آرزوی داشتن تابعیت کشور متبوع مادر

یکی از مشکلات حقوقی فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد غیرایرانی این بود که این افراد نمی توانستند تابعیت کشور متبوع مادر خود را تحصیل کنند

کد خبر: ۱۱۶۰۳۴

؛ هر چند براساس مقررات مندرج در قانون مدنی ، پدر و مادر این گونه افراد با اجازه دولت ایران می توانستند در قید زوجیت یکدیگر در آیند.
در گذشته اقامت فرزندان متولد شده از مادران ایرانی و پدران خارجی در ایران به دلیل نداشتن شناسنامه ، محرومیت از تحصیل و مسائل دیگر، مشکلات پیچیده ای را به وجود آورده بود ؛ چرا که طبق قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران روابط میان پدر و مادر و اولاد تابع قانون متبوع پدر است ، مگر این که نسبت طفل فقط به مادر مسلم باشد که در این صورت روابط میان طفل و مادر او تابع قانون دولت متبوع مادر خواهد بود.
بعلاوه ماده 976 قانون مدنی ، تنها فرزندانی را که پدر آنها ایرانی باشد، اعم از این که در ایران یا در خارجه متولد شده باشد به عنوان تبعه ایرانی به رسمیت می شناسد و موارد دیگر که جای بحث آن در این مقوله نمی گنجد. به هرحال برای برطرف ساختن مشکلات تابعیت فرزندانی که از مادر ایرانی و پدر تبعه خارجی به وجود آمده اند در مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی مورخ 1385.7.20 قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی به تصویب رسید.
از تاریخ تصویب این قانون کسانی که با ازدواج زن ایرانی و مرد خارجی در ایران متولد شوند و ازدواج پدر و مادر آنها از ابتدا با رعایت ماده 1060قانون مدنی مبنی بر داشتن اجازه مخصوص از طرف دولت برای ازدواج زن ایرانی با تبعه خارجی به ثبت رسیده باشد، پس از رسیدن به سن 18سال تمام و حداکثر ظرف مدت یک سال ، بدون رعایت شرط سکونت به تابعیت ایران پذیرفته می شوند.
قانون مدنی برای تابعیت کسانی که با ازدواج مرد ایرانی و زن خارجی متولد شوند شرط و شروطی قرار نداده است ، بنابراین داشتن تابعیت مادر طبق ماده واحده قانون یاد شده ، مقید به شروطی است که تابعیت فوری فرزند را با چالش هایی مواجه می کند ازجمله این که
اول: در ایران متولد شده باشند. قانونگذار در تصویب این قانون کوشیده تا جایی که می تواند در اعطای تابعیت به کشور متبوع مادر حساسیت به خرج داده و فرزندان متولد شده در خارج از ایران که پدر آنها خارجی باشد را به رسمیت نشناسد. به عنوان مثال اگر یک زن ایرانی با یک مرد افغانی ازدواج کند و فرزندشان در کشور غیر از ایران به دنیا بیاید، این فرزند نمی تواند تابعیت کشور مادر خود را کسب کند. حتی اگر آرزوی ایرانی بودن را داشته باشد.
دوم: حداکثر یک سال پس از تصویب این قانون در ایران متولد شوند: نتیجه ای که می توان درباره این قرار گرفت این است که قانون یاد شده به گونه ای موقتی است و زنان ایرانی که همسرشان خارجی است ، تنها می توانند در طول این یک سال صاحب فرزندی شوند که در آینده تابعیت ایران را به خود اختصاص دهد.
سوم: پس از آن که سن این افراد به 18 سال تمام برسد، می توانند تقاضای تابعیت ایرانی کنند. به عبارت دیگر آرزوی داشتن تابعیت مادر زمانی برای فرزند حاصل و بالفعل می شود که فرد سالیان سال منتظر بماند تا سنش به 18سال تمام رسیده و با اعلام وزارت کشور آن هم ظرف مدت یک سال تبعه ایران شود. از دیگر شرایط این قرار قانونی این است که فرد متقاضی تابعیت مادر، باید سوئپیشینه کیفری یا امنیتی نداشته باشد و در نهایت اعلام کند که تنها تابع کشور متبوع مادرش خواهد بود و تابعیت غیرایرانی خود را رد کند. در همه کشورها 2 روش برای اعطای تابعیت مدنظر قرار می گیرد، یکی اعطای تابعیت براساس «خون» و دیگری اعطای تابعیت براساس «خاک».
در تابعیت خون رابطه نسبی و در روش خاک محل تولد طفل ملاک قرار می گیرد. در قانون مورد بحث ، هم روش خون (رابطه نسبی) و هم روش خاک (ولادت در ایران) در نظر گرفته شده است ، به هر حال تصویب این قانون با حساسیت ها و سختگیری هایی که در اعطای تابعیت شده است باعث می شود عده زیادی از افراد بی هویت و بدون شناسنامه حاصل از ازدواج دختران ایرانی با اتباع خارجی ازجمله افغانی و عراقی ، دارای هویت شده و از حقوق شهروندی بهره مند شوند ؛ هرچند تحصیل تابعیت موکول به داشتن همه شرایطی است که به آنها اشاره شد با این توضیح که این گونه افراد پیش از تحصیل تابعیت نیز مجاز به اقامت در ایران می باشند و نیروی انتظامی با اعلام وزارت کشور مبنی بر این که ازدواج پدر و مادر به صورت قانونی و ولادت طفل در ایران می باشد، پروانه اقامت برای پدر خارجی صادر می کند.