در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
شیراز و قرنها قدمت
نه تنها هر ملت و حکومتی، که هر شهری هم تاریخ خودش را دارد. نام شیراز از نام پسر شاهتهمورث گرفته شده است. سال ۱۳۱۴ گروهی در تخت جمشید به کاوشهایی پرداختند که به یافتن خشت نبشتههای ایلامی منجر شد. روی برخی از این خشت نبشتهها از مکانی به نام تیزاریس یا شیرازیس نام برده شده بود. به غیر از این، در موارد دیگر نام شیراز در کتیبههای باستانی یافت شده است. طبق کتاب تاریخ ایران دوران ساسانی زمانی محسوب میشود که سکونت دائمی در شیراز آغاز شده است.
در سال ۶۴۱ میلادی این شهر توسط اعراب تسخیر شد. سده چهارم و پنجم هجری قمری سلسله آلبویه، شیراز را به عنوان پایتخت خود برگزیدند. اتابکان فارس در نیمه سده ششم هجری بر شیراز مستولی شده و دوران رشد و شکوفایی این شهر را رقم زدند. به تدبیر آنها این شهر از حمله مغولها در امان ماند.
اما فکر نکنید شیراز جان سالم به در برده و بعد از آن سختی ندیده است. سال ۹۰۹ هجری، شیراز به دست پادشاهان صفوی افتاد. در سال ۱۷۲۳ سپاه افغان به این شهر حمله کرده و در نهایت شهر تسلیم آنها شد. قحطی و مرگ بیش از صد هزار نفر نتیجه این حمله بود. نادرشاه افشار در سال ۱۷۲۹ شهر را از دست افغانها نجات داد و به ترمیم خرابیها پرداخت. باغهای زیادی در این دوران در شیراز ساخته شد، اما حکمرانان محلی علیه نادرشاه شورش کردند و به همین دلیل نادرشاه سپاهی را روانه شیراز کرد. گفته میشود شهر پس از چهار ماه محاصره در نهایت سقوط کرد. در این زمان بسیاری از باغهای اطراف این شهر نابود شدند.
کریمخان زند در سال ۱۱۸۰ هجری قمری شیراز را به عنوان پایتخت برگزید و با این عمل باعث رونق دوباره شهر شد. بسیاری از بناهای تاریخی که اکنون در شیراز دیده میشود در دوران کریمخان ساخته شد. با روی کار آمدن سلسله قاجاریه، آقا محمدخان قاجار، پایتخت را از شیراز به تهران منتقل کرد و این امر تا حدودی باعث از بین رفتن رونق این شهر شد. پس از جنگ جهانی دوم رونق و توسعه دوباره به شیراز بازگشت و در نهایت در سال ۱۳۵۳ شمسی این شهر پس از تبریز، اصفهان و مشهد در زمره شهرهای بزرگ و پرجمعیت ایران قرار گرفت.
امروز شیراز
شیراز مانند هر شهری بافت متفاوتی دارد. برخی مناطق بافت قدیمی و سنتی و برخی مناطق دیگر حسابی مدرن شدهاند. مثلا اطراف آرامگاه سعدی بافت کاملا سنتی است، اما به سمت قصرالدشت که بروی با فضایی کاملا مدرن روبهرو میشوی. اما اگر با خودمان روراست باشیم، آنچه برای گردشگر مهم است بافت تاریخی و اماکن قدیمی و دیدنی شهر است و شاید کمتر گردشگری لااقل از میان گردشگران خارجی دلش بخواهد به جای بازار وکیل پاساژهای مدرن شهر را برای خرید انتخاب کند.
امروز شیراز نکته مهم دیگری هم دارد. شهر پر است از رستوران و کافی شاپ و آشفروشی. از کلاسیکترین تا مدرنترین فضاها و غذاها شما را محاصره میکنند، حالا میتوانید غذا نخورید! آشهای شیرازیها بهخصوص آش سبزی صبحانه فوقالعادهای است. اگر صبح زود به شهر برسید میبینید که مردم شهر برای خرید آش به بیرون از خانه آمدهاند و خلاصه ازدحام کوچکی برپاست که برای مثلا ساعت 7 صبح کمی عجیب است. همین موضوع هم نشان میدهد شیرازیها بر خلاف گفتهها تنبل که نیستند هیچ، حسابی هم زرنگ و سحرخیزند. خلاصه که تنبل ماییم!
برای ناهار و شام هم هر غذایی که اراده کنید، در این بهشت اردیبهشتی میتوانید پیدا کنید. اما کلم پلوی شیرازی را از دست ندهید و حتما امتحانش کنید. مطمئن باشید یکبار امتحان کردن همانا و بارها و بارها سراغش رفتن همان. فالوده شیرازی و شربتهای عرقیات و البته در کنارش مسقطی را از دست ندهید. چه میگویم! اصلا مگر میتوانید بروی از اینها بگذرید...
شیراز امروز مانند گذشتهاش هنرمند هم زیاد دارد. وقتی به بازار وکیل بروید یا شهر را با دقت تماشا کنید متوجه خواهید شد فضای شهر هنری است و خلاصه هنر انگار توی خون شیرازی هاست. پس حسابی دور و برتان را تماشا کنید و فرصت دیدن هیچ چیز را از دست ندهید.
زینب مرتضاییفرد
روزنامهنگار
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: