شهروندان بی‌قلمرو

در شهرهای ایرانی، عموما فضای ساخت و ساز، ثروتمندتر از فضای باز شهری است. از نظر نظم شهری، شهر باید به چهار نماد و با درصد مشخصی تقسیم شود. 30درصد از فضای شهری، باید مربوط به فضای ساخته شده یا ساختمان‌ها اختصاص پیدا کند 30 درصد، فضاهای باز و خیابان‌ها 30 درصد از این فضا به فضاهای عمومی و 10درصد هم باید به ذخیره شهری تخصیص داده شود که مجموع این تقسیمات در نظم شهری، در علم شهرسازی، به عنوان سرانه شهری یاد می‌شود. حال سوال این است که آیا این درصد از تقسیمات شهری در شهرهای ایرانی رعایت می‌شود؟ جواب خیر است. در شهرهای ایرانی ساخت و سازها عموما آن‌قدر زیاد است که سرانه فضاهای عمومی و فضاهای باز، هر دو با هم به نفع سرانه ساخت و ساز مصرف می‌شود و همین باعث شده است که در شهرهای ایرانی با کمبود فضاهای عمومی روبه‌رو شویم.
یکی از مسائل دیگری که درباره فضاهای عمومی وجود دارد این است، زمانی که از فضاهای عمومی مانند آبخوری ها، نمازخانه‌ها یا سرویس‌های بهداشتی یاد می‌شود، همه به یاد مساجد و پارک‌ها می‌افتند؛ حال آن که این فضاها یا در طول روز بسته هستند و نیاز اولیه مسافری که برای اولین‌بار به شهری سفر کرده یا شهروندی که در شهر زندگی می‌کند و تردد شهری دارد، تأمین نمی‌شود.
اهمیت به سرانه شهری، باید در شهرداری‌ها و وزرات مسکن مورد توجه قرار گیرد؛ اتفاقی که به‌عنوان طرح تفصیلی از آن یاد می‌شود. آنها باید پاسخگوی نیاز شهروندی باشند و در تصمیمات بالادستی خود، توجه به سرانه شهری و نوع تقسیم‌بندی درست خود را لحاظ کنند تا حق شهروندی رعایت شود.

مهرداد مال عزیزی

کارشناس مسائل شهری