در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نگرانی و اضطراب بیش از حد به سلامتتان آسیب میزند
این همه آشفتهحالی ...
نگاهم را نمیتوانم از ساعت بردارم. تیکتیک عقربه ساعت مثل پتک توی سرم میکوبد. باز هم ساعت از 10 شب گذشته و به خانه نرسیده! دوباره تماس میگیرم و باز همان پیغام تکراری: «مشترک مورد نظر در دسترس نیست .» تمام ذهنم پر شده از افکار منفی! نکند بلایی سرش آمده باشد؟! آرام و قرار ندارم، انگار توی دلم رخت میشویند. بار اولم هم نیست، میدانم که باز هم وقتی بیاید با خنده میگوید: «تو که میدونی باتری گوشی خراب شده و شارژ نگه نمیداره! باز الکی نگران شدی؟» میدانم نباید نگران باشم، اما باز هم نگرانم، نگران و چشم به راه... .
نگرانیهای شدید و بیدلیل میتواند مشکلات متعدد جسمی و روحی بههمراه داشته باشد. شاید تا امروز فکر میکردید که این ویژگی در هر فردی ذاتی است و برخی افراد ذاتا نگرانتر از بقیه هستند، اما تا چه حد مضطرب و نگران بودن طبیعی است؟ آیا راهی برای مهار این حس وجود دارد؟ در این گزارش دکتر بهروز بیرشک، روانشناس و عضو هیاتعلمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفتوگو با جامجم چرایی و چگونگی این حالت را بیشتر توضیح میدهد.
نگرانی یکی از مشکلات بسیار شایع در جوامع مختلف است. میزان نگرانی در افراد بر اساس شرایطی که دارند متفاوت است. اختلال اضطراب فراگیر (GAD) نگرانی بیش از اندازه و نامعقول در مورد اتفاقات و فعالیتهای روزمره است. دکتر بیرشک درخصوص ماهیت نگرانی توضیح میدهد: «تفاوت اصلی ترس و نگرانی دلیل بروز آنهاست. معمولا ترس بر اثر عامل مشخصی ایجاد میشود، اما نگرانی در بیشتر موارد دلیل مشخص و واضحی ندارد. البته در برخی موارد فرد میداند عامل نگرانی چیست، اما مشکل اصلی زمانی است که نگرانی و اضطراب بدون دلیل مشخصی در فرد شکل میگیرد و به حدی شدت میگیرد که در فعالیتهای عادی فرد اختلال ایجاد میکند. ذهن این افراد همیشه درگیر افکار ناخواسته است و نمیتوانند کنترل ذهن خود را در دست بگیرند.»
ریشه نگرانیام کجاست؟
عامل اصلی بروز اضطراب فراگیر در افراد به طور دقیق مشخص نشده است، اما دیده شده که در کنار شرایط محیطی عوامل ژنتیکی نیز تا حدی در بروز این رفتارها دخیل هستند. دکتر بیرشک در این رابطه توضیح میدهد: «بنابر گزارشات موجود، گاهی چنین اختلالی میتواند در خانواده مشاهده شود و به همین دلیل حدس زده میشود که ژنها نیز در بروز نگرانیهای شدید دخیل باشند، اما از طرفی نیز ممکن است دلیل بروز آن در نسلهای یک خانواده به دلیل الگوبرداری فرزند در زمان کودکی از رفتارهای اضطرابی پدر یا مادرش باشد.»
اما از لحاظ فیزیولوژیک عامل بروز این رفتارها ایجاد اختلالاتی در بخش احساس و تفکر مغز است. به همین دلیل برای درمان باید به دنبال روشهایی برای برقراری تعادل در روند فعالیت مغز شد. بروز این بیماری در افراد مختلف متفاوت است و نمیتوان دقیقا مشخص کرد که چه جنسیت یا گروه سنی بیشتر در معرض این اختلال هستند. به عقیده دکتر بیرشک جنس نگرانیهای ناخواسته و نحوه بروز آنها میتواند در سنین مختلف متفاوت باشد.
اضطراب، بیمارتان میکند
اختلال نگرانی فراگیر معمولا علاوه بر تاثیرگذاری در روند عادی زندگی، در صورت بیتوجهی میتواند عامل ایجاد مشکلات ذهنی دیگری نیز در فرد بشود. دکتر بیرشک تصریح میکند: «وسواسهای فکری و عملی معمولا به دلیل نداشتن اطمینان و نگرانی از درست نبودن چیزی ایجاد میشود. بنابراین در بسیاری از موارد وقتی فرد در جلسات مشاوره حضور پیدا میکند، مشخص میشود که پیش از بروز وسواس دچار اضطراب کنترل نشده بوده و در ادامه روند آن شدت بیشتری پیدا کرده و خود را به شکل وسواس بروز داده است.» در مواردی اضطراب و دلشوره شدید ممکن است موجب بروز پرخاشگری، حملههای عصبی یا ترسهای شدید (فوبیا) و حتی افسردگی نیز بشود.
از سوی دیگر زمانی که بدن به صورت مداوم با شرایط اضطراب و نگرانی مواجه باشد، دچار اختلالات عملکردی خواهد شد که میتواند به بروز بیماریهای روانتنی مانند زخم معده، سردردهای شدید، افزایش فشار خون، دردهای شدید قلبی و حتی حمله قلبی منجر شود.
آرام کردن ذهن، کلید طلایی عامل اصلی ایجاد این حالت در افراد، بههم ریختن تعادل فعالیتها و ترشحات مغزی است. بنابراین بهترین راهکار برای کاهش این حالت ناخواسته حفظ آرامش ذهنی از روشهای مختلف است. دکتر بیرشک با تاکید بر لزوم مشاوره با فرد متخصص میافزاید: «در مواردی که نگرانی از حد معمول فراتر رود، بهتر است فرد سریعتر به مشاور یا متخصص اعصاب و روان مراجعه کند. بررسی حالات ذهنی فرد این امکان را فراهم میکند که عامل اصلی ایجادکننده این رفتار ریشهیابی و براساس آن راهکار درمانی ارائه شود. در برخی موارد ممکن است با جلسات مشاوره و شرکت در برنامههای آرامش ذهنی مانند کلاسهای ورزشی یوگا روند عادی مغز بازیابی شود. بسیاری از این افراد دارای ویژگی کمالگرایی هستند و ترس از بهترین نبودن موجب بروز اضطراب در آنها میشود.» وی در ادامه میافزاید: «در برخی مواقع پزشک متخصص تشخیص میدهد که دارودرمانی باید در کنار اصلاح سبک زندگی انجام شود. داروهای آرامبخش با تاثیر روی عملکرد مسیرهای مغزی، تعادل بیوشیمیایی را در مغز برقرار میکند و مانع از ایجاد احساس اضطراب غیرمتعارف میشود.»
عسل اخویان طهرانی
دانش و سلامت
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
