تونس بر سر دوراهی

هزاران تونسی در خیابان بورقیبه؛ همان خیابانی که ژانویه 2011 محل برخورد نیروهای پلیس و تظاهرکنندگان بود جمع می‌شوند و در برابر نیروهای سپر به دست پلیس ضد شورش فریاد می‌زنند: «ما چیزی برای از دست دادن نداریم، ما همگی ورشکسته‌ایم.»
تعداد کمی از تونسی‌ها از مواهب حاصل از اصلاحات پس از سقوط دیکتاتوری بن علی برخوردارند. 11 میلیون نفر باید تورم 8 درصدی را تحمل کنند و در مناطق فقیرنشین جنوب غربی کشور نیز از هر سه نفر یک نفر بیکار است.
تونس بدون کمک‌های صندوق بین‌المللی پول، پولی ندارد و این کمک‌ها هم بیشتر صرف بازسازی نیروهای امنیتی شده و به جیب بروکراسی دولتی می‌رود. افرادی که از این بوروکراسی منتفع می‌شوند به هر صورت ممکن از هرگونه تغییر جلوگیری می‌کنند.
آن نسل جوانی که بن علی دیکتاتور را سال 2011 به تبعید عربستان سعودی فرستاد، کشور را در وضعیتی نگران کننده و تعیین کننده می‌بیند. خلیل المساکنی، فعال سیاسی در حالی که به دقت واژه‌هایش را انتخاب می‌کند، می‌گوید: تونس امروز به این واقعیت پی برده است که ما یا باید به یک جمهوری موزی بدل شویم یا باید به یک دولت قانون برسیم. جامعه مدنی در سال‌های اخیر دستاوردهای زیادی داشته است. بزودی با تصویب قانون جدید ارث، آخرین تبعیض‌ها علیه زنان از بین می‌رود. اما بی اعتمادی شهروندان به سیاستمداران و گروه حاکمان کشور امری ماندگار است. اگرچه بن علی رفته اما ذهنیت کارمندان او و فساد در بدنه داخلی کشور همچنان باقی است.
المساکنی و همفکرانش در نظر دارند با اصلاح بودجه، همکاری ساکنان شهرها و روستاها و شهرهای کوچک با بخش اداری و حاکمان بیشتر و بهتر شود. مشکلات اساسی فعلی مساله دفع زباله، روشنایی خیابان‌ها و همین‌طور ساخت جایگاه‌ها و پارکینگ‌ها و در مجموع بهینه‌سازی زیرساخت‌های ضروری است.
اما اینها نیازمند بودجه است و به گفته المساکنی از آنجا که میزان فساد در بدنه محلی دولت به‌شدت بالاست، همکاری میان شهروندان و ادارات محلی نیز وجود ندارد و مالیات‌ها سه برابر شده است. ما در این مورد نیازمند یک انقلاب هستیم و این امر تازه آغاز شده است.
اعتماد تونسی‌ها به امور سیاسی در عرصه‌های کلان، از مدت‌ها پیش از دست رفته است. بر اساس یک نظرسنجی که توسط یکی از نهادهای ناظر بر انتخابات صورت گرفته است، 75 درصد افراد زیر 30 سال انتخابات‌های پارلمانی و ریاست جمهوری سال 2019 را تحریم کرده‌اند و قصد شرکت در این انتخابات‌ را ندارند.
المساکنی در ادامه می‌گوید: تونس چرخشی به سوی دموکراسی انجام داد اما اعتماد به حاکمان فعلی وجود ندارد؛ زیرا دموکراسی به تنهایی کفایت نمی‌کند. برای بسیاری از این مردم تغییر چندانی نسبت به سال 2011 ایجاد نشده است. پزشکان جوان و متخصصان آی‌تی آشکارا به استخدام شرکت‌های فرانسوی و کانادایی درمی آیند و دیگران که این شانس را ندارند سوار بر قایق‌ها از کشور خارج می‌شوند.
هر هفته قایق‌های ماهیگیری پر از مهاجران تونسی از بنادر این کشور به سوی ایتالیا حرکت می‌کنند. محمد حلیم 24 ساله اهل بندر زازیس، سه بار برای رسیدن به سیسیل تلاش کرد و دو بار توسط گارد ساحلی بازداشت شد. او در سومین تلاش خود در پاییز گذشته کم مانده بود جانش را از دست بدهد؛ زیرا با واژگون شدن قایق در نزدیکی جربا همه سرنشینان آن کشته شدند و او تنها بازمانده این حادثه غم‌انگیز بود. البته محمد حلیم قصد دارد به محض آن که 500 یورو از کار نصفه نیمه‌اش به عنوان کارگر موقت به دست آورد، دوباره راهی دریا شود و کشورش را به مقصدی در آن سوی دریا ترک کند.

محمدعلی فیروزآبادی مترجم

منبع: اشپیگل آنلاین