زور لودرها بیشتر است

خب بگذارید چراغ اول را به نام دکتر سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی روشن کنیم. وزیر محجوب و کم‌حاشیه و کم‌حرف فرهنگ و ارشاد اسلامی که از خوب‌های کابینه هم محسوب می‌شود. با این اوصاف از گروه فرهنگی جام‌جم انتظار ندارید که در برابر مسائل نادرست حرفی نزند ولو این که از زبان وزیر محجوب و کم‌حاشیه کابینه ایراد شده باشد. دکتر صالحی که در حاشیه مراسم بزرگداشت قیام 15 خرداد حرف می‌زده، جملات و عبارت‌های جالبی بر زبان رانده است.
صالحی در بخش نخست حرف‌هایش در پاسخ به این انتقاد احتمالی که چرا محصولات فرهنگی با این مضامین کمتر تولید شده، گفته است که این اتفاق باید در مردم شهر پیشوا شعله‌ای را ایجاد کند زیرا این جزو کارهایی نیست که با بخشنامه صورت پذیرد بلکه باید از منظر روحی و وجودی برای مردم ملموس‌تر بشود. با این اوصاف،‌ چنین درخواستی در مرحله اول باید ناظر به یک حرکت خودجوش مردمی و از بطن ساکنان پیشوا بیرون بیاید. حرفی که البته چندان هم نادرست نیست.
آقای وزیر در ادامه صحبت‌هایش هم علاوه بر پیشوا به شهرهای دیگری که چنین موقعیت‌های تاریخی و فرهنگی دارند هم اشاره کرده و گفته: به طور طبیعی شهرهایی از این قیبل می‌توانند هویت‌های خود را با این اتفاقات تقویت کنند، شهرهایی که می‌توانند در معرض پاره‌ای از مخاطرات باشند بعدها تغییراتی در آنها به وجود آمده که به تاریخ و بقای شهرشان برای آینده کمک می‌کند.
این یعنی حوادثی مانند 15 خرداد یک نقطه عطف تاریخی برای شهری مانند پیشواست. البته این موضوع فقط محدود به شهر پیشوا و حادثه 15 خرداد نیست. نکته جالب و بامزه آن که مصداق بیرونی این ادعای آقای وزیر هم اتفاقا محدود به پیشوا و حادثه 15 خرداد نیست.
برهان خلف نظریه وزیر
اجازه بدهید خیلی دقیق‌تر و مصداقی‌تر صحبت کنیم. اگر در جریان اخبار و مسائل فرهنگی باشید احتمالا به گوش‌تان خورده که بهمن سال گذشته لودرهای شهرداری مشهد به جان نمایشگاهی افتادند که اتفاقا به‌زعم آقای وزیر، بازنمایی از فرهنگ و تاریخِ شهری مشهد در طول زمان بود. این نمایشگاه از دوم فروردین‌ 1396 عملا راه‌اندازی شده و شامل بخش‌های مختلف سبک زندگی، معرفی مشاهیر و مفاخر انقلابی، هنری و ادبی و تاریخ شکل‌گیری مشهد تا دوران انقلاب و دوران معاصر بود که بر محور هویت تاریخی یک شهر در محله کوثر مشهد ساخته شده بود.
استارت لودرها
طبق معمول با رفت و آمد مدیران و تغییر مسؤولان شورای شهر و شهرداری مشهد، این موضوع هم گریبان یک پروژه فرهنگی را گرفت تا آن که در نهایت زور لودرها بر این نمایشگاه چربید و با سطح صافی که روی آن بنا شده بود، یکسان شد. انگار نه انگار که سابقا در این محله چنین نمایشگاه و پروژه‌ای وجود داشته است. راستش را بخواهید در نظر داشتیم با بعضی مسؤولان سابق این نمایشگاه در مشهد هم به گفت‌وگو بنشینیم که خب در نهایت امکانش فراهم نشد. خلاصه که خواستیم بگوییم این قضیه پیوست فرهنگی شهرها درست است که چیز خوبی است ولی خب آقای وزیر هم در جریان باشند که ماندن این بحث‌ها در حد حرف چیز خوبی نیست. به هر حال زور لودرها هم زیاد است و حرف‌ها نمی‌توانند جلوی آنها را بگیرند؛ فرقی هم ندارد پیشوا باشد یا مشهد!
بی توجه نبوده‌ایم!
حالا درست که ما چراغ این موضوع را با نام آقای وزیر روشن کردیم اما دلیل نمی‎‌شود که سراغ دیگران نرویم. نمونه‌اش همین آقای ابراهیم حسن‌بیگی که در کسوت یک نویسنده کتاب‌های متعددی را روانه بازار کرده است. حسن‌بیگی درباره این که چرا حوزه داستان به 15 خرداد بی‌توجه بوده گفته مباحث انقلاب زیر سایه جنگ و دفاع مقدس کم‌رنگ شده و خیلی نشده که به این حوزه توجه شود. در ادامه هم نتیجه‌گیری کرده که 15 خرداد هم از موضوعاتی است که زیر عنوان انقلاب می‎‌گنجد اما چون از جنس جنگ نیست، به آن بی توجهی شده است. البته آقای نویسنده در ادامه یک دلیل فرامتنی هم برای این موضوع ذکر کرده و گفته کلا ادبیات و کتاب در این سال‌ها چندان پرنشاط نبوده است: به نظرم در این سال‌ها نشاط و شادابی لازم را برای خلق ادبیات نداریم که به این موضوعات پرداخته شود؛ بحث هزینه‌ها، اشتغال‌های غیرنویسندگی برای نویسنده‌ها و شرایط نامطلوب نشر و کاغذ که به اوج خود رسیده و از همه مهم‌تر بی‌رغبتی مردم به خواندن است. وقتی کتابی خریده نمی‌شود ادبیات از شادابی می‌افتد و باری به هرجهت می‌شود.
همه چیز عادی است
در مجموع و با این اوصاف نباید تعجب کنیم که چرا داستان‌‍نویسان به این حوزه بی‌توجهی کرده‌اند. بی‌توجهی در کار نبوده و این حالت عادی چنین وضعیتی است. بماند که داستان‌نویسان دیگری مانند علی‌اکبر والایی گفته‌اند این‌گونه نیست که مثلا نویسنده‌ها به این حادثه بی‌اهمیت باشد، بلکه آنها به تناسب و اقتضای موضوع سراغ این قضیه رفته و از آن استفاده کرده‌اند و در داستان‌هایشان به آن اشاره کرده‌اند.

محمدصادق علیزاده

دبیر فرهنگ و هنر