کمتر از تارانتینو خشن بودیم!

توقعات بالا بود
در ابتدای این نشست که با تاخیری طولانی به دلیل دیر رسیدن برخی عوامل اصلی سریال برگزار شد، محمدرضا شفیعی گفت: سریال برادرجان، ماحصل زحمت یک گروه ۸۰ نفره است و امیدواریم مخاطب سریال را دوست داشته باشد.
همچنین محمدرضا آهنج کارگردان اثر درباره افت فیلمنامه در نیمه دوم آن گفت: شاید بخش اول فیلمنامه توقع را بالا برده و انتظار بیشتری داشتید که ما نتوانستیم آن را برآورده کنیم. با این حال عواملی هست که تعیین می‌کند فیلمنامه به چه سمتی برود.
کارگردان برادرجان درباره انگیزه‌اش از پرداختن به موضوع حق‌الناس نیز عنوان کرد: این موضوع از زمانی که قابیل، هابیل را به قتل رساند، شروع شده است و از همان زمان برخی موضوعات به صورت تکراری وجود داشته‌است. با این حال نوع روایت و به‌روز شدن این موضوع که در سال ۹۸ طراحی شده، ماجرا را متفاوت کرده است.
به دنبال خشونت نبودیم
منظور درباره خشونت و تنش‌های زیادی که در این سریال وجود دارد، اظهار کرد: اگر این صحنه‌ها نباشد، بازیگری کسل‌کننده می‌شود. همه این فراز و فرودها و کنش‌های دراماتیک نقش را جذاب می‌کند. خشونت هیچ حد و مرزی ندارد و اگر حد و مرز قائل شویم، آن‌وقت درباره فیلم‌های تارانتینو باید چه بگوییم؟ نشان دادن خشونت به معنای ترویج آن نیست و ما با نشان دادنش در واقع از بدی‌هایش می‌گوییم.
سعید چنگیزیان، بازیگر نقش ستار هم افزود: تعجب می‌کنم که چرا این‌قدر به مساله خشونت تاکید می‌کنید. در این مجموعه فقط دو نفر آتش زدند، چرا بقیه شخصیت‌ها را نمی‌بینیم؟ احوال یک خانواده خوب (خانواده کریم) در این ماجرا نمایان است. من از لحظه‌ای که در قصه از چاوش چک گرفتم و پشت سر او راه رفتم و کریم بوستان سرزنشم کرد، عوض شدم و دیگر با هیچ‌کسی توپ و تشر نداشتم. چرا؟ چون بزرگ‌ترم به من گفت که این کار را نکنم.
ساختار آثار عوض شده است
علی نصیریان بازیگر نقش کریم بوستان هم با استقبال از نقدهای خبرنگاران در این نشست گفت: مساله اصلی اینجاست که نمایش، سینما و تئاتر باهم فرق دارد؛ وگرنه به علی حاتمی هم ایرادهایی می‌گرفتند. اثر نمایشی، عکسبرداری از واقعیت نیست. البته چون ساختار آثار رئالیستیک و واقع‌گرایانه ما ارسطویی است، باید وحدت موضوع در آن وجود داشته باشد. ولی در مثنوی هم شاهد هستیم که مولوی در میانه‌های داستان اصلی، داستان‌های فرعی می‌گوید یا عطار وسط داستان پرنده‌های منطق‌الطیرش، داستان شیخ‌صنعان را به میان می‌آورد. امروزه ساختار آثار عوض شده است.
نصیریان با اشاره به تنش‌های میان شخصیت‌های برادر جان هم تاکید کرد: اساس درام جنگ است. مولانا می‌گوید این جهان جنگ است کل چون بنگری و هیچ داستانی بدون آن نمی‌شود. این خاصیت آثار دراماتیک است.
این بازیگر پیشکسوت همچنین در خصوص انتقاد از تکراری بودن مضمون حق‌الناس در داستان برادر جان که پیش از این در مجموعه‌های دیگر هم پرداخته شده بود، افزود: در خصوص تم حق‌الناس، اگر غزل‌های حافظ را هم بخوانید، می‌بینید که مضمون کلی آثار او تکراری است، اما حافظ طوری بیان کرده که نوع گفتنش تازه است. در کل سوژه‌های دنیا محدود است و همان‌ها بارها تکرار می‌شود.
همه دیالوگ‌ها را قبول ندارم
استاد نصیریان در خصوص لحن دیالوگ‌نویسی در آثار سعید نعمت‌ا... و زبان و کلام پیچیده‌ای که شخصیت‌هایش دارند و گهگاه مورد انتقاد قرار می‌گیرد، پاسخ داد: در مورد دیالوگ‌ها من هم ایرادهایی دارم. نعمت‌ا... این مجموعه را خیلی خوب نوشت و حوادث آن درست است؛ اما دیالوگ‌ها در مواردی به لحاظ حفظ و ادا کردن پیچیده بودند.بازیگر آثار ماندگاری چون «گاو»، «ناخدا خورشید»، «شیر سنگی»، «بوی پیراهن یوسف»، «سربداران» و «هزار دستان» با اشاره به سوالاتی هم که خبرنگاران در این نشست می‌پرسیدند، گفت: اگر نقد نکنید پیشرفتی صورت نمی‌گیرد و توسعه در اثر انتقاد در آثار شکل می‌گیرد.
فرصت برای دورخوانی کم بود
مراحل دورخوانی و تمرین قبل از جلوی دوربین رفتن، دیگر سوالی بود که خبرنگاران از عوامل تولید برادر جان داشتند. نصیریان توضیح داد: شیوه کار ما این است که قبل از هر اجرایی دورخوانی داریم. من پیشنهادهایی ارائه می‌دهم و در صورت قبول اجرا می‌شود. ما در دورخوانی‌ها متن کاغذی را اصلاح می‌کنیم، چرا که بازیگر اسباب خیمه‌شب‌بازی نویسنده نیست. جمله معروفی هست که می‌گوید ما چند نوع نویسنده داریم؛ اولی نویسنده‌ای است که متن را روی کاغذ می‌نویسد، نویسنده دوم کارگردان است که با ذهن تصویری‌اش می‌نویسد و سومین نویسنده بازیگر است که او هم ذهن خلافش را دخیل می‌کند. در ادامه هم تماشاگر است که کار را می‌بیند و تحلیل می‌کند.
آفرین عبیسی، بازیگر نقش الفت هم گفت: من در این مجموعه میان تئاتری‌ها غریب افتاده بودم. در سینما این‌طور نیست و تمرین آنچنانی در آن وجود ندارد و لذا اینجا کار برایم مشکل بود و در قسمت‌هایی نمی‌توانستم همراه آنها پیش بروم. به‌خصوص خشونت‌ شخصیت‌ها روی من تاثیر می‌گذاشت و اذیتم می‌کرد. در یکی از صحنه‌ها کارگردان از من صدای بلندتری می‌خواست، اما صدایم درنمی‌آمد و نمی‌توانستم.

زهرا غفاری

رسانه