آب بندها

بندها معمولا بخشی از تاسیسات آبیاری محسوب می شدند. هدف عمده آن تغذیه کانال های آبیاری بود که خود بخشی از سیستم هیدرولیکی هر منطقه را تشکیل می داد.

کد خبر: ۱۲۷۵۲۴

در شبه جزیره ایبریا ، مهندسان مسلمان از ابرو تا گوادالکبیر بندهای فراوانی روی رودخانه ها بسته بودند تا شکوه و جلال عفطه دمشق را در آندلس زنده کنند.
بیشتر این بندهای کوچک خاکی برای انحراف مسیر آب ساخته می شد ، ولی سدهای بزرگتر و پرهیبت تری هم به منظور استفاده از نیروی آب یا برای تغذیه شبکه های آبیاری برپا می کردند. ادریسی که در میانه قرن ششم هجری به آن خطه سفر کرده بود ، شرح می دهد که سد عظیمی از این نوع اخیر در حوالی قرطبه روی رود گوادالکبیر ساخته شده بود که سنگهای آن را از مصر وارد کرده بودند و پایه های مرمرین سد چنان طراحی شده بود که 3 خروجی جداگانه آب برای 3 آسیاب عظیم به وجود می آمد و در هر یک از آسیاب ها 4 چرخ آب بزرگ تعبیه کرده بودند.
این آسیاب ها تا زمانهای اخیر نیز هنوز کار می کردند ، هرچند شکل و ساختار اولیه آنها تغییرات زیادی به خود دیده بود. توصیف دیگری از یکی از همین نوع تاسیسات در دست داریم که در آغاز قرن هفتم هجری در نزدیکی تبریز ساخته شده بود. 3 قرن پیش از این تاریخ ، تقریبا در 370 هجری ، امیر عضدالدوله از خاندان بویه ، تاسیسات هیدرولیکی عظیمی روی رودخانه کر در ایران برپا کرده بود. او بین شیراز و استخر (تخت جمشید) رود را با دیوار عظیمی که پایه های آن از سرب بود ، سد کرد ، چنانکه در پشت این دیوار دریاچه ای پدید آمد و آب همچنان ارتفاع می گرفت.
در بالای این بند، در دوسوی رود ، ده چرخاب از نوع نوریا به صورتی که در مورد خراسان شرح دادیم ، وجود داشت و زیر هریک از آنها آسیابی مشغول به کار بود. این بند و آسیاب های آن ، امروزه یکی از دیدنی های شگفت انگیز فارس است. امیر در همان جا شهر جدیدی ساخت. آب از طریق کانال های متعدد جریان می یافت و 300 روستا را آبیاری می کرد.
یکی از نمونه های آبیاری متکی بر وادی - سیلاب رودهای عریض و کم عمق که معمولا در مناطق صحرایی و کویری به وجود می آید - که هنوز هم بقایای آن را می توان تقریبا در یک کیلومتری دروازه شمالی شهر قیروان در تونس مشاهده کرد ، متشکل از دو آب انبار بزرگ است که آبهای وادی مرج اللیل را در خود جمع می کردند.