تکرار فاجعه سیسنگان

مساله نگران‌کننده این‌که شهرداری‌ها اولین دیدگاهی که نسبت به جنگل‌های حاشیه شهرها و جنگل شهری دارند، این است که این محیط‌ها را می‌توانند تبدیل به تفرجگاه کنند. این رفتار سبب می‌شود محیط طبیعی طراحی شده با فشار بازدیدکننده مواجه شوند. به این ترتیب چنین فضایی از نظر ماهیتی از حالت طبیعی خارج می‌شود و ممکن است دیگر نتواند کارکردهای طبیعی خود را ارائه دهد. یعنی این پارک‌ها پس از واگذاری، تغییر ماهیت و کارکرد می‌دهند.

لازم به یاد آوری است که در کلانشهرهایی مانند تهران ‌که ‌بشدت نیازمند محیط‌های طبیعی است، چنین رویکردی مناسب نیست.

وقتی جمعیت زیادی به پارک وارد می‌شود، روی خاک و گونه‌های گیاهی تاثیر منفی می‌گذارد. زادآوری و حتی رشد گیاهان تحت تاثیر حضور انسان و تغییرات ناشی از گردشگری قرار می‌گیرد. معمولا برای خدمات دهی به گردشگران، باید تاسیسات و تسهیلاتی برای بازدیدکنندگان فراهم کرد. به همین دلیل بخشی از پارک از بین می‌رود تا تاسیسات جای آن را بگیرد‌. علاوه بر این نوع رفتار گردشگران و تفریحاتی که انجام می‌دهند نیز به منابع طبیعی آسیب می‌رساند‌. ‌هرچند به بخش گیاهی در این پارک‌ها کمتر توجه می‌شود اما درختان هم تحت تاثیر این رفتار قرار می‌گیرند. ممکن است برخی گونه‌ها حذف شوند یا زادآوری آنها مختل شود. نمونه بارز جنگلی که تحت‌تاثیر حضور گردشگران قرار گرفته است و دیگر زادآوری طبیعی ندارد، جنگل سیسنگان است که مدیریت آن به بخش خصوصی واگذار شده است. سیسنگان یک جنگل طبیعی در منطقه جلگه و حاشیه شهر بوده است. آینده جنگل‌های طبیعی را که برای هدف گردشگری واگذار می‌شوند می‌توان در این جنگل دید. زادآوری در این جنگل مختل شده زیرا خاک کوبیده شده و توان زادآوری خود را از دست داده است. بعد از مدتی درختانی که به سن دیرزیستی می‌رسند از جنگل حذف می‌شوند و دیگر جایگزینی برای آنها نیست. بنابراین نباید پارک جنگلی را تبدیل به یک پارک تفریحی کرد.

رحیم ملک‌نیا

هیات علمی دانشکده منابع طبیعی لرستان