جایزه‌ای برای مستندترین قصه‌های انقلاب

صادق کرمیار، نویسنده رمان «مستوری»:
زیادی نویسنده‌سازی کرده‌ایم!

صـــــادق کـرمیـــــار، نــویســــنده شناخته‌شده که با رمان مستوری در جمع نامزدهای جایزه ادبی شهید اندرزگو حضور دارد به جام‌جم گفت: «داستان انقلابی می‌تواند در هر مقطعی از تاریخ اتفاق بیفتد و لزوماً نیاز نیست به برهه زمانی انقلاب اسلامی برگردد؛ همین طور که مستوری می‌تواند در زمره آثار انقلاب اسلامی قرار گیرد.» وی با بیان این‌که داستان‌پردازی و پرداخت شخصیت، در روایتگری ما از انقلاب اسلامی واجد اهمیت است، به مستوری اشاره کرد و توضیح داد: «این رمان در چنین عالمی پس‌زمینه کاراکتری را نشان می‌دهد که در یک واکاوی شخصیتی، نگاه او را به هستی و زندگی تحلیل می‌کند. مستوری روایتگر قصه‌ای است از شخصیتی که نوجوانی‌اش در انقلاب اسلامی، یعنی حوالی سال‌های 1355 تا 1357 شکل گرفت.»
شخصیت جهان‌شمول و خاص شهید زین‌الدین مبنای رمان من است
کرمیار ادامه داد: «من در این رمان، واکاوی بستر و زمینه‌های تربیتی و آموزشی شخصیت قصه را در بازه تاریخی انقلاب اسلامی می‌بینم و نیز نگاه مثبت او را به انقلاب اسلامی؛ هرچند باید بدانیم ابتدا، چهره‌های انقلابی فراوانی داشته‌ایم که لزوما نگاه‌شان همسو نبوده است؛ همچنان که یک عده همین شهدای خودمان هستند و دسته‌های دیگر نیز به ملی- ‌مذهبی‌ها و خلق و گروه‌های دیگر برمی‌گردد که هرکدام تفکری خاص داشتند؛ اما علیه پهلوی مبارزه کردند.»
با این حال، این نویسنده جوایز ادبی درباره شخصیت رمان مستوری گفت: «اما نگاه جماعتی مثل شهید زین‌الدین که در رمان به آن اشاره کرده‌ام، خاص بود؛ چنان‌که شخصیتی داشت مذهبی، بدون آن که افراطی باشد. او شخصیتی جهانشمول داشت که سعی کردم همین وجه را مبنای رمانم قرار دهم و در داستانم به تصویر و ترسیمش بنشینم.»
وی ضمن ابراز تأسف درباره کم‌اطلاعی دیگران از تاریخ کشورمان مثل انقلاب اسلامی گفت: «نهایت تأکیدم این است که همه تاریخ بخوانند و سراغی از کتاب‌های تاریخی بگیرند؛ خصوصاً این را به جوان‌ترها توصیه می‌کنم. متأسفانه معضل جدی ما فراموشی تاریخ است و کمتر کسی را می‌بینیم که امروزه اطلاعات تاریخی داشته باشد.»
کرمیار افزود: «در سطح دانشگاه و مراکز تربیتی و... هم انگار علاقه‌ای به خواندن تاریخ وجود ندارد. حتی مسؤولان و تصمیم‌گیرندگان ما نیز این حوزه مهم و جدی را نمی‌شناسند؛ در حالی که همین فراموشی تاریخ، برای مردم ما ایجاد مشکل می‌کند.»
بعضی نویسندگان کتاب نمی‌خوانند!
این داستان‌نویس حاضر در جایزه شهید اندرزگو، با بیان این‌که هدفش در رمان‌نویسی کسب جایزه نیست، گفت: «هر نویسنده‌ای در نگارش داستان و قصه‌پردازی سبک خودش را دارد؛ اما پیش از اینها، به نظرم یک مساله واجب‌تر است؛ این‌که مؤلف ثابت کند آیا واقعا نویسنده است؟ یعنی از نویسندگی واقعاً چیزی می‌داند؟ متأسفم اگر بگویم که این‌قدر نویسنده‌سازی کرده‌اند که دیگر تشخیص خوب از بد هم سخت شده است.»
این برگزیده جایزه جلال اضافه کرد: «داستان‌نویسی که تاریخ نمی‌خواند و سری به پژوهش نمی‌زند، چطور می‌تواند از یک سوژه تاریخی قصه بیافریند؟ متأسفانه با این ضعف‌های نویسندگی است که معتقدم آثارشان عجولانه و سردستی است. لااقل بروند و تاریخ را ورق بزنند و سراغ کتابی مثل تاریخ بیهقی بروند.»
نویسنده رمان نامیرا افزود: «وقتی ما شاهد خلأ پژوهشی و کمبود مطالعه از سوی نویسندگان هستیم، چه انتظاری دارید که داستان تاریخی‌شان نیز مبتنی بر تحقیق باشد؟ منظورم نه همه، بلکه بسیاری از مؤلفانی است که با این کم‌کاری‌ها، از پس نوشته‌ها و داستان‌شان برنمی‌آیند و انتظار دارند کتاب‌شان را مخاطب بخواند.»
صادق کرمیار اذعان کرد: «دغدغه امروز ما رجوع یا رجوع‌نکردن مخاطب به رمان و داستان‌های حوزه انقلاب اسلامی و به‌طور کلی مقوله کتاب‌خوانی نیست؛ بلکه ابتدا باید یقه نویسنده را گرفت که چرا سراغ آموزش‌های لازم و مطالعات کافی نمی‌رود.»

شرفی خبوشان، نامزد جایزه شهید اندرزگو:
در هجمه ناشران بازاری هستیم

محمدرضا شرفی خبوشان که همزمان با دو رمان عاشقی به سبک ونگوگ و موهای تو خانه ماهی‌هاست به‌ترتیب نامزد بخش بزرگسال و کودک و نوجوان اولین دوره جایزه شهید اندرزگو شده است، در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم گفت: «من ابایی ندارم از این‌که مرا نویسنده انقلابی بدانند و می‌بینید که با چنین رمان‌هایی نیز در فضای انقلاب اسلامی، داستان‌نویسی می‌کنم. چه بدانند و چه ندانند، برای من ایجاد نگرانی و مساله نمی‌کند.»
هرچه نوشته‌ام، تفکر و زندگی من است؛ دنبال ریا نباید بود
این برگزیده جایزه کتاب سال خاطرنشان کرد: «سراغ جداکردن‌ها نباید رفت و ابداً درست نیست که برخی راه می‌افتند و به فلان نویسنده، به‌دلیل نوشتن از موضوعات حساس و انقلابی، برچسب می‌زنند. این جامعه برای مردم است. مگر مردم ما و همین عده در همین جامعه اسلامی و انقلابی زندگی نمی‌کنند؟ بنابراین، نباید کاری کرد که افراد در برابر جامعه‌شان احساس غریبی و جدابودن کنند.» وی متذکر شد: «وظیفه ملت فقط رأی‌دادن نیست. جامعه ما نیاز به مشارکت دارد؛ همان طور هم که در باب مشروطه و تفکر دوقطبی در رمان بی‌کتابی نوشته و نقدش کرده‌ام. تفکیک‌کردن‌های نویسندگی را نمی‌پذیرم.»
نوشتن برای کودک و نوجوان را برای خودم مسؤولیت اجتماعی می‌دانم
نویسنده رمان موهای تو خانه ماهی‌هاست که مخاطب نوجوان را هدف قرار داده، درباره مخاطب‌پذیری آثار داستانی برای این گروه سنی نیز گفت: «مهم‌ترین آسیب این داستان‌ها این است که نویسنده‌ای نشناخته برای این مخاطب داستان بگوید. انتظارات و توقعات مخاطب نوجوان با بزرگسال متفاوت است و علایقشان در خواندن داستان نیز متفاوت خواهد بود.» شرفی خبوشان، دلیل جدیت خود را در نگارش رمان‌هایی برای کودک و نوجوان اینچنین اعلام کرد: «من از طرفی به این گروه احساس دین می‌کنم و آن را مسؤولیتی اجتماعی برای خودم می‌دانم. البته همین حس را نیز در نگارش رمان‌های بزرگسال به نوعی دیگر دارم.»
وی اضافه کرد: «من معلم هستم و با کودکان سروکار دارم و اینها برای من دوست‌داشتنی هستند. این قضیه علت دیگری هم دارد و این‌که بالاخره اینها مخاطبان آینده من نیز خواهند بود. اگر با داستان‌هایم انس بگیرند، در آینده و بزرگسالی به‌سمت رمان‌هایم خواهند آمد.»
گروهی از ناشران به جنبه بازاری کتاب، آن هم آثار ترجمه نگاه می‌کنند
نویسنده رمان عاشقی به سبک ون گوگ تأکید کرد: «ما به نوشتن رمان‌هایی که بینش ایرانی داشته باشند، نیاز مبرم داریم؛ به‌خصوص این‌که با جریانی از ترجمه رمان‌های غربی هم مواجهیم. بازار کتاب فعلی پر شده از آثار ترجمه و گروهی از ناشران نیز فقط به جنبه بازاری کتاب نگاه می‌کنند؛ در حالی که این ماجرا را باید آسیبی جدی دانست.» شرفی‌خبوشان تصریح کرد: «کودکان و نوجوانان مخاطبان گسترده‌ای هستند که موضوعات و خواسته‌های زیادی هم دارند. جماعتی از داستان‌نویسان
باید برای اینها بنویسند. همچنان هم معتقدم که این نویسنده ایرانی است که باید به نیاز نوجوان ایرانی پاسخ بدهد و دقیقاً وقت این است که با قصه‌آفرینی، در موضع پاسخ به این نیازها قرار بگیریم.»