باستانی ترین ابراهیم کویر

از کجا شروع کنیم؟

اول از «از پاریز تا پاریس» را بخوانید، بعد مسیر خودش پیش پایتان می‌آید و می‌بردتان. سفرنامه‌ای که در نهایت، نویسنده با کمال تواضع و خشوع، اثر خود را نه یک سفرنامه، بلکه تنها یادبودی تاریخی می‌نامد و با آوردن پایانی دل باز، نقطه‌ای بر سطرهای سفر پاریس می‌گذارد. سرِ خط نوشته شده است:
«هرجا که سِیر کردیم، جایی چو دل ندیدیم/ با این همه کدورت، باز این خرابه جایی است... .»
«پیغمبر دزدان»، «گنجعلی‌خان»، «وادی هفت‌واد»، «تاریخ کرمان»، «جغرافیای کرمان» و... می‌توانند شما را با او دوست و دوست‌تر کنند.

باستانی پاریزی کیست؟

مختصرا از تولد و مرگش گفتیم، اما واقعیت این است که چندان هم مهم نیست، کی می‌آییم و کی می‌رویم، چون این سرنوشت همه ماست، نکته مهم این است که زمان میان این دو اتفاق را چطور سپری می‌کنیم. باستانی پاریزی این زمان میانی را با تاریخ گذراند. از آن عشق‌تاریخ‌هایی است که می‌شود هر نسلی کتاب‌هایش را بخواند و با قلم شیرینش همراه تاریخ وادی به وادی و حادثه به حادثه سفر کند.
او رمان‌نویس نیست و طبعا هم رمان و داستان نمی‌نویسد، اما شیوه روایت صمیمی و در عین حال جزئی و دقیق او بسیار شبیه رمان است. گویی او مستندهای تاریخی را با زبان و بیانی داستانی روایت می‌کند که می‌تواند هر کسی را جذب کند.

چرا این نویسنده مهم است؟

هوشنگ مرادی‌کرمانی، معتقد است «باستانی‌پاریزی نگاهی مردمی به تاریخ داشت و مردم را در تاریخ پررنگ کرد. تاریخ، تاریخ حکمرانان و زورگویان است، اما او تاریخ را مردمی کرد و از مردم زمانه حرف زد.» کیومرث صابری‌فومنی او را چنین توصیف می‌کند: معرفی باستانی‌پاریزی توسط ما به این می‌ماند که کسی برای دیدن ماه فانوس روشن کند.

چه می‌نویسد؟

همان‌طور که گفتیم از تاریخ می‌نویسد، اما شعر و سفرنامه نوشتن هم از علایق خاص او محسوب می‌شود. «از پاریز تا پاریس» هم یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایش است که در آن با زبانی طنازانه و جذاب از سفرش به پاریس می‌نویسد.
تبریز، مشهد، شیراز و چند کشور دیگر را هم می‌چرخد اما آخرش هم از کرمان خودشان و روستای زادگاهش پاریز دل نمی‌کند و دوباره می‌زند به نوشتن از پاریز. بله، ایشان هم از همان نویسنده‌هایی است که از ماندن هویت می‌گیرد، نه رفتن!

زینب مرتضایی فرد
فرهنگ و هنر