بسیج علیه حاشیه‌نشینی

وقتی اسم بسیج سازندگی می‌آید، اولین تصویری که به ذهن خیلی‌ها می‌رسد بچه‌های جهادگر هستند، فکر می‌کنم این بخش یکی از بهترین دستارودهای بسیج سازندگی باشد؟
دقیقا همین‌طور است، از ویژگی‌های مثبت بسیج سازندگی همین است که سالانه در سطح کشور حدود یک میلیون نفر نیرو از اقشار مختلف جامعه مخصوصا جوانان، به صورت داوطلبانه جذب این سازمان می‌شوند؛ این افراد که خودشان برای کمک به دیگران انگیزه دارند، توسط بسیج سازندگی سازماندهی شده و به نقاط مختلف اعزام می‌شوند و اتفاقا با توجه به توانمندی هایشان خدمات مختلفی هم ارائه می‌کنند. خوشبختانه این استقبال همیشه زیاد بوده و با عنایت ویژه رهبر معظم انقلاب در این حوزه به جوانان جهادگر، روند استقبال افزایش خوبی هم داشته ‌طوری که مثلا ما در سال 95 حدود 6000 نیروی جهادی داشتیم اما درحال حاضر حدود 11 هزار گروه جهادی از اقشار مختلف مردم در سطح کشور فعال هستند، از دانشجو گرفته تا پزشک و مهندس و طلبه و دانش‌آموز و جامعه زنان و اصناف و... که جمعا حدود 22 قشر مختلف جهادگر هستند.
خدماتی که توسط این جهادگران ارائه می‌شود کاملا داوطلبانه است؟
بله اینها ریالی از ما پول نمی‌گیرند و کاملا افتخاری کار می‌کنند و جالب اینجاست که بیش از 50 درصد هزینه‌های کارهای عمرانی و خدماتی این جهادگران هم با کمک‌های خیرین و کمک‌های مردمی انجام می‌شود.
این 11 هزار گروه جهادی چه تعداد جهادگر را شامل می‌شود؟
به طور میانگین اگر هر گروه جهادی را 20 نفر در نظر بگیریم حدود 220 هزار نفر با سازمان بسیج سازندگی مشارکت دارند، البته ما گروه‌های 50 نفر تا صد نفر و بیشتر هم داریم، اما میانگین 20 نفر را در نظر گرفتیم. ولی نکته اینجاست که این 220 هزار نفر از متن مردم هستند جدای از مردم نیستند و خودشان عاشقانه پای کار ایستاده‌اند و این یکی از دستاوردهای جهادسازندگی است.
در بحث حضور نیروهای جهادگر در یک منطقه محروم همیشه این ایراد گرفته می‌شود که بچه‌های جهادی یک مدتی در منطقه فعال هستند، می‌روند یک گروه جهادی دیگر چندماه دیگر می‌آید و دوباره همان فعالیت‌ها تکرار می‌شود و در حقیقت کار به سرانجام نمی‌رسد.
اتفاقا ساماندهی این مشکل رویکرد جدید ما در سازمان جهاد سازندگی است، این طرح از ابتدای امسال شروع شده .این بار به جای این‌که به گروه‌های جهادی بگوییم شما امسال در یک منطقه باشید و سال دیگر در منطقه دیگر، تصمیم گرفتیم آنها را با برنامه و هدفمند به مناطق بفرستیم. یک جغرافیای هدف برای آنها انتخاب می‌کنیم تا صفر تا صد خدمات‌رسانی را آنجا انجام بدهند، اینها با حضورشان در منطقه ازاولویت، نیازها و کمبودها‌ باخبر می‌شوند و به خاطر استمرار در حضور، از دوباره کاری و موازی کاری جلوگیری می‌شود. البته همه این فعالیت‌ها با مشارکت مردم منطقه انجام می‌شود. همه تلاش ما این است خود مردم پای کار بیایند. باید قبول کنیم دستگاه‌های دولتی توانی دارند که می‌گذارند، اما هرجایی که ما بخواهیم خدمتی به نقطه اوجش برسد، باید مردم را پای کار بیاوریم. این حرکت و خیزش عمومی در زمان دفاع مقدس اتفاق افتاد و آن حماسه رقم خورد. الان هم ما می‌توانیم از ظرفیت‌های همین مردم استفاده کنیم.
بجز بحث جهادگران، بسیج سازندگی خودش جداگانه به عنوان یک دستگاه اجرایی هم وارد عرصه می‌شود؟
بسیج سازندگی، دقیقا یک دستگاه اجرایی است، دارای قانون و مصوب در مجلس است، آیین‌نامه اجرایی این قانون در هیات دولت هم تصویب شده است و ما مجازیم خودمان طرح‌های کوچک، زودبازده و عام‌المنفعه را در روستاها و مناطق محروم از دستگاه‌ها بگیریم. مثلا اگر یک روستایی نیاز به آبرسانی دارد ، احتیاج به مدرسه دارد ، نیاز به خانه بهداشت یا پل دارد، هر نوع خدماتی که در حوزه زیرساخت‌ها اجرا می‌شود، می‌توانند به ما واگذار کنند. ما با نیروهای متخصص، این کارها را با هزینه کمتر اجرا می‌کنیم.
در مباحث اجتماعی چطور؟ کجاها می‌توانیم حضور جهاد سازندگی را ببینیم؟
خود سازمان بسیج در عرصه‌های مختلف اجتماعی مثل اعتیاد، طلاق، سبک زندگی و... به صورت گسترده فعال است، اما یکی از عرصه‌هایی که ما به‌عنوان بسیج سازندگی هم در آن مشارکت داریم، محلات است. ما الان حدود 460 محله حاشیه‌نشین شهری در سراسر کشور را تحت پوشش داریم و یک کار خیلی خوب در عرصه اجتماعی در این محلات را شروع کرده‌ایم.
محور فعالیت ما ایجاد یک شبکه مدیریتی در کانون این محلات است با محوریت یک روحانی دلسوز که پای کار مشکلات مردم باشد و یک تیم همراه که اینها در چند حوزه مختلف فعال هستند؛ از حوزه زیرساخت‌های آن محله گرفته تا ارائه خدمات بهداشتی ، فردی ، اشتغال‌زایی و... در این محلات روی بحث ترک اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی خیلی قوی کار شده است، در این محلاتی که تحت پوشش داریم، حدود 602 طرح مختلف را اجرا کرده‌ایم، طرح‌هایی که محله به آن نیازمند بوده است، برای مثال اصلاح بوستان‌هایی که حالت پاتوق برای آسیب‌های اجتماعی داشتند.
با تجربه‌ای که از حضور در محلات دارید اولویت در بحث رسیدگی به آسیب‌های اجتماعی کدام مشکل است؟
بزرگ‌ترین مشکل ما در محلات مختلف بخصوص محلات حاشیه‌نشین، بیکاری و اشتغال است. بعد از این بحث اعتیاد را داریم که خیلی پررنگ است و باید با شدت بیشتری رسیدگی شود، چراکه مشکلات و آسیب‌های دیگری را هم به دنبال دارد، مثل طلاق، جدایی و... در همه اینها ما تمرکز جدی داریم تا از ظرفیت‌های بسیج استفاده کنیم. برای مثال در بحث اشتغال در این محلات، بیش از 26 هزار نفر از افرادی را که جزو آسیب‌دیده‌های اعتیاد و خانواده‌هایشان بودند، آموزش داده‌ایم‌. حتی ظرف دوسال گذشته، از 4700 نفر اینها برای اشتغال حمایت کردیم. این ایجاد اشتغال با هماهنگی و کمک ستاد مبارزه با مواد مخدر بوده است. به این صورت که در بحث حمایت‌های اشتغال، ستاد مبارزه با مواد مخدر به هرکارآفرین یا واحد تولیدی‌ای که فرد بهبودیافته مواد مخدر را به کار بگیرد، وام می‌دهد. این وام نیاز به پیگیری دارد‌. اینجاست که ما وارد می‌شویم چون بچه‌های سازندگی انگیزه دارند، خودشان وارد این قضیه ‌شده با واحدهای تولیدی وارد بحث می‌شوند و این ارتباط برقرار می‌شود .
ورود شما به این مباحث با مسؤولیتی که به‌عهده سازمان‌های دیگر گذاشته شده تداخل ایجاد نمی‌کند؟
نه یک اتفاق خوبی که اینجا افتاده بحث هماهنگی و هم‌افزایی بین دستگاه‌های مختلف است. ما در کشور نیاز به هماهنگی و هم‌افزایی داریم. با جزیره‌ای کار کردن نمی‌توانیم مشکلات کشور را حل کنیم. باید با هم مشارکت داشته باشیم؛ برای مثال در بحث عمران ما با سازمان عمران بهسازی شهری وزارت راه همکاری و هماهنگی و تعامل داریم‌. با خیلی از نهادهای دیگر تفاهم نامه داریم، برای مثال با وزارت کشور که از منابع‌شان استفاده می‌کنیم. با ستاد مبارزه با مواد مخدر ارتباط بسیار نزدیک داریم و در کل کار ما کمک به این دستگاه‌ها با هماهنگی آنهاست.

حضور 15 هزار جهادگر در زلزله کرمانشاه
از سالگرد زلزله کرمانشاه چند روز بیشتر نمی‌گذرد، حضور پررنگ نیروهای جهادی در امدادرسانی به زلزله‌زده‌ها، یکی از تصاویر ماندگار این اتفاق تلخ بود؛ حضوری که سردار نعمان غلامی درباره‌اش به ما می‌گوید: در کرمانشاه بعد از زلزله، بلافاصله بحث امدادرسانی و حضور مطرح شد. کمک به اسکان موقت و اضطراری در همان روزهای اول زلزله انجام شد و بیش از 7000 کانکس مردمی را بچه‌های بسیج سازندگی بین مردم توزیع کردند. همین‌طور در ساخت سکوهای بیش از 8300 کانکس که قرارگاه خاتم کار کرد، مشارکت داشتند. ما 32 قرارگاه ثابت در کرمانشاه داشتیم و هر گوشه‌ای از 300 روستای زلزله را به یک استان سپرده بودیم که خودشان متولی شدند و امکانات آوردند. در همان روزهای اول بیش از 2780کامیون و تریلر کمک‌های مردمی را به این مناطق از طریق سازمان جهاد سازندگی رسید. در بحث اسکان دائم هم، متولی ساخت هزار واحد مسکونی شدیم که تا به حال 700 واحد تکمیل و تحویل داده شده و بقیه هم در یک ماه آینده تکمیل خواهد شد. در مجموع به صورت آماری 15 هزار جهادگر در زلزله کرمانشاه به کمک مردم آمدند و در منطقه حضور داشتند تا بحث اسکان موقت تمام شد، البته این حجم از حضور هنوز هم ادامه دارد و خیلی از گروه‌ها به صورت خودجوش هنوز در منطقه هستند.

ایجاد 150 هزار واحد اقتصاد مقاومتی
اقتصاد مقاومتی یکی از عرصه‌های دیگری است که با نام جهاد سازندگی گره خورده است؛ رویکردی که رئیس سازمان بسیج سازندگی درباره‌اش می‌گوید: درحوزه اقتصاد مقاومتی ما ضرورت را برای ورود و پای کار آوردن منابع مردم احساس کردیم. به همین دلیل از سال 92 بسیج سازندگی وارد این بحث شد و رویکرد ما تمرکز در موضوع واحدهای خرد، خانگی و کوچک بود. این کار را هم با کمک نیروهای خود بسیج سازندگی و گروه‌های جهادی انجام داده‌ایم. هدف هم این است که از ظرفیت بسیج برای کمک به ترویج و تبلیغ و توسعه فرهنگ کار بین جوانان و جامعه استفاده کنیم . طبق آمارهایی که داریم تا الان بیش از 150 هزار واحد کوچک اقتصاد مقاومتی در کشور ایجاد کرده‌ایم و سالانه حدود صد هزار نفر از جوانان کشور را هم در همین عرصه در نقاط مختلف بخصوص روستاها آموزش داده‌ایم.

مینا مولایی
جامعه