چشم لاله‌زار روشن

قجرها لاله‌زار را اما به امیدی ساختند. ناصرالدین‌شاه که به فرنگ رفته بود و پاریس را با پول ملت و وام‌های خارجی زیرپا گذاشته بود دلش شانزلیزه ثانی می‌خواست که جایی بشود برای قدم زدن و خوش گذراندن که همین طور هم شد و خواست سلطان صاحبقران اجابت شد. به این ترتیب قدیمی‌ترین خیابان تهران در حکومت قجرها و بعد هم پهلوی‌ها پر شد از ساختمان‌های مجلل و فاخر، شد جایی برای استقرارخانه اتحادیه، خانه معین التجار بوشهری، عمارت مشیرالدوله، خانه اتابک، فروشگاه پیرایش، فروشگاه جنرال مد، مسجد هدایت و انبار ببراز خان و کلکسیونی از شاهکارهای معماری.
لاله‌زار را ولی قدیمی‌های تهران به سالن‌های سینما و تئاترش می‌شناسند،‌ به شب‌های زنده‌اش با کلی خاطره در سینما رکس، رویال، متروپل، کریستال، ونوس، البرز، خورشید، فردوسی، مایاک، مرجان، تابان، فاروس، شهرزاد و آزیتا، همچنین یک دنیا خاطره در سالن‌های تئاتر نصر، پارس، گبومر، گیتی، تفکری،‌ تهران و دهقان.
این خاطرات فرهنگی البته چند دهه از مرگشان می‌گذرد، خاطره‌ای هم اگر هست در ذهن قدیمی‌های شهر است و در ذهن کتابخوان‌های جدید که روزگار پر بیا و برویی لاله‌زار را در نسخه‌های چاپی خوانده‌اند.
برای این‌که لاله‌زار دوباره لاله‌زار بشود و چشمش دوباره به جمال خودِ واقعی‌اش روشن شود، شهرداری تهران برنامه‌هایی دارد که اسمش به قول شهردار تهران، کف‌سازی خیابان باشد یا به قول شهردار منطقه 12 تعریض پیاده‌روها و یا به باور مردم، سنگفرش شدن خیابان لاله‌زار همه حکایت از تغییر در این گوشه از پایتخت دارد.
یک هیچ به نفع عابر پیاده
تهران شهر عابران پیاده نیست، شهر ماشین‌هاست، شهرساختمان‌های بلند با معماری نازیباست، ملقمه‌ای است از انواع ساخت وساز، معجونی نچسب از مدرنیته و سنت، شهری که سکانش را هرکسی که به دست گرفته برحسب میل و سلیقه‌ای که داشته آن را راه برده و یک روز شده است شهر اتوبان‌های پیچ درپیچ و گران و یک روز شده شهر تونل‌ها و دوربرگردان‌ها و آخر سر نیز شهری شلوغ و پرهمهمه که گرچه همه در آن می‌دوند برای آرامش ولی به تنها چیزی که نمی‌رسند همین آرامش است.
خیابان باب همایون که سنگفرش شد، ازچهار راه سیروس تا بازار بزرگ تهران که سنگفرش شد و در آن به جای سیل خودروها، کالسکه‌های اسبی و ون‌های نقلی به کار افتاد، میدان بهارستان که از آسفالت پاک شد و دورتا دورش سنگفرش نشست، یا میدان حسن‌آباد و خیابان سی‌تیر با آن همه ساختمان فاخر و بافت فرهنگی که سنگفرش شد همه راهی بودند برای پایان دادن به سلطه خودروها و مجال دادن به عابران پیاده، برای گشتزنی درقلب تهران قدیم با پای پیاده و لذت بردن از پایتختی که گرچه سیم رابطش با تاریخ به باریکی مو شده ولی این مو هنوز قطع نشده است.
با همین دست فرمان قرار است خیابان دوست داشتنی لاله‌زار که به گفته مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران، 17 سینما و شش سالن تئاترش به خفتی افتاده‌اند که انبار شده‌اند، قرار است دوباره زنده شود و دوباره جایی بشود برای ساختن اوقاتی خوش.
قواعد بازی
با این‌که پیروز حناچی، شهردار تهران گفته است گام اول در این خیابان حذف زوائد بصری و کف‌سازی خواهد بود و قرار است لاله‌زار جایی بشود شبیه خیابان سی تیر - جایی که پاتوقی برای شبگردی خانواده‌های تهرانی است - ولی علی محمد سعادتی، شهردار منطقه 12 به ما توضیح داد که اصل ماجرا در خیابان تاریخی لاله‌زار تعریض پیاده‌روهای آن است، تعریض به حدی که بخشی از فضای خیابان که پارک حاشیه‌ای شده است به پیاده‌رو ملحق شود و عرض پیاده‌روها تقریبا برسد به دو برابر.
این کار از دیروز کلید خورده و سعادتی می‌گوید تعریض پیاده رو از بخش شرقی و از خیابان انقلاب به سمت پایین آغاز شده و برای این‌که مغازه‌دارها به زحمت نیفتند تعریض پیاده‌رو فاز به فاز اجرامی شود، تقریبا صد متر به صد متر.
این‌که آیا راه خودروها به خیابان لاله‌زار مسدود می‌شود و این خیابان می‌شود جایی مثل باب همایون،‌ باغ سپهسالار یا خیابان 17 شهریور اما وحشتی است که به‌خصوص کاسبان خیابان لاله‌زار را این روزها درگیر کرده است. این تجربه آخر شاید بدترین مثال در تهران باشد که به خوبی نشان می‌دهد چطور یک پروژه شهری به اسم احیا می‌تواند موجب مرگ یک خیابان و محله شود. خیابان17‌شهریور تهران از میدان شهدا تا میدان امام حسین(ع) که روزگاری بورس موتورسیکلت بود و زندگی نه‌چندان دلچسب ولی به هر حال در آن جریان داشت بعد از پروژه پیاده راه سازی کاملا مرد، کسب و کار مردم نیز مرد در این خیابان بی روح و منزوی.
البته هم شهردارتهران و هم شهردار منطقه 12 تاکید دارند که قرار نیست طرح بهسازی خیابان لاله‌زار به مرگ آن ختم شود و قرار نیست لاله‌زار بشود 17 شهریور دوم، بلکه قرار است خیابانی بشود با پیاده‌روهای پهن‌تر و باراندازهای ویژه که از یک‌سو حمل و تخلیه‌بار مغازه‌ها را آسان‌تر کند و از سوی دیگر تفرجگاه خانواده‌هایی شود که می‌خواهند هم محصولات روشنایی بخرند و هم از زیبایی‌های یک خیابان تاریخی لذت ببرند.
مرتضی صالحی‌نژاد، رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای عالی استان‌ها می‌گوید اگر قواعد و اصول شهرسازی در این پروژه رعایت شود و شهرداری با همین دست فرمان حرکت کند و عزم کند که لاله زار را به‌عنوان یک محور فرهنگی، به اصالت تاریخی‌اش برگرداند پروژه‌ای به نفع تهران است، اقدامی که می‌تواند آرامش را به قدیمی‌ترین خیابان تهران برگرداند و جایی بشود برای لذت بردن از غنای فرهنگی یک محله.
لاله‌زار البته استخوان‌های در گلو مانده کم ندارد. این خیابان تاریخ دارد، قدمت دارد، بَرو و رو دارد ولی جمعی مالک نیز دارد که دهه‌هاست نسل به نسل پا روی تاریخ و قدمت گذاشته‌اند و ساختمان‌های چشم‌نواز و محبوب قدیم را به بدترین شکل انبار کرده‌اند و روی صورت لاله‌زار خش و خط انداخته‌اند؛ آزادسازی این بناها خودش هفت خوان رستمی است.

مریم خباز

جامعه