زردی بزودی از راه می رسد

: با این که در بیشتر موارد، زردی می تواند پدیده ای فیزیولوژیک ، گذرا و بی خطر باشد و بدون درمان خاصی بهبود یابد، ولی چون در موارد محدودی می تواند

کد خبر: ۱۱۹۰۵۹

ناشی از بیماری های بالقوه خطرناک باشد و نیز میزان آن به حد بالایی برسد و در نهایت برای مغز نیز خطر آفرین باشد، لازم است در هر موردی که زردی در نوزاد مشاهده شد به پزشک متخصص کودکان اطلاع داده شود تا چنانچه پزشک صلاح بداند آزمایش های لازم را برای تعیین بیلی روبین و نیز بررسی علل آن انجام دهد و در صورت لزوم درمان های لازم را توصیه کند; البته برای درمان ، تشخیص و حتی پیش بینی درست و دقیق زردی لازم است. خوشبختانه با اجرای یک طرح تحقیقاتی در دانشکده مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، امکان پیش بینی بیماری زردی نوزادان پیش از تولد با دقت قابل قبولی فراهم شده است.
طی چند روز اول پس از تولد، بیش از نیمی از نوزادان عادی و بیش از چهار پنجم نوزادان نارس که از دیگر جهات سالم هستند، مبتلا به زردی می شوند که به صورت تغییر رنگ پوست و صلبیه چشم زرد رنگ است. اگر چه بعضی نوزادان در زمان تولد زردی دارند، اما بیشتر آنها در 2تا 3ا روز اول پس از تولد به زردی مبتلا خواهند شد. زردی نوزادی به خودی خود یک بیماری نیست. در بیشتر موارد وقوع این حالت به دلیل عدم بلوغ کامل کبد برای متابولیزه کردن ملکولی است که بیلی روبین نام دارد. این ملکول وقتی گلبول های قرمز خون از میان می روند، ایجاد می شود. زردی معمولا ناراحتی خاصی برای نوزاد ایجاد نمی کند و خود به خود پس از یک تا دو هفته خوب می شود; ولی با این حال وقتی نوزادی دچار زردی شد باید به وسیله پزشک ویزیت شود، زیرا زردی شدید می تواند به بروز عوارض وخیمی منجر شود.
در بسیاری از موارد، علائم زردی نوزاد در دومین یا سومین روز پس از تولد ظاهر می شود و شامل زردی پوست ، زردی چشمها و در بسیاری از موارد ضعف و بی حالی است. علائم ابتدا در صورت نوزاد ایجاد می شود و سپس سینه و شکم درگیر شده و گاهی زردی به پاها نیز می رسد. در واقع کودکان سیستم گردش خونی خاصی دارند که به انتقال اکسیژن کمک می کند و با گذشت این دوره گلبول ها تجزیه می شوند و در فرآیندی ، ملکول بیلی روبین ایجاد می شود. به طور طبیعی این ملکول به کبد منتقل و در آنجا آماده می شود که از بدن دفع شود. در زمان تولد معمولا مقدار بیلی روبین خیلی بیشتر از توان کبد برای دفع آنها از بدن است ; بنابراین اضافی بیلی روبین در پوست و سفیدی چشم تجمع می یابد و منجر به زردی می شود. این نوع زردی را زردی فیزیولوژیک می نامند که معمولا در دومین و سومین روز پس از تولد رخ می دهد. اگر چه هر نوزادی می تواند مبتلا به این نوع زردی شود، اما این حالت در نوزادان نارس بیشتر رخ می دهد و آن هم به دلیل تکامل نیافتن کبد آنهاست. گاهی اوقات زردی به دلیل دیگر عوامل رخ می دهد. اگر زردی در زمان تولد یا در 24 ساعت اول رخ دهد، می تواند به دلیل کوفتگی شدید، عفونت خونی یا ناسازگاری خون میان مادر و جنین باشد.
اگر زردی در هفته دوم یا پس از آن رخ دهد می تواند به دلیل اختلال عملکرد کبد، عفونت شدید، اختلالات آنزیمی یا اختلالات گلبول های قرمز باشد.
به طور کلی حدود 60 درصد از نوزادان طبیعی و 80 درصد از نوزادان نارس در کشورهای گرمسیر در 10 روز اول عمر دچار بیماری زردی می شوند. در واقع زردی شایع ترین دلیل پذیرش مجدد نوزادان پس از ترخیص است ; در حالی که مراجعه نکردن نوزادی که زردی دارد ممکن است نوزاد را دچار ضایعات و آسیبهای جدی مغزی کند. پیش بینی ابتلای نوزاد به زردی پیش از تولد یا در اندک زمان پس از تولد از اهمیت ویژه ای برخوردار است و می تواند نقش مهمی در پیشگیری از صدمات احتمالی به نوزاد ایفا کند; البته عوامل متعددی در ایجاد بیماری زردی در نوزادان موثر است که از آن جمله می توان به گروه خونی مادر، سابقه بیماری دیابت یا فشار خون ، سن مادر و جنسیت نوزاد اشاره کرد. به عنوان مثال چنانچه گروه خونی مادر از نوع o باشد یا در مواردی که مادر سابقه بیماری دیابت یا فشار خون دارد، احتمال زردی بیشتر است. همچنین احتمال بروز زردی در نوزادان پسر بیشتر از دختران است و نیز احتمال وقوع زردی در نوزادانی که سن مادر آن کمتر از 20 سال یا بیشتر از 35 سال باشد بیش از نوزادان مادران خارج از این رده سنی است.
در ضمن ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد، نوع زایمان ، استفاده از آمپول فشار (اکسی توسین) هنگام زایمان از دیگر پارامترهایی است که در ایجاد بیماری زردی موثر است ; همچنین چنانچه وزن نوزادی کمتر از وزن طبیعی باشد احتمال بروز زردی در او افزایش می یابد. نوزادان نارس نیز نسبت به دیگر نوزادان ، بیشتر در معرض ابتلا به زردی هستند. در این میان زردی هایی از نوع فیزیولوژیک از روز دوم و سوم بروز پیدا می کند و در 10 روز اول علائم آن برطرف می شود; اما زردی ممکن است منجر به بیماری کرن ایکتروس شود که در این حالت بافتهای مغزی دچار یک نوع آسیب دیدگی خواهد شد و فرد با معلولیت های جسمی و ذهنی مواجه می شود. همچنین در برخی موارد نیز زردی می تواند به مرگ نوزاد منجر شود. برای درمان زردی ها یک روش قدیمی که هنوز هم منسوخ نشده ، تعویض خون بیمار است ; ولی در حال حاضر بیشتر از روش فتوتراپی استفاده می شود که به آن درمان با استفاده از لامپ مهتابی گفته می شود. در این روش بدن نوزاد در معرض نور مهتابی گذاشته و این باعث می شود بیلی روبین خون (عامل بروز زردی) که تجمع زیادی یافته است ، برطرف شود. برای درمان به موقع احتیاج به تشخیص درست و دقیق زردی است. به همت پژوهشگران دانشکده مهندسی پزشکی این مهم یعنی بیماری زردی نوزادان پیش از تولد با دقت قابل قبولی قابل پیش بینی است.
مهندس هادی طالبیان مقدم ، فارغالتحصیل کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر این طرح را به راهنمایی دکتر فرزاد توحیدخواه ، از استادان گروه بیوالکتریک دانشکده مهندسی پزشکی و نیز مهندس رسول خیاطی ، عضو هیات علمی دانشگاه شاهد انجام داده است.

نوزاد شما زردی می گیرد

به گفته مهندس هادی طالبیان مقدم ، روش تشخیص و پیش بینی زردی نوزادان می تواند در آینده به صورت یک نرم افزار پیاده سازی شود و در آن درصد بروز بیماری زردی در کودکان و نوع آن براساس پارامترهای مختلف تعیین شود. در صورت توسعه این طرح می توان از آن در مواردی همچون امکان استفاده خانواده ها، استفاده پزشکان برای کمک به تعیین وضعیت مراقبت و درمان و تصمیم گیری درباره توصیه های لازم به والدین نوزاد و استفاده در پزشکی از راه دور استفاده کرد.
طالبیان مقدم می افزاید: در این طرح ، تشخیص نوع زردی به کمک ابزارهای هوش مصنوعی انجام شد و اطلاعات موردنیاز با جمع آوری داده های کلینیکی از 2 بیمارستان بقیه الله (عج) و نجمیه تهران طی 3 ماه با نظارت پزشکان مشاور از بیماران و به صورت روزانه اخذ شد. ازجمله دستاوردهای این تحقیق که بیش از 8 ماه به طول انجامید می توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:
ارسال 4 مقاله برای 3 کنفرانس بین المللی ، ارسال 2 خلاصه مقاله به 2 کنفرانس بین المللی دیگر، تایید 3 مقاله از 4 مقاله ردیف یک برای ارائه و چاپ در 2 کنفرانس بین المللی IEEE قاهره (}2006) و کنفرانس بین المللی IASTED اتریش (2007)، همچنین مقاله چهارم که از ردیف یک در حال بررسی به وسیله تیم EDITORIAL BOARD کمیته های تخصصی است و ارسال 3 مقاله برای 3 مجله بین المللی از مجموعهElsevier.

تشخیص زردی با هوش مصنوعی

طالبیان مقدم در تشریح مراحل انجام طرح می گوید: ما کار خود را براساس آمارگیری از بیمارستان بقیه الله و بیمارستان نجمیه تهران انجام دادیم. در فاز اول طرح ، پیش بینی زردی پیش از تولد و48 ساعت پس از تولد انجام شد. در فاز دوم ، نوع زردی پاتولوژیک یا فیزیولوژیک بودن آن مورد بررسی قرار گرفت. در این طرح تشخیص نوع زردی به کمک ابزارهای هوش مصنوعی انجام پذیرفت و اطلاعات موردنیاز با جمع آوری داده های کلینیکی از این 2 بیمارستان طی 3 ماه با نظارت پزشکان مشاور از بیماران و به صورت روزانه اخذ شد. در این مدت 550 مورد تولد ثبت شد که 391 مورد دچار زردی بودند. از 391 مورد زردی ثبت شده 200 مورد زردی فیزیولوژیک و مابقی از نوع زردی پاتولوژیک بود. طالبیان مقدم می افزاید: مدلهای مورد استفاده برای پیش بینی و طبقه بندی زردی شامل روشهای مختلف شبکه عصبی ، فازی و نروفازی بودند. ازجمله مدلهای به کار گرفته شده به 2 مدل شبکه عصبی پرسپترون جلو سوی چندلایه و شبکه عصبی RBF، الگوریتم های خوشه بندی C افراز فازی (FCM)، خوشه بندی تفاضلی ،ARTMAP فازی و سیستم فازی با قوانین شخص خبره می توان اشاره کرد. در نهایت از میان سیستم های ترکیبی فازی عصبی ، سیستم استنتاج نروفازی وفقی (ANFIS) برای پیش بینی و طبقه بندی زردی به کار گرفته شد. نتایج براساس روش ماتریس ارزیابی عملکرد طبقه بندی کننده مورد ارزیابی قرار گرفت. برای برنامه نویسی از نرم افزار MATLAB و جعبه ابزارهای فازی و شبکه عصبی استفاده شد و مقایسه میان روشهای مذکور انجام پذیرفت. نتایج پیش بینی بیماری نمایانگر دقتی در حدود 80 درصد در پیش بینی بیماری است.
طالبیان می افزاید: در انتها لازم است از همکاری بیمارستان های بقیه الله و نجمیه و بخصوص دکتر محمد ترکمن ، دکتر زهره کاوه منش ، دکتر سلطان پور، دکتر طالبیان مقدم ، دکتر قدیانی ، سرکار خانم نیشابوری ، تجویدی و وطن پرست ، همکاران و کلیه افرادی که با همکاری و تشویق خود در اجرا و موفقیت این طرح تحقیقاتی نقش داشته اند، تشکر و قدردانی شود.