به یک نمایشگاه طراحی رفته‌ایم که تصویر تازه‌ای از بحران منطقه ارائه کرده است

رئالیسم جادویی جنگ در خاورمیانه

چند هفته پیش بود که به بهانه سالروز تولد ارنست همینگوی، قصه‌نویس و خبرنگاری که سال‌ها از عمرش را در خط مقدم نبردهای مختلف گذراند، به خبرنگارهای جنگی پرداختیم و نوشتیم شاید اغراق نباشد اگر بگوییم جنگ، درونمایه نیمی از آثار هنری و ادبی تولیدشده در قرن اخیر بوده است. حالا به همین فراخور، به یک نمایشگاه طراحی در همین تهران خودمان سر زده‌ایم که به این محتوا پرداخته است. نام نمایشگاه «زیستن درون مرگ» است و در گالری سیحون برپا شده است؛ 12 تابلو که مجتبی یداللهی آنها را خلق کرده و حالا می‌گوید خواسته از تاثیر جنگ بر ناخودآگاه انسان‌ها و نیز بر واقعیت‌ها تصویر بسازد. «آدم‌ها در آثار من از چهره و هویت خود جدا شده‌اند و سردرگم و پریشان در فضای زاده جنگ زندگی می‌کنند». این را مجتبی عبداللهی می‌گوید؛ نکته‌ای که او به آن اشاره دارد گویی حدیث نفس همه هنرمندانی است که از این زاویه به جنگ پرداخته‌اند. نمایشگاه طراحی‌های او تا دهم مرداد در گالری سیحون برپا خواهد بود. اگر می‌خواهید این آثار را به تماشا بنشینید سه روز دیگر وقت دارید خودتان را به نشانی خیابان وزرا، خیابان چهارم، پلاک یک برسانید. جلسه نقد و تحلیل این آثار هم امروز 8مرداد ساعت 4 تا 6 در محل گالری برگزار می‌شود.

کد خبر: ۱۱۵۶۳۸۷

نمایشگاهی برای خاورمیانه

جنگ در مفهوم انتزاعی و کلی خود، همیشه مذموم بوده است؛ بخصوص وقتی آوارش روی سر کودکان می‌ریزد. اما با این حال، جنگ گاهی به شما تحمیل می‌شود و وقتی شما به مقابله برمی‌خیزید، می‌جنگید برای این‌که آن کودکان زیر آن آوارها نروند.

حالا مجتبی یداللهی درباره زیستن درون مرگ می‌گوید: این مجموعه با توجه به مساله جنگ شکل گرفت، زیرا همیشه برای من سوال بود جنگ چگونه روی زندگی انسان تأثیر می‌گذارد و بشریت را تحت سلطه دارد.

بنابراین کار روی این موضوع را آغاز و درعین‌حال جنگ را به جغرافیای خاورمیانه محدود کردم. چون تاریخ این منطقه از ابتدای تمدن بشری آمیخته با جنگ بوده است.

چاقویی برای برش‌زدن جنگ

اگر آثار پیشین این طراح و نقاش را دیده باشید، لابد پی برده‌اید او پیش از این هم گرایش‌هایی به سوررئالیسم از خود نشان داده، اما این بار معتقد است سوررئالیسمش تفاوت‌هایی دارد: در نقاشی‌های قبلی من، دیدگاه فرمی آثارم بین رئالیسم جادویی و سوررئالیسم قرار داشت، اما در این مجموعه به رئالیسم جادویی گرایش بیشتری پیدا کردم.

در کار سوررئال زمینه کار ناخودآگاه انسان است، اما در رئالیسم جادویی زمینه امر واقع است.

به نظرم این دیدگاه چاقویی برای برش‌زدن مساله جنگ است و انسان از خود بیگانه را نمایش می‌دهد که در جنگ زندگی می‌کند، می‌خوابد، ازدواج می‌کند و انگار چنان به جنگ خو کرده است که برایش فرقی با طلوع خورشید ندارد.

اینجا چه می‌بینیم؟

گالری سیحون حالا نه خیلی خلوت است و نه خیلی شلوغ. مثل روزگاری که بر هنرهای تجسمی می‌گذرد. 12 تابلو روی دیوارها نصب شده‌ که هر یک هم روایتی مستقل را دنبال می‌کند و در عین حال از نشانه‌های واحدی بهره برده‌اند. نشانه‌هایی که در این آثار تکرار شده، لوله‌ها، چشم‌ها، آدم‌های بی‌چهره و حیواناتی‌اند که حیوان نیستند.

این فضای مغشوش را در هنر رنسانس نیز مثلا در آثار هرونیموس بوش می‌بینیم. حالا یداللهی می‌گوید البته تفاوتی در کار هست: پله‌ها در آثار بوش برای رستگاری بشر ساخته شده‌اند و با این‌که در آثارش تیرگی و جنون هست، پله‌ها راهی برای رسیدن روح بشر به رستگاری هستند. اما در آثار من همین پله‌ها برعکس عمل می‌کنند.

ممکن است اینجا بین این همه طرح با فضاهای شلوغ و پراکنده‌شان کلافه
شوید. این طراح در این باره توضیح می‌دهد: ابهام زیادی در آثار من وجود دارد و گاهی مخاطب را سردرگم می‌کند.

دلیل این موضوع آن است که هنر مدرن در ایران دست‌وپا شکسته است و مدرنیته به معنای واقعی آن در ایران وجود ندارد. به همین دلیل، مساله ابهام که در هنر مدرن وجود دارد برای مخاطب ایرانی چندان جا نیفتاده است.

نکته جالبی که در شیوه طراحی او دیده می‌شود استفاده از راپید برای طراحی روی مقواست: تنها متریالی که می‌تواند کنتراست را به این شکل ایجاد کند، راپید است.

در کار با زغال، مداد و... لطافتی وجود دارد که مناسب کار من نیست؛ بنابراین به دنبال ابزاری زمخت بودم که کنتراست زیادی بین نور و تیرگی داشته باشد و درعین‌حال بتواند به طراحی‌های قرون وسطا ارجاع دهد.

این کارها شباهتی به طرح‌های کمدی الهی دانته دارند و از طریق این ارجاعات تاریخی قصد دارم بگویم این جنگ زمان و مکان ندارد و جزئی جدایی‌ناپذیر از زیست بشری شده است.