بودجه داریم اما مدیریت، نه

مدیریت و تصمیم‌گیری‌ها در هر موضوعی، به دستگاه‌های متولی که مسئولیت‌هایی را در رابطه با آن به‌عهده دارند، برمی‌گردد؛ به‌عنوان نمونه در حوزه اسباب‌بازی و پرداخت به آن، کانون پرورش فکری یکی از نهادهایی است که مسئولیت‌هایی را در این‌باره دارد. در کنار آن وزارت ارشاد هم یکی دیگر از مراکز مهمی است که باید مواردی مثل برنامه‌ریزی و حمایت از این تولیدات را عهده‌دار شود. در این حوزه وضعیت ما به‌گونه‌ای نیست که نتوانیم در این مسیر با موفقیت پیش برویم بلکه حمایت و پیشرفت در تولید و طراحی اسباب‌بازی‌ها نیازمند حرکت جمعی است که به واسطه همکاری دستگاه‌های تأثیرگذار و ورود آنها، ما می‌توانیم ابتدا در داخل و بعد هم در خارج از کشور کار کنیم. اما موضوع دیگری که وجود دارد، این است که مثلا وقتی عروسکی مثل باربی وارد بازار می‌شود، تنها یک عروسک نیست و پشتوانه‌ای دارد که به واسطه انیمیشن، کتاب، موادغذایی مثل شکلات و ده‌ها محصول متعدد دیگر شکل گرفته، اتفاقی که موجب تعلق خاطر کودکان نسبت به آن شده و در این شرایط زمانی که او وارد فروشگاه می‌شود، به سراغ همان بازی یا عروسک خاص می‌رود، در واقع حس آشنایی از پیش برای این گروه شکل گرفته که باعث می‌شود تا آن بچه بعد از دیدن چندین کارتون و موارد دیگر از آن محصول، به‌طور طبیعی اولین انتخابش همان کار باشد. در این جا ما هم عروسک سارا و دارا را تولید کردیم اما مورد استقبال قرار نگرفت، چون برای موفقیت در این باره لازم است علاوه بر ایجاد یک پیشینه جذاب برای آن، کیفیتی حداقل همتراز با مشابه خارجی را داشته باشیم، موضوعی که در این باره وجود نداشت و بچه‌های ما آن را نپسندیدند. در این فضا لازم است طرحی داشته باشیم که قابل سرمایه‌گذاری باشد و بعد دست به تولید و کسب حمایت‌های لازم بزنیم، به‌عنوان نمونه ما در برنامه‌های صداوسیما، گاه تولیداتی داشتیم که مورد استقبال کودکان قرار گرفته و توانسته بین آنها جا باز کند، به همین دلیل محصولاتی که در ادامه آن اثر تولید شدند هم مورد استقبال گرفت. مثل شکرستان که در مقطعی بچه‌ها با شخصیت‌هایش ارتباط برقرار کردند و در همان زمان هم اسباب بازی‌ها و لوازم‌التحریرهایی که در این باره تولید شدند، مورد توجه قرار گرفتند. اما این برنامه‌ها گذرا هستند و در هر برهه‌ای به پایان می‌رسند، از همین رو داستان آن برای بچه‌ها بیگانه می‌شود و در این شرایط دیگر کسی سراغ محصولات آن هاهم نمی‌رود. با توجه به این مساله، پیشرفت در چنین فضایی نیازمند یک حرکت سازماندهی شده است که در دنیا هم رواج دارد و بودجه و برنامه ریزی منسجم و قابل توجهی به آن اختصاص داده می‌شود، شرایطی که متأسفانه، در حال حاضر هماهنگی لازم برای آن بین دستگاه‌ها در داخل کشور ایجاد نشده است. از سوی دیگر بخش‌خصوصی هم قادر نیست که به‌تنهایی در حدی سرمایه‌گذاری کند که بتواند کل بار این فضا را به دوش بکشد و مسائل را جلو ببرد. اتفاقاتی که ما امروز در عرصه‌های مختلف فرهنگی مثل آموزش و پرورش یا بیرون از آن مشاهده می‌کنیم، تصادفی ایجاد نشده‌اند، بلکه حاصل برنامه‌ریزی است که دیگران برای آن تصمیم گرفته و باعث شده‌اند تا با ناهنجاری‌هایی روبه‌رو شویم که راهی برای برون رفت از آن نداشته باشیم. متأسفانه چنین افقی وجود ندارد و نتیجه آن این است که با چنین مشکلاتی مواجه می‌شویم. مجلس هم برای این قضایا اعتبارات خوبی را پیش‌بینی کرده و بازهم می‌کند، اما مشکل ما بحث اعتبارات نیست و به‌طور کلی در کشور ما منابع زیادی وجود دارد، که سرگردانند و در جایی که باید استفاده نمی‌شود. در واقع مشکلی که امروز داریم سوءمدیریت و ناتوانی است که به تعبیر رهبر انقلاب به ولنگاری در مدیریت فضای تولید از جمله پرداخت به اسباب‌بازی‌ها و بازی‌های رایانه‌ای برمی‌گردد.

نصرا... پژمان‌فر

رئیس اسبق کمیسیون فرهنگی مجلس