مغز گاهی دروغ می‌گوید!

مشکل کجا بروز می‌کند؟

بیشتر مردم، قبل از سنین سه یا 5/3 سالگی، هیچ خاطره شفاهی قابل دسترسی ندارند. به‌نظر می‌رسد مغز ما بسادگی قادر به حفظ آن اطلاعات نیست. همه می‌دانیم حافظه غیرقابل اعتماد است، به همین دلیل شهادت یک شاهد جرم می‌تواند بدون اعتبار باشد. اما محققان می‌خواستند بدانند چرا بسیاری از مردم ادعا می‌کنند خاطرات مربوط به زمانی را به یاد می‌آورند که در آن هنوز خاطرات بلندمدت قابلیت شکل‌گیری ندارد.

در بخشی از این نظرسنجی از پاسخ‌دهندگان خواسته شد خاطرات خود را توصیف کنند. این تیم، زبان استفاده شده توسط شرکت‌کنندگان، محتوای حافظه، ماهیت حافظه توصیف شده و سن شخص گزارش‌دهنده آن را تجزیه و تحلیل کردند. آنها متوجه شدند هر چه سن فرد بیشتر باشد، به احتمال بیشتری اولین خاطره غیر قابل توجیه خود را گزارش می‌کند. همچنین دریافتند این خاطرات متناسب با سن (age-appropriate) هستند، به این معنی که آنها نمی‌توانند در آن زمان رخ داده باشند. آنها به کابین، پوشک بچه، کالسکه یا قدم زدن برای اولین بار، یا تمایل به برقراری ارتباط با دیگری اشاره می‌کنند، قبل از این‌که قادر به صحبت‌کردن بوده باشند.

محققان بر این باورند این خاطرات توجیه‌ناپذیر لزوما از هیچ‌جا نیامده‌اند، مگر از تصاویری که به دلایلی کنار هم قرار گرفته‌اند و اطلاع از دانش مربوط به مستلزمات رشد اولیه کودک و داستان‌های دیگری که احتمالا از اعضای خانواده خود شنیده‌اند نیز موثر بوده‌اند. شازیه اختر از دانشگاه برادفورد انگلستان توضیح می‌دهد: ما بر این باوریم آنچه این افراد از خاطرات نامعلوم مربوط به اوایل کودکی خود در ذهن دارند، بازنمایی‌های ذهنی حافظه رویدادی است که شامل یادآوری قطعاتی از تجارب اولیه و برخی حقایق یا اطلاعاتی در مورد دوران کودکی خودشان است. هنگامی که این بازنمایی‌های ذهنی حافظه اپیزودیک به ذهن می‌آیند، با گذشت زمان، به صورت تجربه خاطره متجلی می‌شوند و به این ترتیب این خاطرات برای افراد، به‌سادگی واقعیاتی هستند که بویژه به دوران کودکی آنان اشاره دارند.

اما چرا این اتفاق روی می‌دهد؟ محققان معتقدند این امر ممکن است در نیاز ما به تکمیل روایت داستان زندگی‌مان ریشه داشته باشد. هرچند علت قطعی آن هنوز معلوم نیست. با این حال، همان‌طور که محققان اشاره می‌کنند، یک
خود - روایتی (self-narrative) مثبت و سازگار می‌تواند با یک خودپنداره مثبت و کیفیت بهبود یافته زندگی همبسته شود. بنابراین شاید این ناخودآگاه ماست که شکاف بین خاطرات اولین سال‌های زندگی ما را پر می‌کند.

اما به هر حال ممکن است کنجکاو شوید چه مقدار از سایر حافظه‌های شما ممکن است تحت‌تاثیر دروغ‌پردازی‌های مغز شما قرار گرفته باشد؟ مارتین کانوی از دانشگاه لندن می‌گوید: قطعا کسی که این خاطرات را به یاد می‌آورد نمی‌داند همه اینها ساختگی هستند. در حقیقت وقتی به مردم گفته می‌شود خاطراتشان نادرست هستند، اغلب آنان این موضوع را باور نمی‌کنند. علت این است سیستم‌هایی که به ما اجازه می‌دهند همه چیز را به خاطر بسپاریم بسیار پیچیده هستند و تا زمانی که پنج یا شش ساله نشده‌ایم نمی‌توانیم خاطرات شبیه بزرگسالان را شکل دهیم.

منبع: Science Alret

بهنام سور

جام‌جم