jamejamonline
فرهنگی معارف و اندیشه کد خبر: ۱۲۷۸۹۸۸ ۱۶ مهر ۱۳۹۹  |  ۱۲:۱۲

پايبند بودن به تعهدات و حفظ و اداى امانات از مهم ترين پايه هاى نظام اجتماعى بشر است. و بدون آن ها هرج و مرج در سرتاسر جامعه به وجود خواهد آمد.


به گزارش سایت جام جم آنلاین به نقل از سایت تبیان،پايبند بودن به تعهدات و حفظ و اداى امانات از مهم ترين پايه هاى نظام اجتماعى بشر است. و بدون آن ها هرج و مرج در سرتاسر جامعه به وجود خواهد آمد.
عوامل سعادت انسان در قرآن (قسمت سوم)
1. پاسدارى از مرزهاى عقيدتى، فرهنگى و جغرافيايى جامعه ى اسلامى
«يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ...رَابِطُواْ...لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون; اى كسانى كه ايمان آورديد... از مرزهاى خود مراقبت كنيد... شايد رستگار شويد».
از اين آيه كريمه برداشت مى شود كه يكى از عوامل سعادت فرد و جامعه، مراقبت و محافظت كردن از مرزهاى عقيدتى، فرهنگى، اجتماعى و جغرافيائى اسلام است.
تفسير نمونه ذيل آيه چنين آورده است:
مرابطه به معنا مراقبت از مرزها آمده است; زيرا سربازان و مركب ها و وسايل جنگى را در آن محلّ نگاهدارى مى كنند.
اين جمله به مسلمانان دستور آماده باش در برابر دشمن و مراقبت دائم از مرزها و سرحدّات كشورهاى اسلامى مى دهد، تا هرگز گرفتار حملات غافل گيرانه ى دشمن نشوند، و نيز به آن ها دستور آماده باش و مراقبت هميشگى در برابر حملات شيطان و هوس هاى سركش مى دهد، تا غافل گير نگردند. و لذا در بعضى از روايات از على(ع) اين جمله، به مواظبت و انتظار نمازها يكى بعد از ديگرى تفسير شده است، زيرا كسى كه با اين عبادت مستمرّ و پى در پى دل و جان خود را بيدار مى دارد هم چون سربازى است كه در برابر دشمن حالت آماده باش به خود گرفته است.
خلاصه اين كه مرابطه معنى وسيعى دارد كه هر گونه آمادگى براى دفاع از خود و جامعه ى اسلامى را شامل مى شود. در فقه اسلامى نيز در باب جهاد بحثى تحت عنوان مرابطه يعنى آمادگى براى حفظ مرزها در برابر هجوم احتمالى دشمن ديده مى شود كه احكام خاصى براى آن بيان شده است.
در بعضى از روايات به علما و دانشمندان نيز مرابط گفته شده است. امام صادق(ع) طبق روايتى مى فرمايد: «علماء شيعتنا مرابطون في الثغر الذي يلى إبليس و عفاريته، و يمنعونهم عن الخروج على ضعفاء شيعتنا و عن أن يتسلّط عليهم إبليس; دانشمندانِ پيروان ما همانند مرزدارانى هستند كه در برابر لشكر ابليس صف كشيده اند و از حمله كردن آن ها به افرادى كه قدرت دفاع از خود ندارند جلوگيرى مى كنند».
در ذيل اين حديث مقام و موقعيت آن ها برتر و بالاتر از افسران و مرزدارانى كه در برابر هجوم دشمنان اسلام پيكار مى كنند شمرده شده است، و اين به خاطر آن است كه آن ها نگهبانان عقايد و فرهنگ اسلامند در حالى كه اين ها حافظ مرزهاى جغرافيائى هستند، مسلماً ملّتى كه مرزهاى عقيده اى و فرهنگى او، مورد حملات دشمن قرار گيرد و نتواند به خوبى از آن دفاع كند در مدّت كوتاهى از نظر سياسى و نظامى نيز شكست خواهد خورد.
بنابراين با توجه به اين مطالب، مراقبت كردن و نگهبانى دادن از مرزهاى جغرافيايى، عقيدتى، فرهنگى و دينى باعث سعادت و رستگارى است، اما اگر بر عكس نه مراقبتى باشد نه محافظتى، بلكه سكوت و تسليم باشد در اين صورت هم فرد و هم جامعه رو به تباهى و شكست رفته و روى سعادت را نخواهد ديد.
و امروزه چون مردم و دولت هاى اسلامى در برابر ظلم و ستم و تهاجم هاى فرهنگى، عقيدتى و جغرافيايى دشمنان خصوصاً آمريكا و اسرائيل يك پارچه و وحدت ندارند و همه عملاً مرزبان و نگهبان نيستند بدين جهت است كه هر روز اسرائيل حملاتش را به فلسطين بيشتر مى كند و يا آمريكا هر روز به تمام كشورهاى مسلمان تهاجم عقيدتى و فرهنگى دارد.
لذا اگر مردم و خصوصاً دولت هاى اسلامى به طور هماهنگ از مرزهاى جغرافيائى و عقيدتى و فرهنگى جامعه ى اسلامى مراقبت و محافظت كنند، طبق وعده ى الهى پيروز و سعادتمند خواهند شد و در غير اين صورت به تباهى و شقاوت كشيده مى شوند.
2. هجرت در راه خدا
«الَّذِينَ...هَاجَرُواْ...أُوْلَـئِكَ هُمُ الْفَآئِزُونَ; كسانى كه... هجرت كردند... آن ها پيروز و رستگارند».
از آيه ى شريفه استفاده مى شود كه هجرت در راه خدا يكى از عوامل اصلى دستيابى به سعادت و رستگارى ابدى است.
بنابراين اگر انسانى براى خاطر خدا از مكانى به مكانى ديگر كوچ كند و در اين راه به سختى و رنج بيفتد از نظر قرآن خوشبخت و به سعادت دنيوى و اخروى نائل خواهد گرديد.
در آيه ى ديگر نيز خداوند در قرآن، به مهاجران راستين و پاك باز، وعده پاداش دنيوى و اخروى داده است:
«وَ الَّذِينَ هَاجَرُواْ فِى اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُـلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ لاََجْرُ الاَْخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُون; آن ها كه پس از ستم ديدن، در راه خدا هجرت كردند، در اين دنيا جايگاه، (و مقام) خوبى به آن ها مى دهيم. و پاداش آخرت، از آن هم بزرگ تر است اگر مى دانستند».
گفتنى است كه در هجرت بايدانگيزه و هدف وجود داشته باشد، و تا هدفى در كار نباشد هجرت سودى ندارد، و اهداف زير مى تواند سودمند و مفيد باشد:
1. تا ايمان خود را حفظ كنند;
2. تا تقويت دستگاه ظلم و جور، كفر و شرك ننمايند;
3. تا از محيط هاى آلوده اجتماعى و فرهنگى نجات پيدا كنند.
3. پيوستن به حزب الله
«أَلاَ إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُون; بدانيد «حزب الله) پيروز و رستگارانند».
از آيه ى شريفه استفاده مى شود كه يكى از عوامل رسيدن به رستگارى و سعادت واقعى و ابدى، پيوستن به حزب الله است.
تفسير نمونه در ذيل آيه اشاره به نشانه هاى اصلى حزب الله مى كند و مى گويد:
در آيات مورد بحث ]اين آيه و آيات قبل آن[ روى قطع رابطه ى دوستى از دشمنان خدا تكيه مى كند، بنابراين خط حزب الله همان خط ولايت و بريدن از غير خدا و پيامبر و اوصياى او است.
پس در حقيقت مى توان گفت: «حزب الله» همان خدا پرستان واقعى هستند كه مدافع سرسخت ولايتند و از دشمنان ولايت بيزارند. و هرگز در اين راهى كه انتخاب نموده اند، يك قدم عقب نشينى نكرده و تسليم دشمن نخواهد شد. چنين كسانى را قرآن فرموده است از رستگاران و سعادتمندان حقيقى هستند.
عوامل سعادت انسان در قرآن (قسمت سوم)
4. پرداخت زكات
«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون...الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَوةِ فَـعِلُون; مؤمنان رستگار شدند... آن ها كه زكات را انجام مى دهند».
از اين آيه شريفه استفاده مى شود كه پرداخت زكات و انفاق مالى، يكى از صفات مؤمنان و از عوامل جلب رضاى خدا و دستيابى به سعادت و رستگارى اخروى است و عدم پرداخت آن نشانه ى ضعف ايمان و ايجاد شقاوت خواهد كرد.
در تفسير نمونه زكات را عامل پاكى فرد و جامعه دانسته و مى گويد:
مفاسد و آلودگى هايى كه در جامعه به خاطر فقر و فاصله ى طبقاتى و محروميت گروهى از جامعه به وجود مى آيد، با انجام اين فريضه الهى ]يعنى زكات[ برچينى، و صفحه ى اجتماع را از اين آلودگى ها پاك مى سازى. و نيز همبستگى اجتماعى و نموّ و پيشرفت اقتصادى در سايه اين گونه برنامه ها تأمين مى گردد.
بنابراين حكم زكات هم «پاك كننده فرد و اجتماع» است و هم نموّ دهنده بذرهاى فضيلت در افراد، و هم سبب پيشرفت جامعه، و اين رساترين تعبيرى است كه درباره زكات مى توان گفت: از يك سو آلودگى ها را مى شويد و از سوى ديگر تكامل آفرين است.
5. صبر و شكيبايى
«يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ... لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون; اى كسانى كه  ايمان آورده ايد (در برابر مشكلات و هوس ها) استقامت كنيد، و در برابر دشمنان (نيز) پايدار باشيد... شايد رستگار شويد».
از اين آيه كريمه استفاده مى شود كه صبر و مقاومت و تحمل مشكلات در راه دين، چه فردى و چه جمعى داراى نقش اساسى در سعادت انسان، و نيل به مقام والا در پيشگاه الهى است. و موجب دستيابى به پيروزى واقعى و رستگارى اخروى خواهد بود.
در كتاب كليد سعادت چنين آمده است:
دنيايى كه ما در آن زندگى مى كنيم سرائى است موقّت و دانشگاهى است كه در آن معلمانى بزرگ چون انبياء و ائمه(ع) صراط بهشت و راه جهنم را به ما معرفى كرده، و ما را به رفتن به بهشت تشويق كرده و از اين كه به طرف جهنم گام بر مى داريم بر حذر داشته اند. لذا براى رسيدن به سعادت و بهشت بايد تابع دستورات ]قرآن و[ معصومين(ع) بوده و پيرو آنان باشيم و در غير اين صورت هميشه با مشكلات و موانع روبرو خواهيم بود. البته انسان معمولاً با سختى ها دست به گريبان است كه بايد با صبر و استقامت موانع را بر طرف ساخته تا به مقصد برسد چون صبر به منزله ى سر انسان است نسبت به تن، و كسى كه صبر پيشه نكند نمى تواند برمشكلات پيروز شده و در بين راه مى ماند.
البته صبر... به اين معنى ]است[ كه اگر براى انسان مصيبتى رسيد استقامت كند و زبان به حرف هاى ناشايست نگشايد و اعمال ناروا انجام نداده و تسليم امر حق باشد...
پس اين گونه صبر در تمام امور نشانه ى ايمان و راهى براى رسيدن به اهداف مقدس مى باشد.
در تفسير انوار درخشان ذيل آيه مى نويسد:
كمال انسان به آن است كه آنچه در فطرت و نهاد دارد به عرصه ظهور درآورد... و رسيدن به اين هدف كه سبب انتظام زندگى فرد و اجتماع است بر صبر و بردبارى استوار است، زيرا بدون صبر و پيكار هرگز فضيلت و كمالى را نمى توان به دست آورد، و رنج و ناگوارى را نمى توان تحمّل نمود، و نيروى صبر است كه هر سختى و دشوارى را بر انسان سهل و آسان و هر پيچيده اى را حلّ نموده و مى گشايد، و همين نيرو است كه انسانى را به آن چه اميدوار است مى رساند، و از آن چه بيمناك است ايمن مى دارد.
6. رعايت امانت و پايبندى به عهد و پيمان
«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ... الَّذِينَ هُمْ لاَِمَـنَـتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رَ عُون; مؤمنان رستگار شدند... آن ها كه امانت ها و عهد خود را رعايت مى كنند».
از آيه ى شريفه به دست مى آيد يكى از عواملى كه در رستگارى و سعادت مؤمنان نقش بسزايى دارد اين است كه در امر امانت و وفاى به عهد و پيمان، محافظت و مراقبت كامل داشته باشد.
بنابراين اگر ما علاقه منديم به كاميابى و رستگارى برسيم بايد نسبت به تمام چيزهايى كه به عنوان امانت در اختيار ما قرار داده شده است ـ از جمله اعضاى بدن مثل: زبان، دست، پا مراقبت كامل داشته باشيم و نگذاريم در امر امانت خيانتى صورت بگيرد. و يا آن جا كه عهد و پيمانى بستيم نيز مراقبت و محافظت كامل شود تا خطايى سر نزند. يقيناً در اين صورت انسان به فلاح و رستگارى خواهد رسيد.
تفسير نمونه در ذيل آيه آورده است:
حفظ و اداى امانت و هم چنين پايبند بودن به عهد و پيمان در برابر خالق و خلق از صفات بارز مؤمنان است.
به هر حال مسلم است كه پايبند بودن به تعهدات و حفظ و اداى امانات از مهم ترين پايه هاى نظام اجتماعى بشر است. و بدون آن ها هرج و مرج در سرتاسر جامعه به وجود خواهد آمد.
ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
پرچم افراشته بر جنازه‌ها

پرچم افراشته بر جنازه‌ها

آسمان، خاکستری است. زمین، یک دشت وسیع است پر از خانه‌های مخروبه و خرابه‌های سیمان و بتون و آجری که روزی دیوارهای خانه‌هایی بودند.

آنها که ستم را برنمی‌تابند...

آنها که ستم را برنمی‌تابند...

«مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا ا... عَلَیهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَی نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ ینْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلا» در میان مؤمنان، مردانی هستند که بر سر عهدی که با خدا بستند، صادقانه ایستادند. بعضی پیمان خود را به آخر بردند (و در راه او شربت شهادت نوشیدند) و بعضی دیگر در انتظارند و هرگز تغییر و تبدیلی در عهد و پیمان خود ندادند. (احزاب/23)

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر