بازی گربه واژدها

واردات محصولات چینی در چند سال اخیر و قیمت پایین این محصولات برای مصرف کنندگان آنقدر قابل ملاحظه است که به یکی از مباحث مهم مسوولان و کارشناسان اقتصادی تبدیل شده است.
مبادلات ما با چینی ها در حال حاضر آنقدر هست که چین می تواند به عنوان یکی از شرکای مهم تجاری ما در سطح جهان تبدیل شود. این از آن سو مهم است که ما می توانیم در صورت اندیشه درست و اقتصادی رابطه ای دوجانبه ، سالم و به نفع طرفین داشته باشیم تا بر خلاف گفته برخی کارشناسان که معتقدند واردات کالاهای چینی صنایع ما را با بحران مواجه می کند بتوانیم با ورود فناوری ساخت محصولات ارزانقیمت با کیفیت بالا، زیربنای تولیداتمان را آنقدر قوی کنیم تا در میدان رقابت به واردات کالاهای رقیب چشم ندوزیم.
رابطه اقتصادی ایران با چین به سالیان قبل بازمی گردد؛ اما پس از انقلاب از 15سال قبل وارد مرحله خاصی در زمینه تجارت و مبادلات بازرگانی با چین شده است.
روابط اقتصادی طرفین نشات گرفته از تمایل و توافق مسوولان 2کشور است که اراده آنها در توسعه کار معطوف است . رقم مبادلات ایران و چین از 200میلیون دلار در سال 1990به حدود 10میلیارد دلار در سال گذشته میلادی رسیده است که این نشانگر تمایل طرفین به افزایش حجم مبادلات و روابط مستحکم اقتصادی است و در سال 84به طوری تقریبی از مرز 10میلیارد دلار گذشته که این از نظر حجم مبادلات بسیار بالا و به عبارتی معجزه آساست . خوشبختانه چین یکی از نادر کشورهایی است که سهم ما در تراز تجاری با آن مثبت است.
بین 60تا 62درصد از این حجم مبادلات ما با دنیا بسیار ارزنده است. چین با این حجم مبادله حداقل به بزرگترین شریک تجاری ایران در سطح بین المللی تبدیل می شود، به طوری که امیدواری زیادی هست تا پایان برنامه پنج ساله چهارم از مرز 12میلیارد دلار هم عبور کند. سال 2005در 11ماه مبادله حجم معاملات از 9میلیارد و 300میلیون دلار گذشت و سهم ما در این میان بیش از 68درصد بود. قسمت اعظم فروش ما به چینی ها انرژی است یعنی نفت و محصولات پتروشیمی. علاوه بر این ، محصولات سنتی ، سنگهای ساختمانی ، انواع محصولات معدنی غیر از مصالح ساختمانی و... که تنوع آن زیاد است. این 10میلیارد دلار آنقدر زیاد است که نمی توان روی اقلام خاصی انگشت گذاشت و می توان گفت همه چیز هست ؛ اما از این میان 250کالای صادراتی سهم انرژی بیشتر از بقیه است و اما واردات : حجم قابل ملاحظه ای از واردات پس از ماشین آلات ، محصولات مصرفی خانگی ، کالاهای مصرفی نظیر نساجی و کفش است ، همچنین در طرحهای عمرانی مانند طرح راه آهن زیرزمینی ، طرح اسکله ، اتوبان شمال و....
جدیدترین آمار و ارقام رسمی از چین نشان داده که به رغم تلاش مقامات این کشور برای مهار کردن رشد اقتصادی ، روند صعودی آن ادامه داشته و در سه ماهه اول سال 2007به نرخ رشد سالانه ای بیش از 11درصد رسیده است.
به این ترتیب رشد اقتصادی سه ماهه چین بالاترین نرخ رشد در سراسر جهان بوده و میان اقتصادهای بزرگ جهان بی سابقه بوده است.
بنابر گزارش ها، رشد اخیر اقتصادی چین ناشی از سرمایه گذاری و اجرای طرحهای بزرگ زیربنایی مانند جاده سازی و ساخت نیروگاه ها بوده است.
اعلام خبر رشد 11درصدی چین نگرانی ها درباره بروز دشواری های ناشی از رشد سریع و بیش از اندازه اقتصاد این کشور و همچنین توسعه ناپایدار در درازمدت را بار دیگر زنده کرده است.
برخی تحلیلگران می گویند این نگرانی وجود دارد که اقتصاد چین با سرعتی بیش از حد مناسب رشد کرده و سیل پولی که به این کشور سرازیر شده ، در طرحهای مطلوب سرمایه گذاری نشود.

نگاه به آینده

اگر چه رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین خبر انعقاد قراردادهای تجاری مشترک 20ساله و قراردادهای بلندمدت را با چین در زمینه نفت و گاز تا 3هفته آینده می دهد و از روند رو به رشد مبادلات تجاری 2کشور ابراز خرسندی می کند، اما باید به یک نکته اساسی اشاره کرد و آن تراز مثبت تجاری است که چنانچه وزنه این تراز تجاری به نفع طرف مقابل باشد نمی توان به آینده این مبادلات خوشبین بود.
اسدالله عسگر اولادی میزان این قراردادها را 20میلیارد تومان اعلام کرده که باید طی 2دوره 5ساله این امر محقق شود.
وی درخصوص اعلام نوع قراردادها گفته است: تفکیک قراردادها و اعلام نوع آنها به دلیل شیطنت هایی که ممکن است غربی ها انجام دهند میسر نیست.
او معتقد است: غربی ها همواره مترصد هر فرصتی هستند تا روابط ایران و چین را خراب کنند و بنابراین باید هر فرصتی را از آنان بگیریم.
رئیس اتاق ایران و چین درخصوص میزان مبادلات تجاری 2کشور اظهار می کند: در سال 2006صادرات ایران به چین 9میلیارد و 100میلیون دلار بوده و واردات ما از این کشور 5میلیارد و 500میلیون دلار بوده که مجموع مبادلات ما 15میلیارد و 600میلیون دلار است.
گفتنی است در 3ماه نخست امسال حجم مبادلات ایران و چین بیش از 4میلیارد و نیم بوده که سهم ایران بیش از 2میلیارد و 500میلیون دلار بوده است.
رئیس اتاق ایران و چین تصریح می کند: حجم مبادلات تجاری ایران و چین ظرف 15سال اخیر از 200میلیون دلار با رشد 70در صدی به بیش از 15میلیارددلار افزایش یافته است.
وی خاطر نشان کرده است: در روند تجاری با چین ،ایران به دلیل صادارت انرژی به چین توانسته تراز تجاری را به نفع خود و مثبت نگه دارد.
رئیس اتاق مشترک ایران و چین در خصوص صادرات کالاهای چینی به دنیا ولطمه به تولیدات کشورها گفته: چین از چند سال پیش بازار مصرفی تمام کشورهای دنیا را هدف گرفته است.
به گفته وی تا چند سال پیش امریکا نخستین صادر کننده کالا به دنیا بوده اما با ورود چین به بازار دنیا امریکا بیشترین خسارت را از ورود کالای چینی به بازار متضرر شده است.
عسگر اولادی با اشاره به این که یک سوم صادرات چین به امریکا است ، اظهار می دارد: در حال حاضر میزان صادارت چین به دنیا، یک هزارمیلیارد دلار است که 300میلیارد دلار از این صادرات به امریکا انجام می شود.
رئیس اتاق ایران و چین گفته است : درحال حاضر چین دومین صادرکننده دنیاست و برای رسیدن به مقام نخست تمام بازارهای امریکا راهدف قرار داده است که این مساله برای امریکایی ها خوشایند نیست و به همین دلیل از ورود کالای چینی به کشورهای مختلف دنیا ابراز نگرانی می کنند.

اجناس ارزان چینی و بازار ایران

کشور چین به دلیل آزادسازی در بخش صنایع و کاهش عوارض دولتی و مالیات ها توانسته است بهای تمام شده کالاها را پایین نگاه دارد.
اگرچه بسیاری از صاحب نظران اقتصادی ، کالاهای وارداتی چین به کشورمان را بنجل و بدون کیفیت دانسته اند؛ اما بر این باورند که این کالاها به دلیل ارزان بودن ، مشتری جذب می کنند. بهای اندک کالاهای چینی بزرگترین عیب آنها را که کیفیت پایین و جنس نامرغوب است ، می پوشاند و مصرف کننده را به خرید آنها متمایل می کند. یکی دیگر از دلایل اصلی ارزان بودن کالاهای چینی ، ثابت بودن نرخ یوان در برابر دلار است.
به عبارت دیگر رژیم ارزی چین ، شناور نیست . بر آوردهای یکی از موسسات معتبر در امریکا نشان می دهد چین بین 14تا 40درصد به خاطر نرخ برابر یوان و دلار رانت صادراتی دریافت می کند. به همین دلیل چین موافق تقویت دلار است.
چون یوان میخکوب شده است ؛ بنابراین هر چقدر دلار قوی شود به نفع چین و صادرات آن کشور است. چین دارای یکی از بزرگترین ذخایر دلاری دنیاست و در حال حاضر بدهی های دولت امریکا به چین بین 800تا 1000میلیارد دلار است.
در هر حال تلاش امریکا این است که نرخ یوان چینی ها در مقابل دلار را از حالت ثابت خارج کند. اگر این اتفاق صورت گیرد، تولید کنندگان ایرانی نیز مقداری آرامش پیدا می کنند، زیرا در این حالت کالای صادراتی چین به ایران بین 15تا 40درصد گران تر خواهد شد و این به نفع بازار ایرانی است.
نکته دردناک این که محصولات ارزان قیمت چینی در چند سال اخیر توانسته بازارهای عراق ، ترکیه و افغانستان را از دست تولید کنندگان ایرانی به در آورد و سال گذشته حدود 100میلیون دلار محصولات نساجی ایران به کشور عراق صادر شد که به دلیل اشباع بازار عراق از محصولات چینی ، امسال این بازار را ایرانیان از دست داده اند.

داریوش نوروزی