در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نگاهی به وضعیت قانون حق مالکیت فکری در ایران
فرهنگ مقدم بر قانون
ایران تازه چند سالی است که از قحطی وحشتناکی که گریبانش را گرفته، بیرون آمده است، قحطیای که بسیاری از مورخان تلفاتش را بیش از حمله مغول دانستهاند و به گواه برخی منابع تاریخی یک دهم جمعیت ایران تلف شدهاند، اما در حوالی همان سالهاست که در شهر سرسبز برن سوئیس کنوانسیونی منعقد میشود که قرار است بر اساس آن حق مالکیت فکری و معنوی خالقان آثار ادبی و هنری لحاظ شود! تضاد عجیبی است.
بعد از گذشت بیش از 130 سال از آن روزها هنوز هم نام ایران در میان
۱۶۵ کشوری که به عضویت این کنوانسیون درآمدهاند، دیده نمیشود. مدتهاست که مشکل کپیرایت یا همان حق انحصاری مالکیت فکری در ایران اجرا نمیشود، فیلمهای روز سینمای جهان کنار پیادهروها ردیف میشود، ترجمه کتابهای روز توسط ناشران مختلف بدون حق کپیرایت پشت پیشخوان فروشگاهها به نمایش در میآید و لینک دانلود موسیقیهای تازه هم
به راحتی در فضای مجازی دست به دست میشود. این داستان البته تا بخشهای عجیبتری هم پیش میرود تا جایی مثل افتتاح نمایشگاه نقاشی تهمینه میلانی که از قضا همگی آثار کپی ناشیانهای از یک نقاش مشهور فرنگی است.
وقتی هم که خانم کارگردان مورد انتقاد
قرار میگیرد، بحث توارد را پیش میکشد و اتفاقا شاکی است که چرا به او نقد وارد کردهاند. همه این اتفاقات یک نقطه اشتراک پررنگ دارند و آن هم همان قانون کپی رایت است. موسیقی در این میان حوزه پر چالشتری است، چرا که با هزینهای به مراتب کمتر قابل کپی کردن است، این اتفاق آنقدر در میان اهالی موسیقی رایج بوده که حتی شبه ژانری پدید آمده است. به این شکل که روی آهنگهای ناشناخته عربی و ترکی و یونانی شعری فارسی قرار بدهید و آن را به نام خودتان منتشر کنید.
آن سوی دیگر مشکل کپی رایت در حوزه موسیقی، انتشار بدون اجازه خالق اثر است. یعنی بدون آنکه اجازهای از خواننده و آهنگساز و البته شرکت منتشرکننده اثر بگیرید آن را در فضای مجازی قرار بدهید.
خلأ قانونی ماجرا ؟
البته اینطور نبوده که مرجع قانونگذار در ایران بیتوجه از کنار این ماجرا بگذرد، بدیهی است که قانون بخشی از این ماجراست و فرهنگ استفاده بخش مهمتری است که باید توسط مردم محترم شمرده شود.
در اواخر سال 1348 در ایران کپیرایت تصویب و بعد از آن هم دو بار اصلاح شده است.
اما لازمالاجرا شدن این قانون همیشه با مسائلی روبهرو بوده و بهخصوص در حال حاضر که پیشرفت فناوری شرایطی ایجاد میکند که قوانین باید با این شرایط جدید و عرف روز تطبیق پیدا کند.
این تنها محل ورود قانون به این حوزه نبود و در سال 1389 هم قوه قضاییه با تشکیل یک سمینار این قوانین را بررسی کرد و به وزارت ارشاد ماموریت داد تا قوانین مدون مطابق با شرایط امروزی را (در گذشته ارائه آثار فقط به صورت کاست بوده است، اما امروزه اینترنت و ... رشد روز افزون دارد.)
به صورت یک لایحه برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
بسیاری معتقدند قانونگذاری در این وادی باید از سوی چند مرجع صورت بگیرد. به این مفهوم که وزارت ارشاد، صدا و سیما و کمیسیون فرهنگی مجلس قوانینی مانند قوانین راهنمایی و رانندگی را وضع کنند تا با اعمال سختگیرانه آن از هنرمندان عرصه موسیقی حمایت شود و هنرمند و تهیهکننده مطمئن شوند که هزینههایی که برای تهیه آلبوم صرف کردهاند بازگشت دارد و متضرر نمیشوند. در کنار این نگاه اما نگاه دیگری هم وجود دارد که فرهنگسازی را مقدم بر قانونگذاری در این وادی میداند.
این نگاه مبتنی بر این است که اگر ما در فرهنگ اسلامی - ایرانی به کودکان خود آموزش میدهیم که اگر روی زمین پولی را دید دست نزد و رد شود، بدون اجازه دست در جیب دیگران نکند و به طور کل به حقوق مادی و معنوی دیگران تجاوز و دزدی نکند پس میتوانیم به کودکان خود این آموزش را هم بدهیم که کپی کردن یک اثر هم تجاوز به حقوق دیگران و به همان اندازه قبیح و به نوعی دزدی محسوب میشود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
