنواها با سرعت زیاد به فضا پرتاب می شوند یا منبع این ذرات ، هسته کهکشان های فعال جایی که سیاه چال های عظیم جریاناتی از مواد و ذرات با سرعت نور به فضا پرتاب می کنند؛ است . قرار است با ایجاد یک رصدخانه جدید در نامیبیا توسط شرکای آلمانی در این پروژه ، پاسخ این سوالات داده شود. این رصدخانه موسوم به H.E.S.S از 4 تلسکوپ تشکیل شده که تلفیق آنها یک تلسکوپ 12متری را ایجاد می کند که به گفته منابع رسمی ، در حال حاضر در حال احداث است . این تلسکوپ تلفیقی قرار است اواخر سال آینده به عنوان حساس ترین دستگاه ردیاب و موج یاب اشعه پرانرژی گاما در تمام دنیا به کار گمارده شود. نام این تلسکوپ تلفیقی که درآینده 16آیینه دیگر به آن اضافه خواهد شد، نه تنها مختصر و کوتاه است ، بلکه خاطرات مربوط به فیزیکدان اتریشی ویکتور فرانس هس را زنده می کند. این فیزیکدان اتریشی در اوایل قرن حاضر به وسیله مسافرت با بالون ، به وجود تشعشعات عجیب و شگفت انگیزی پی برد و به همین دلیل در سال 1936موفق به دریافت جایزه نوبل شد. البته این مرکز تحقیقاتی در خوماس نامیبیا، قصد اثبات وجود این ذرات پرانرژی را که توسط هس کشف شد ندارد، بلکه قرار است منشائ و منبع این ذرات پرانرژی را که در دور دستها از کهکشان ما قرار دارد، کشف کند. چون این ذرات دارای بار الکتریکی هستند، توسط میدان مغناطیسی کهکشان ما تحت تاثیر قرار می گیرند و به همین دلیل فقط اطلاعات مبهم و نامشخصی از منبع و منشائ خود دراختیار دانشمندان می گذارند. بعد از این که ذرات در اعماق کهکشان پرتاب می شوند، اغلب با هسته اتمهای مواد موجود در گوشه و کنار کیهان برخورد کرده و اشعه بسیار پر انرژی گاما را تولید می کنند. این مواد در کیهان پراکنده شده و به همین دلیل منبع آنها به سختی قابل تشخیص است . برای اثبات تشعشعات گاما تلسکوپ H.E.S.S که در آن موسسه انستیتو مارکس پلانگ بخش فیزیک هسته ای آن و رصدخانه زمینی مستقر در آن و همچنین دانشگاه های برلین ، بوخوم و هامبورگ مشارکت دارند، نیاز به یک موج یاب و ردیاب عظیم دارد. البته این موج یاب ساخته دست بشر نیست ، بلکه اتمسفر زمین این نقش را ایفا می کند. در حقیقت اشعه گاما با موفقیت و به آسانی به زمین برخورد نمی کند، بلکه در یک آبشار مصنوعی از ذرات در قشر هواگیر می افتد. به هنگام واکنش های زنجیره ای در سمت فرار و گریز ذرات گاما، اشعه موسوم به چرنکوف هم آزاد می شود که این تلسکوپ تلفیقی می تواند این اشعه به رنگ آبی تند را مشخص کند. هر یک از این تلسکوپ ها از 380آیینه مهرور تشکیل شده که نور را به یک دوربین الکترونیکی در مدت زمانی معادل کمتر از چند میلیونیوم ثانیه منتقل می کند. قرار گرفتن و نظم و ترتیب تلسکوپ ها، این ذرات را که به طور همزمان در هر 4تلسکوپ مشخص می شود، به صورت استریوکپی در آیینه ها گیر می اندازد. از طریق اطلاعات به دست آمده ، یک رایانه ، انرژی و سمت اشعه گاما را که توسط آن رگباری از ذرات در اتمسفر ایجاد می شود، محاسبه می کند. تلفیق تلسکوپ ها باعث می شود که هیچ عکس بد و نامشخصی گرفته نشود. از آنجا که اشعه گاما اغلب به مراتب کمتر از نورهای معمولی به زمین برخورد می کند، ستاره شناسان از طریق رصد و مشاهده در دراز مدت می توانند محل تجمع و تمرکز این ذرات را در آسمان کشف کنند. محققان امیدوارند از طریق داده های به دست آمده ، منبع اشعه گاما و محل و مکان آن را مشخص کنند. هیچ کمبود و نقصانی در مدلهای فرضی برای پیدایش این ذرات و اشعه گاما وجود ندارد. امواج شوکی به هنگام انفجار سوپرنواها ایجاد و الکترون ها تقریبا با سرعت نور به فضا پرتاب می شوند. منبع احتمالی این ذرات پرتابی می تواند مرکز سیاهچال های عظیم در کهکشان های فعال و علاوه بر این لاشه متراکم و در حال حرکت سریع ستاره های از بین رفته باشد. فرضیه دیگر در مورد منشا و منبع این ذرات پرانرژی این است : ذرات نابود شده از ذرات بسیار بسیار قدیمی که به هنگام انفجار بزرگ موسوم به BigBang به وجود آمده و تا زمان حال در فضا باقی مانده اند. دانشمندان قصد دارند به کمک تلسکوپ . H.E.S.S توجیهی مطابق حقیقت برای این موضوع پیدا کنند. شاید منابع مختلفی برای تشعشعات گاما که تا به امروز کاملا ناشناخته مانده اند، وجود داشته باشد. طبق گفته محققان ، این رصدخانه قرار است پنجره ای برای رسیدن به این سوالات به روی دانشمندان باز کند. عکسهای کنونی از فضا اغلب بر این موضوع تکیه دارند که این تشعشعات بسیار پرانرژی از اجسام بسیار داغ آزاد می شوند، اما برخلاف این موضوع رگبارهای عجیب و شگفت انگیز این ذرات از طریق گرما به وجود نیامده اند؛ بلکه از طریق فرآیندهای معماگونه و اسرارآمیزی در مناطق بسیار دور از کهکشان ما به وجود می آیند. طبق گفته ورنر هافمن از بخش فیزیک هسته ای موسسه ماکس پلانک ، این دنیای سرد قسمت بزرگی از سرزمین های ناشناخته و اسرارآمیز در کهکشان است .