آمریکا برای مذاکره با ایران سیاست خود را تغییر دهد

فارس: وزیر امور خارجه ایران در گفتوگو با شبکه خبری ایبیسی گفت اولین کاری که آمریکا باید برای آمادگی به منظور مذاکره با ایران انجام دهد، تغییر سیاستهایش است.

کد خبر: ۱۲۰۳۲۵

منوچهر متکی در گفتوگوی تفصیلی با این شبکه خبری تصریح کرد: «تصمیمگیری درباره هرگونه مذاکره نیاز به آمادگی دارد و اولین چیزی که دولت آمریکا باید بدین منظور انجام دهد، تصمیم برای تغییر سیاستهایش است.»
مشروح این مصاحبه را که چهارشنبه هفته گذشته صورت گرفت اما امروز در سایت ای بی سی قرار داده شد، میخوانید:
رئیس جمهور بوش امروز گفته است آمریکا مایل به مذاکره با ایران خصوصا درباره عراق است. اما تنها به این شرط که ایران غنیسازی اورانیوم را متوقف کند. آیا ایران مایل است این شرط را بپذیرد؛
به نام خدا، از شما بسیار متشکرم، من ورود شما را به ایران خوشآمد میگویم و درباره این سوال که شما پرسیدید باید بگویم اگر طرفی بخواهد برای هرگونه مذاکره پیششرط بگذارد، آن طرف، ایران است نه آمریکا. و ما درباره مسئله هستهای همیشه اعلام کردهایم آماده مذاکره هستیم و اولویت ما گزینهای است که بر اساس راه حل جامع و بر اساس مذاکره باشد. درباره عراق، اگر منظور شما مذاکره است، به نظر ما گزارش اخیر آقای جیمز بیکر و همیلتون میتواند 50 درصد از حقیقت یا واقعیتها را نشان دهد و حتی با نیمی از واقعیات میتوان به روشنی دریافت که سیاستهای آمریکا در عراق شکست خورده است. و در حال حاضر همه افراد در آمریکا درباره لزوم تغییر این سیاستها صحبت میکنند و به نظر ما این مهمترین مسئلهای است که دولت بوش باید آن را مد نظر قرار دهد و تغییر سیاست تنها صحبت کردن درباره آن نیست بلکه باید آن را در عمل نشان داد و به همین خاطر است که بدون تغییر عملی سیاستها درباره عراق، ما هیچ نتیجهای از مذاکرات نخواهیم گرفت.
آیا ایران مایل به گفتوگو با آمریکا درباره کمک به آرام کردن اوضاع در عراق است و اگر اینگونه است تحت چه شرایطی؛
تصمیمگیری درباره هرگونه مذاکره نیازمند آمادگی است. و مهمترین آمادگی برای این مسئله همانطور که گفتم تصمیم دولت آمریکا برای تغییر سیاستهایش است. برای مثال ما دو مشکل عمده در عراق داریم که دو روی سکه هستند. از یک سو بیثباتی، عملیات تروریستی و از سوی دیگر ادامه حضور نیروهای خارجی است.هرگونه راه حلی باید شامل این دو عنصر مهم باشد. و به طور موازی نیز باید برای از بین بردن فعالیتهای تروریستی در عراق تصمیمگیری شود.
آیا ایران خواستار تعیین جدول زمانی خروج نیروها است، آیا این پیششرط ایران است؛
ما اکنون درباره چگونگی یا زمان خروج نیروها از عراق صحبت نمیکنیم و این مسئله باید از طریق مذاکره بین دولت عراق و آمریکاییها حل شود. اما باید اعلام شود که این مهمترین مسئله است.
اگر تاریخی اعلام شود، آیا شرایطی که ایران برای مذاکره با آمریکا دارد، فراهم شده است؛
قطعا قطعا، آنها با اعلام زمان خروج نیاز به طرح و جدول زمانی و آمادگی برای این تصمیم دارند. و در چنین شرایطی ایران در موضعی قرار دارد که به خروج نیروهای خارجی از عراق کمک کند. در عین حال ما معتقدیم انتقال مسئولیت امنیت به دولت عراق دولت این کشور را قادر به حل مشکل امنیت و کنترل این کشور میکند. زیرا عراقیها بهتر از هر فرد دیگری میدانند چگونه با عراقیها برخورد کنند. هنگامی که من پس از تشکیل دولت دائم عراق از بغداد دیدن کردم این مسئله را به آقای زیباری گفتم که چگونه شما نمیتوانید پایتخت خود را امن کنید؛ هنگامی که بغداد امن نباشد چگونه میتوان دیگر بر دیگر نقاط کشور حکومت کرد؛ وی به من گفت ما میتوانیم امنیت را در بغداد ایجاد کنیم اما مشکل این است که مرکز واحدی برای تصمیمگیری وجود ندارد. سازمان سیا در آنجا است، وزیر خارجه آمریکا آنجا هست، ارتشهای ما در آنجا هستند و همه در آنجا هستند اما دشوارترین بخش، تصمیمگیری است. و اگر این مسئله به دولت مشروع عراق سپرده شود، مطمئنا آنها قادر به تامین امنیت پایتخت خود و سپس ادامه حفاظت از کشورشان خواهند بود.
بنابر این آیا من درست میگویم که ایران مایل به مذاکره با آمریکا تنها درباره مسئله عراق و نه مسئله هستهای است؛ با فرض اینکه بگوییم آمریکا نوعی جدول زمانی دارد یا اینکه شما میگویید همه این مسائل در یک توافق جامع حل شود؛
این سومین بار است که شما این سوال را میپرسید.
بله من میخواهم مطمئن شوم سوال خود را واضح مطرح کردهام.
نه، ایران مایل نیست این نکته فنی است که من باید روشن کنم، ما خواستار هیچگونه مذاکره نیستیم. مذاکره در حال حاضر در دستور کار ما قرار ندارد. آمریکا مشکلی در عراق دارد. اول از همه آنها باید بپذیرند که سیاست آنها در عراق شکست خورده است، آنها باید این مسئله اولیه را بپذیرند که باید سیاستهایشان را تغییر دهند، گام عملی این است که تصمیم به خروج از عراق بگیرند. اگر آنها درباره وضعیت در عراق نگران هستند، آنگاه ما معتقدیم انتقال مدیریت امنیت به دولت عراق آنها را برای مقابله با این وضعیت آماده میکند. این تصویر واقعی است، این واقعیت است و شما میدانید مسئله مذاکره نیست. ما خواستار مذاکره نیستیم، من نمیخواهم بگویم با مذاکره مخالفیم اما باید دلیلی برای مذاکره وجود داشته باشد.
و آن دلیل چیست؛
اگر مذاکره درباره عراق باشد، نیاز به آمادگی است. ما هنوز هیچ تغییری در اذهان، در گفتار و یا در عمل آمریکاییها ندیدهایم که قصد دارند سیاست خود را در عراق تغییر دهند. متاسفانه چنین وضعیتی در افغانستان نیز وجود دارد. ما اوضاع در افغانستان را بسیار شکننده میدانیم. پنج سال پیش دولت آمریکا گفت ما برای ایجاد ثبات و امنیت در افغانستان به این کشور میرویم. چند ماه پیش آقای کوفی عنان در آنجا بود و در یک نشست به من گفت مشکل اصلی در افغانستان بیثباتی و عدم امنیت است. این مسئله به روشنی نشان میدهد بخشی از سیاستها اشتباه بوده است. آیا آنها در انتظار گزارش دیگر بیکر و همیلتون درباره افغانستان هستند تا در سیاستهایشان بازنگری کنند؛ این واقعیت منطقه ما است. ما در منطقهای زندگی میکنیم که متاسفانه بیشتر مردم آمریکا نمیدانند در این منطقه چه میگذرد. احتمالا بیشتر مردم نمیدانند خاورمیانه کجا است و حتی از یکی از مقامات البته نه در وزارت امور خارجه آمریکا پرسیده شد، عراق کجاست، گفت فکر میکنم جایی در (مبهم) در آن منطقه باشد. آنها درباره وضعیت اینجا چیزی نمیدانند. آیا مردم آمریکا میدانند در لبنان چه میگذرد، در لبنان چه گذشته یا در فلسطین چه میگذرد؛ کشورهای غربی و آمریکا همیشه درباره دموکراسی صحبت میکنند، منظور آنها چیست؛ آیا منظور آنها دموکراسی بر اساس خواست مردم است؛ خوب، آنها از طریق انتخابات آزاد و عادلانه در فلسطین به نفع حماس تصمیم گرفتند، آیا ما در اینجا رویکرد دوگانه را پیگیری میکنیم یا ما دموکراسی خوب و بد داریم، آیا ما طالبان بد و خوب داریم، نه، نه ، نه، ما باید رویکرد مساوی برای مسائل شبیه هم داشته باشیم.
بله، میدانید که دولت بوش ایران را به حمایت از ناآرامی و خرابکاری در عراق، حمایت مالی و نظامی از شبهنظامیان شیعه و خرابکاری در عراق متهم میکند؛ اما همچنین برای برخی گروهها نیز فناوری ساخت بمب جادهای میدهد، واکنش شما در برابر این اتهامات چیست؛
اینها همه اتهام است.
یعنی هیچ پایه و اساسی ندارند؛
این اتهامات از سوی دولت بوش است و هیچ پایه و اساسی ندارند. اما ما شواهدی در دست داریم که نشان میدهند آمریکاییها و انگلیسیها علیه مردم عراق فعالیت می کنند. آنها هنگام ترک عراق از سیاست زمین سوخته استفاده خواهند کرد. از آنجا که انگلیس تجربه بسیار غنی در این زمینه دارد، بخصوص که این کشور در شبه قاره چنین سیاستی را در پیش گرفت و مناقشه کشمیر را مطرح نمود. هر نقطه از منطقه که پای انگلیس در آنجا باز شده، مناقشات فراوانی بر جا مانده است. شما در آفریقا نیز همین سیاست را مشاهده می کنید. در منطقه ما نیز مردم عراق اعم از شیعه، سنی، کرد، ترکمن همگی چندین قرن بود که در کنار یکدیگر بدون مشکلات کنونی زندگی میکردند. ما عمیقا معتقدیم که جنگ در عراق، یک برنامه خارجی بود نه داخلی. این جنگ نه از سوی شیعیان مطرح شد، نه سنیها. در عین حال، پیام بینالمللی اتحاد یا همبستگی همه پیروان ادیان مختلف بود. این همان اصلی است که در این جا رعایت میشود. ما هیچ سودی در بی ثباتی یا ناامنی عراق نمیبینیم و این اصلا به نفع ما نیست. منافع ملی و امنیت ملی ما با ثبات در عراق مرتبط است و این بدیهی است. و بخش جالب این است که 140 هزار سرباز آمریکایی در عراق هستند اما صحبتی از مداخله به میان نمی آید اما ایران که از فرایند سیاسی در عراق حمایت میکند، به مداخله در عراق متهم میشود.
آمریکا میگوید که سعی دارد قبل از این هفته در شورای امنیت در مورد تحریم ایران به توافق برسد و روسیه نیز اعلام کره است که حاضر است قطعنامه علیه ایران را تصویب کند، نظر شما در این مورد چیست؛
ما قطعنامههایی از این دست را غیرقانونی میدانیم. این یک گام اشتباه است که نگرانیهای بینالمللی را برخواهد انگیخت. شورای امنیت جایی است که در آن سعی می شود شرایط و فضای بینالمللی، آرام گردد. کشورها باید حس کنند که در شورای امنیت به آرامش میرسند. متاسفانه، در شورای امنیت ما شاهدیم که یک یا دو کشور خاص سعی دارند که نظرات پنج عضو دائم، نظرات کل اعضا است. اگر آنها بخواهند ما را تحریم کنند، باید بگوییم که ما چندین سال است تحریم هستیم و قطعا تغییری در شرایط ما ایجاد نخواهد شد. اگر آنها دنبال راهکارهای دیگر هستند، ما آن راهکارها را بررسی خواهیم کرد.
اما یک مساله عوض نخواهد شد و موضع دولت و ملت ایران نیز همین است. کل ملت ایران با قاطعیت اعلام کره است که بر حق قانونی خود تاکید خواهند کرد. من متن قرارداد اتمی ایران و آمریکا را دارم که در 5 مارس 1957 امضا شده است و جمله اول آن این است که انرژی هستهای حق مسلم همه انسانها است و ما هم همین را میگوییم. آمریکا میگوید که حق داشتن تسلیحات اتمی را برای خود دارد اما دیگران حق داشتن انرژی اتمی را ندارند. این رویکرد عادلانهای نیست و به خاطر همین هم هست که سیاستهایشان در عراق شکست میخورد. منطقه ما و آمریکای لاتین بسیار شبیه هم هستند و میبینیم که در آمریکای لاتین کسانی که ضد سیاستهای آمریکا هستند، در انتخابات رای می آورند. ما معتقدیم که در خاورمیانه برخی عناصر جدید سر بر میآورند که باید مورد توجه قرار گیرند. کشور ما تاریخی ده هزار ساله دارد و مردم ما بر اساس اصل همزیستی با یکدیگر زندگی میکنند. ما ملتی هستیم آماده مذاکرات درباره حقوق خود. ما معتقدیم که مذاکرات بین لاریجانی و سولانا ناکام ماند زیرا آمریکا این مذاکرات را تحت فشارهای سیاسی قرار داد.
رابطه ایران و آمریکا چگونه خواهد بود، ایران از این مذاکرات چه می خواهد و چه امتیازاتی خواهد داد؛
ما هیچ کار خطایی انجام نمیدهیم. ما در چارچوب پیمان منع تولید و تکثیر حرکت می کنیم. آیا غنی سازی خلاق مقررات آژانس بین المللی انرژی اتمی است؛ نه. عضویت در هر پیمان بینالمللی دو ضرورت دارد. اول تعهدات دوم حقوق. ما تعهدات خود را انجام داده ایم. اما آنها در قبال این تعهدات به ما چه داده اند؛ من میدانم که آمریکاییها میدانند ایران در پی ساخت تسلیحات اتمی نیست اما این اتهامات را مطرح می کنند تا ملت های درجه اول و درجه دوم را مطرح کمند. اما اکنون زمان این درجه بندی ها گذشته است. دوران استعمارگری گذشته است و این امروزه قابل قبول نیست.
آیا چیزی هست که آمریکا بتواند با آن ایران را به پای میز مذاکره بکشاند؛
ایران اکنون سر میز مذاکره است.
آیا ایران حاضر به گفتگو است؛
بله؛
حاضر به گفتگو؛
منظورتان مساله اتمی است؛
منظور همه مسائل است.
در مسئله هستهای، ایران آماده مذاکره با تمامی طرفین است. روشن و باز.
حتی در حالی که این رایگیری پیش از پایان هفته انجام میشود و یا آنکه آمریکا مجبور است...؛
مسلما، زمانی که آنها میخواهند علیه ایران رای دهند این یعنی از هیچ مذاکرهای استقبال نخواهند کرد.
درباره عراق چطور؛ آیا چیزی هست که آمریکا باید برای ایران انجام دهد تا تهران برای یافتن راهحل عراق پای میز مذاکره حاضر شود؛، آیا چنین چیزی هست؛
حتما، آنها باید چند تاکتیک سیاسی را در عراق در زمینه (نامفهوم) انجام دهند.
سوال: جدول زمانی.
من درباره جدول زمانی صحبت نمیکنم، اما این مسئله باید در مذاکرات آنها با عراقیها مطرح شود.
سوال: به دلیل آنکه مسئولان عراقی مانند نوری المالکی میگویند آماده خروج نیروهای عراقی نیستند یا به دلیل آنکه عراق آماده خروج این نیروها نیست؛
مالکی چند ماه پیش خواستار خروج نیروهای خارجی از عراق شد، که یعنی این اقدامی ضروری است و باید انجام شود. به نظر ما اعلام عقب نشینی، تنشها را پایین میآورد.
آیا شما هیچ امیدی دارید که روابط آمریکا و ایران بهبود پیدا کند؛ زیرا در دو طرف لفاظیها تشدید شده است و میدانیم که بخشی از آنها تنها سیاست است اما آیا امیدی به تغییر آن دارید؛ بله، این سوال چه در آمریکا و چه در ایران بسیار جالبی است. صرف صحبت درباره روابط ایران و آمریکا، نشان دهنده اهمیت این دو کشور برای یکدیگر است. ایران برای آمریکا مهم است. به همین دلیل است که این همه افراد درباره این رابطه صحبت میکنند. ما نیز میتوانیم آمریکا را عاملی مهم در روابط بین المللی بدانیم. ما همواره اشاره کردهایم که اصلاح سیاست در برابر ایران باید بصورت عملی انجام شده و اقداماتی نیز به دلیل سیاستهای قبلی آمریکا در دوران شاه و در زمان انقلاب و تمامی این دوران 27 ساله باید انجام شود و ما برخی مواقع دیدهایم که اعلام کردند باید به دلیل رفتارهایمان و انجام کودتا و برخی اقدامات دیگر در ایران عذرخواهی کنیم. به نظر ما دولت آمریکا اتهام پراکنی میکند و تصمیم میگیرد. و آنها تمایل خود را به تغییر سیاستشان نشان میدهند. و در این شرایط مسلما موقعیت برای بازنگری توسط دولت ایران آماده میشود. من به دلیل راهبرد آمریکا به این مسئله خوشبین نیستم. سیاستهای آمریکا حتی در مشخصترین حوزهها نیز شکست میخورد و ما شاهد تصمیمگیریهای مهم نیستیم. و مسلما تغییر مدتی طولانی مانند 25 یا 26 سال را تغییر داد. اما به نظر، همانطور که میدانید، اگر تغییرات ایجاد شود، آنگاه ما زمینه را برای بررسی مجدد مسئله آماده خواهیم کرد.
سوال آخر، آیا فکر میکنید آمریکا به تاسیسات هستهای ایران حمله خواهد کرد؛، و اگر آمریکا نباشد، اسرائیل - آیا فکر میکنید این احتمال واقعی است؛
از همان ابتدای این مسئله، دو گزینه مطرح بود. گزینه همکاری و گزینه تقابل. اولویت ما همواره گزینه اول بوده است. اما به دلیل ماهیت راهبرد آمریکا، ما باید خودمان را برای گزینه دوم نیز آماده کنیم.
واکنش ایران چه خواهد بود؛
اما اگر به واقعیات آمریکا رجوع کنیم، باید بگویم دولت آمریکا را در موقعیتی نمیدانیم که بحران دیگری را علیه مالیات دهندگان خود اعمال کند. و به همین دلیل ما نیز چنین فرصتی را به آمریکا نمیدهیم. و رژیم صهیونیستی در فلسطین نیز در مقایسه با آمریکا در موقعیتی ضعیفتر قرار دارد. این رژیم اکنون با عدم مشروعیت در منطقه مواجه است. این علامت سوال بزرگی در ذهن مردم منطقه است.
بزرگترین فلسفهای که قرار بود درباره موجودیت این رژیم مطرح شود، در دوران آقای جان اف کندی مطرح شد که گفته شد زمین بدون ساکن و مردم بدون سرزمین، فلسفه وجود اسرائیل است. هر دو طرف این فلسفه اشتباه است این سرزمین بدون ساکن نبود چون مردم فلسطین، مسلمانان، یهودیان و مسیحیها در آنجا زندگی میکردند. و مردم بدون سرزمین نیز درست نبود چون آنها شهروندان اروپا بودند و سرزمین خودشان را داشتند.
در 16 سال گذشته رژیم صهیونیستی از این سیاست پیروی میکرد که گاه به گاه سریعا به کشورهای منطقه حمله کرده و سپس سازمان ملل یا چند کشور دیگر میانجیگری کرده و رژیم صهیونیستی همانطور که میدانید خود را در برابر کشورهای منطقه قهرمان یا پیروز نشان میداد. برای اولین بار در 60 سال گذشته این سیاست آنها موفق نبود و ارتششان نتوانست در رسیدن به اهداف تعیین شده در حمله به لبنان موفقیت کسب کند. و مردم منطقه نیز درک کردند در برابر این رژیم تنها به مقاومت نیاز دارند. و این یک عنصر جدید است که در خاورمیانه ظهور کرده است. بیان این مسئله توسط نخست وزیر این رژیم که آنها سلاح هستهای دارند، ناشی از ضعف موقعیت آنها است و البته تمامی سازمانهای بین المللی و شورای امنیت اکنون به دلیل عدم اقدام جدی برای متوقف کردن این رژیم با علامت سوال مواجه هستند. این رژیم علنا اعلام میکند بمب اتمی در اختیار دارد و اکنون واکنش آنها چیست؛
زمانی که به مسئله تسلیحات هستهای میپردازیم، اتهام چیست؛ اتهام این است که ایران شاید در آینده به سمت تسلیحات هستهای برود، شاید. واکنش شورای امنیت به دلیل همین برداشت و تحلیل است. و واکنش در برابر این رژیم چه باید باشد؛، در منطقهای که همه به دنبال آزادی هستهای هستند، واکنش آنها چیست؛ هیچ. اما در همین زمان اعلام داشتن تسلیحات هستهای نیز به دلیل ضعف آنها است و به همین دلیل است که ما فکر نمیکنیم رژیم صهیونیستی همه چیز خود را با اتخاذ چنین تصمیمی در برابر جمهوری اسلامی ایران از بین ببرد.
اما ما بر اساس تجربیات خود در این منطقه یاد گرفتهایم که باید برای هر تحولی آماده باشیم. همانطور که گفتم ما فرصت چنین اقدامی را به آمریکا نمیدهیم. و امیدواریم طرفین به پای میز مذاکره درباره مسئله هستهای برگردند و معتقدیم هنوز راههایی برای راهحلی فراگیر و ادامه مذاکرات یا بحثها وجود دارد که چهار دور آن میان لاریجانی و سولانا برگزار شد که به عقیده ما چارچوبی است که میتواند ما را به رضایت تمامی طرفین و راه حلی فراگیر برساند که این راه حل فراگیر دو بخش مهم دارد. بخش اول به رسمیت شناختن حق ایران در داشتن فنآوری هستهای برای اهداف صلح آمیز و بخش دوم حمایت از سیستم عدم گسترش تسلیحات هستهای است.
ما میدانیم و عقیده داریم که از همکاری، همکاری بسیار دقیق حمایت کرده و برای آن آماده هستیم. ما برای تمامی سوالات مطرح شده پاسخ داریم و میدانید در این حوزه نمیتوان گفت، خب از امروز همکاری تمام است. این همکاری باید برای همیشه ادامه پیدا کند، شما باید تمامی فعالیتهای خود را گزارش کنید، باید بازرسان و تمامی سیستم نظارت را بپذیرید - ما باید از این مسئله پیروی کنیم. تمامی فعالیتهای دیگر تحت نظارت دوربینهای آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دارد. بازرسان نیز میآیند و میروند. مشکل در کجاست؛ از یک طرف ما عقیده نداریم که فنآوری لازم برای نظارت بر عدم انحراف از اهداف صلحآمیز هستهای وجود ندارد و از طرف دیگر نیز معتقدیم طرفهای مقابل آنقدر باهوش هستند که فرمولی را برای جلوگیری از خروج این فعالیتها از اهداف صلحآمیز تهیه کنند. به همین دلیل است که ما در روزهای آخر سال جاری از همگان میخواهیم به پای میز مذاکره برگردند و این پیامی است که من به تعدادی از همکارانم فرستادم و امیدواریم آنها گزینه منطق و عقل را انتخاب کنند. متشکرم.
متشکرم