صداهایی که گوش را می خراشد

آلودگی صوتی ، گذشته از آسیب جدی که به شنوایی وارد می کند، قرار گرفتن در معرض اصوات شدید و مداوم می تواند مشکلات دیگری نیز تولید کند که از آن جمله می توان به سردرد، فشار خون بالا، خستگی ، تحریک پذیری و زودرنجی ، سوءهاضمه و افزایش قابلیت بدن در ابتلا به بیماری هایی چون سرماخوردگی و عفونت های جزیی اشاره کرد. اما در این باره ، سیدغلامرضا جلالی نائینی ، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت در همایش یکروزه آلودگی صوتی و تعیین نقاط بحرانی تهران به نکات دیگری اشاره کرد که ابعاد تازه ای به آلودگی صوتی می دهد. بنا بر اظهارات وی ، گوش کردن روزانه نیم ساعت موسیقی با صدای بلند در اتومبیل که 25 دسیبل بیش از حد استاندارد صدا تولید می کند، موجب کری می شود. عکس العمل بدن به صداهای بلند ترافیکی مشابه مواجهه با حیوان درنده است!
وی اضافه می کند: براساس ماده 142 کنوانسیون سازمان بین المللی کار، آلودگی صوتی در محیطهای کاری نباید از 85 دسیبل افزایش یابد در حالی که در اتوبان ها و خیابان های شلوغ سروصدا از میزان استاندارد افزایش می یابد و این نقض کنوانسیون جهانی است.
وی می افزاید: متوسط تراز آلودگی صوتی براساس ایستگاه های سنجش صدا در تهران حدود 74 دسیبل است ، در حالی که این ایستگاه ها معمولا در فاصله ای از خیابان قرار دارد؛ ولی در کنار خیابان آلودگی صوتی به 85 دسیبل و بالاتر از آن نیز می رسد.
نائینی می گوید: شاخصهای کیفیت ، بهره وری و سلامت در کشورهای مختلف بیش از 90 درصد همبستگی دارند و به عبارتی در صورت مناسب بودن کیفیت در محیطی مانند کارخانه ، بهره وری و در نتیجه میزان سلامت کارکنان افزایش می یابد.
نائینی در این همایش میزان تولید صدا در مکانهای مختلف را نیز تشریح و خاطرنشان می کند: میزان تولید صدا دراستودیو پخش 20 ، کتابخانه 30 ، نجوای دو نفری 30 ، ترافیک جاده ای 50 ، مکالمه معمولی 50 ، ترافیک بزرگراه ها 50 ، قطار زیرزمینی 90 ، چکش آسفالت 100 ، ماشین اره برقی 110 ، بلند شدن جت 120 و موتور جت در حال روشن از نزدیک 130 دسیبل است.
وی با بیان این که آلودگی صوتی بیش از 85 دسیبل ضررهای جدی به فرد وارد می کند، می افزاید: ناشنوایی ناشی از سروصدا یکی از عواقب سروصدای بالاست که برگشت پذیر و قابل درمان نیست.
به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ، قرار گرفتن در معرض 90 دسیبل آلودگی صوتی 3 ساعت ، قرار گرفتن در معرض 95 دسیبل یک ساعت و قرار گرفتن در معرض 100 دسیبل در 20 دقیقه در روز موجب ناشنوایی جبران ناپذیر می شود.

شب ها و صداهایی که ما را می آزارند با آن که به اشتباه تصور می شود شبها لحظات آرامش شهر و شهروندان است ، اما آلودگی صوتی پایتخت هم بالاتر از حد مجاز است. براساس شکایات مردم به مراکز مختلف شهرداری پایتخت ، بسیاری از فعالیت هایی که در روزها امکان آن نیست ، در شب امکان پذیر می شود. ساخت وسازها و حمل بارهای موردنیاز آن بوسیله کامیون ها و وسایل نقلیه سنگین ، صدای افتادن تیرآهن های بزرگ در ساعتهای پایانی روز و حتی بعد از 12 نیمه شب از مصادیق بارز این اتفاق است. تقی زاده ، مدیرکل اداره سلامت شهرداری تهران پس از آن که به بی توجهی و اثرات آلودگی صوتی از سوی مسوولان شکایت می کند، می گوید: طبق تحقیقات انجام شده ، آلودگی صوتی بیشتر خیابان های تهران ، بسیار بیشتر از حد مجاز است و متاسفانه آلودگی صوتی در شب بیشتر هم می شود. تقی زاده اضافه می کند: در حال حاضر ما با شکایات متعددی در مورد کامیون های حمل زباله و... و آلودگی های صوتی ناشی از آنها روبه رو هستیم. به سیاهه کامیون های ساخت و سازهای شبانه که میزان آلودگی صوتی شبانه شهروندان را افزایش داده است ، باید تردد هواپیماها (بسیاری از پروازهای خارجی در شب انجام می شود) را اضافه کرد. براساس تحقیقات صورت گرفته ، میزان آلودگی صوتی در حاشیه فرودگاه ها بسیار بالاتر از حد مجاز در شبانه روز است

نائینی با بیان این که سروصدای خیابان ها موجب ایجاد استرس می شود، گفت: 31 درصد بیماری های امروز در کشورهای پیشرفته پایه استرس دارد و سروصدا بویژه سروصدای منقطع ، ضربه های شدیدی بر جسم و روان افراد وارد می کند.
به گفته رئیس انجمن ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی ؛ بدن انسان دارای تشکیلاتی برای آماده کردن بدن در شرایط اضطراری است ، ولی حالت اضطراری نباید در مدت طولانی استمرار یابد، چرا که از توان بدن خارج است.
وی تصریح کرد: پس از مواجهه انسان با حالت اضطراب ، مغز خطر را به قلب و دیگر اندام ها می رساند تا برای مبارزه آماده شوند، در نتیجه فشار خون بالا می رود و خون به سمت دست و پا و سر سرازیر می شود، امروز با هر صدای بلند در ترافیک ، بدن عکس العمل مشابه مواجهه با حیوان درنده را نشان می دهد و اگر افراد روزی چند بار دچار این حالت شوند اثرات جسمی و روانی در پی دارد.

راهکارهای کاهش آلودگی صوتی

یکی از راهکارها برای کاهش آلودگی صوتی ، استفاده از نقشه آلودگی صوتی است ، که براساس آن می توان مراکز پرسروصدا را تشخیص و برنامه ریزی موثر داشت. با استفاده از نقشه آلودگی صوتی می توان از صدور مجوز احداث مراکز تولیدکننده آلودگی صوتی در نواحی بحرانی و همچنین از صدور مجوز احداث مراکز حساس به صدا مانند مراکز آموزشی و درمانی در نواحی پرسروصدا جلوگیری کرد.مهرآوران ، مسوول واحد صوتی شرکت کنترل کیفیت هوا، درخصوص راهکارهای دیگر برای کاهش آلودگی صوتی می گوید: نصب سدهای آکوستیکی در مجاورت بزرگراه ها و خیابان ها ازجمله راهکارهای کنترل آلودگی صوتی در نقاط بحرانی است.
البته در ایران بیشتر سدهای صوتی بتنی است در صورتی که امروزه سدهای صوتی شفاف برای حفظ نمای شهر نصب می شود. وی خاطرنشان می کند: به عنوان مثال دیوار صوتی در اطراف بیمارستان فارابی مشهد، تراز صدا را از حدود 65 دسیبل در روز به 45 دسیبل کاهش داد.
به گفته مهرآوران ، یکی از راهکارهای دیگر برای کنترل آلودگی صوتی ، ایجاد خاکریزهایی در اطراف اتوبان هاست. البته این مدل نیازمند فضای مناسب و کافی است.
وی تاکید می کند: دیوار صوتی باید از طول و ارتفاع و جنس مناسب برخوردار باشد. وی اظهار می کند: استفاده از آسفالت های متخلخل ، استفاده از پوشش گیاهی ، اعمال قوانین نظارتی در ساخت و ساز برای جلوگیری از نفوذ صدا در ساختمان ها، ممانعت از تردد خودروهای سنگین از خیابان های فرعی شهر از جمله راهکارهای کنترل آلودگی های صوتی است .به گفته مهرآوران ، ممنوعیت تردد پرواز هواپیما در ساعات شب و انتقال آن به روز و همچنین انتقال صنایع مزاحم و پر سروصدا از جمله راهکارهای کنترل آلودگی صوتی در نقاط بحرانی است. وی با تاکید بر لزوم راهکارهای مدیریتی کاهش و کنترل صدا یادآور می شود: تبدیل به احسن کردن خودروهای فرسوده ، تعیین محدوده های لازم در خارج از محدوده شهر برای انتقال مراکز تولیدکننده و آلودگی صوتی ، احداث پارکینگ ، عدم صدور مجوز احداث اماکنی که حتی درصد کمی آلودگی صوتی در داخل محدوده شهری ایجاد می کنند، نهادینه کردن فرهنگ تولید شدن آلودگی صوتی مناسب کاربری های شهری از جمله راهکارهای مدیریت کاهش و کنترل صدا است.
مهرآوران اضافه می کند: 2 میلیون و 300 هزار خودروی سواری در شهر تهران وجود دارد که بیشتر آنها در حال تردد هستند.
به گفته وی ، 25 درصد وسایل حمل و نقل را موتورسیکلت تشکیل می دهد این در حالی است که هر موتورسیکلت در حال تردد 83 دسیبل و در زمان شتاب 90 دسیبل صدا تولید می کند. با آن که بسیاری از راهکارهای موجود برای کاهش بحران آلودگی صدا را باید مدیران شهری و کشوری اجرا کنند؛ اما نقش مشارکت مردم در کاهش آلودگی صدا نباید نادیده گرفته شود. در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مردم در مشارکتی فوق العاده در کاهش آلودگی ها و مسائل شهری سهیم هستند و به گمان ، زمان آن رسیده است تا ما هم به عنوان شهروندان مسوولانه در این خصوص اقدام کنیم و نقش خود را در کاهش آلاینده صوتی نادیده نگیریم.

نرجس ندیمی دانش