بازخوانی یک پرونده

28 مرداد ماه 1332 و 13 آبان ماه 85 ، دو رویداد تعیین کننده بر روابط بین ایران و امریکا در تاریخ معاصر است. تقابل بین ملت ایران و دولت امریکا مهمترین وجه مشترک این دو رویداد است.
کد خبر: ۱۱۴۸۲۲

در رویداد اول ، نهضت مردمی ایران که با وحدت نیروهای ملی و مذهبی به توفیق بزرگ ملی شدن صنعت نفت دست یافته بود ، «شاه» را وادار به فرار از کشور کرده و نهضت مشروطیت وجوه آرمانی خود را که قدرت گرفتن دولت برخاسته از دل مجلس بود ، به طور نسبی بازیافته بود اما سازمان جاسوسی امریکا (سیا) در میانه اختلافات بین نیروهای مذهبی و ملی ، در اقدامی مداخله جویانه و با استفاده از عده ای از نظامیان وفادار به شاه زمینه ساز کودتای 28 مرداد و بازگرداندن استبداد شاهنشاهی به ایران شد.از آن زمان تا انقلاب 22 بهمن سال 1357 ، 28 مرداد تبدیل به عقده ای فرو کوفته در جریان های انقلابی و جنبش های دانشجویی شد. آنها امریکا را مسبب تداوم عمر استبداد در ایران می دانستند. انقلاب اسلامی ایران در شرایطی شکل گرفت که ظن دخالت امریکا و توطئه دولت این کشور برای براندازی انقلاب و تکرار حادثه تلخ 28 مرداد ، با قوت وجود داشت و در پی پناه دادن امریکا به شاه مخلوع ، برای بسیاری از انقلابیون به یقین تبدیل شد. در آن شرایط بود که امام خمینی (ره) از نخبگان کشور خواستند که پاسخ محکمی به توطئه های امریکا بدهند. در چنین بستری عده ای از دانشجویان پیرو خط امام اقدام به تسخیر سفارت امریکا و به گروگان گرفتن دیپلمات های سفارت کردند و در پی کشف اسناد و مدارک متعدد از دخالت های امریکا در ایران و همچنین شبکه سازی برای براندازی نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران ، سفارت امریکا ، لانه جاسوسی نام گرفت . صرف نظر از بازتاب بین المللی و مواضع کشورهای مختلف بخصوص امریکا در خصوص این رویداد که به مذاکرات الجزیره و آزادی گروگان ها انجامید ، تسخیر سفارت امریکا در داخل کشور از همان آغاز رویداد با واکنش های متعدد روبه رو شد.هم اکنون با گذشت زمان و در فراز و فرودهای مختلف سیاسی و دیپلماسی ، فضاوت ها و قرائت های مختلفی از این رویداد شده است.

خشنودی امام (ره) بهترین هدیه به دانشجویان بود

رضا سیف اللهی معاون هماهنگ کننده دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام و از دانشجویان تسخیرکننده لانه جاسوسی امریکا درباره اهداف دانشجویان از این اقدام و مسائل پس از این حادثه به خبرگزاری فارس گفت : دو روز قبل از تسخیر لانه جاسوسی ، حضرت امام (ره) پیامی را صادر کردند که در آن قرینه ای بود با این مضمون که بر همه و بخصوص دانشجویان فرض است که حملات خود را علیه امریکا و صهیونیسم باید افزایش دهند. ما از این پیام به این نتیجه رسیدیم که حضرت امام (ره) نیز به لحاظ تحلیلی با این اقدام موافق هستند. علت دیگری که مساله را به صورت مستقیم با حضرت امام (ره) در میان نگذاشتیم این بود که در صورت اشغال لانه جاسوسی ، اگر حضرت امام (ره) نارضایتی خود را با این اقدام اعلام می کردند چون ما معتقد بودیم بعد از یک عذرخواهی از سفارت بیرون می آمدیم. بالاخره این یک ریسک بود و ما مطمئن بودیم که بعد از اشغال لانه جاسوسی اگر حضرت امام (ره) اعلام می کردند که کار درستی نبود ، ما می گفتیم که فرمان شما مطاع است و از سفارت بیرون می آمدیم. بالاخره هر حرکت بزرگ ، ریسکی هم دارد اما از طرف دیگر این خاصیت را هم دارد که اقدام ما دولتی و حکومتی تلقی نمی شد و کاملا دانشجویی بود. پیش بینی 445 روز را هم نداشتیم و نمی دانستیم که کار به اینجا می رسد. وی افزود: ما می خواستیم این مساله را عنوان کنیم که خط سازشی با امریکا وجود ندارد. بر اساس همین پیش بینی 3 یا 5 روزه اعلامیه ها و اطلاعیه های خود را تهیه کرده بودیم ، اما وقتی که اقدام صورت گرفت با مسائل خاصی مواجه شدیم. در ابعاد سیاسی ما بلافاصله به دفتر حضرت امام (ره) و حاج احمد آقا اطلاع دادیم و انعکاسی که از طرف حضرت امام (ره) آمد ، نشان دهنده خوشحالی ایشان بود و این ابراز رضایت بهترین هدیه برای ما بود.

تشخیص امام از اهمیت نقش امریکا

محمدجواد لاریجانی با اشاره به نقش امام در این زمینه گفت : یکی از نمونه های روشن که فهم درست و شجاعت در بیان امام را می رساند. تشخیص آن بزرگوار از ماهیت نقش امریکا در دنیا بود. در زمان امام هنوز امپراتوری شوروی وجود داشت و با این وصف ، امام ، تحریکات امریکا را به زیان مردم تشخیص داد و با شجاعت آن را اعلام کرد. وی با بیان این که برای پیگیری رهنمودهای امام باید افکار ایشان مورد واکاوی قرار گیرد ، گفت : در شرایط فعلی باید بدانیم که دنیا امروز با پروژه بسیار خشنی که کم از مارکسیسم ندارد و این طرح امنیت بخشهای وسیعی از جهان را به مخاطره انداخته است ، روبه روست . تفاوتی بین جهان خواهی مارکسیسم و امپریالیسم نیست. این دو دیدگاه برای برهم زدن امنیت سایر کشورها در زمینه تجاوز و بر هم زدن اساس دین است. تشخیص این تشابه از اقدامات داهیانه امام بود. بسیاری از افراد در آن زمان ترجیح می دادند که برای رسیدن به یک توازن ، به دامن یکی از ابرقدرت ها بیفتند که امام با هوشیاری شعار نه شرقی ، نه غربی را سر دادند.

ستیز امریکا با نخبگان ایران

معصومه ابتکار که در آن ایام همراه همسرش در جریان تسخیر لانه جاسوسی حضور داشت و به واسطه ترجمه و انتقال درخواست های گروگان ها و گروگانگیران به یکدیگر به «میس مری» مشهور شده بود ، ضمن دفاع کامل از واقعه تسخیر لانه جاسوسی به خبرگزاری ایسنا گفت : دانشجویان در آن مقطع به این جمع بندی رسیده بودند که باید اقدام موثری در مقابل توطئه امریکا انجام دهند و این تصمیم بسیار بزرگی برای یک جمع دانشجویی بود. شاید دانشجویان در وهله اول اصلا نمی دانستند وارد چه حیطه ای می شوند و چه اتفاقاتی ممکن است ، بیفتد. تحلیلشان صرفا این بود که ما در این مقطع باید به ندای امام (ره) که از تهدید بسیار بزرگی در مقابل انقلاب صحبت می کنند ، پاسخ دهیم.

مقابله جنبش دانشجویی با انحرافات انقلاب

عماد افروغ ، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیزبا اشاره به نقش جنبش دانشجویی در 13 آبان تاکنون گفت: اگر دانشجویان ما قدرت تمییز انقلاب اسلامی از جمهوری اسلامی را نداشتند ، آنها هم همچون بسیاری دیگر ، توجیه می کردند اما آنها توانستند این تفکیک و مفارقت را برقرار کنند و در همین زمینه احساس کردند که درست است که جمهوری اسلامی بر اساس آرمان ها و مبانی انقلاب اسلامی زاده شد اما دچار انحرافات شده است لذا به نظر من بهترین شکل مقابله با انحراف در آن شرایط حساس تسخیر لانه جاسوسی بود.

تقابل ممتد امریکا با ایران

اکنون پس از گذشت 27 سال از حادثه 13 آبان سال 1358 ، رابطه ایران و امریکا همچنان به عنوان یک مساله حساس در دو کشور مطرح است . امریکا در جریان مذاکرات مربوط به پرونده هسته ای ایران ، بیشترین مزاحمت ها و محدودیت ها را بر ایران اعمال کرده است. تهدید به تقابل نظامی و اعمال تحریم جدیدترین فشارهای امریکا بر ایران است . در همین زمینه تدونت عضو شورای سیاستگذاری روابط خارجی سنا و سناتور دمکرات ایالت کانتیکات امریکا در مصاحبه با روزنامه جام جم ، به تشریح سیاست های امروز امریکا در قبال ایران پرداخت . وی در پاسخ به این پرسش جام جم که یکی از پایه های اساسی استراتژی ایالات متحده در منطقه را پیگیری سیاست همه چیز بدون ایران تشکیل می دهد که البته این استراتژی در کنار سایر دیپلماسی های هم ردیف در جهت انزوای بیشتر ایران راهبری می شوند ، این سیاست تاکنون چه نتیجه ای در بر داشته است؛ گفت : ایجاد امکان همکاری بین کشورهای منطقه برای کمک به عدم حضور و مشارکت فعال ایران در صفحه شطرنج تحولات منطقه علاوه بر این که از نقش تهران در معادلات ژئوپلتیکی می کاهد، عملا این کشور را نیز در این عرصه با یک مجموعه چالش ها و تهدیدها مواجه می کند. و ی افزود، واقعیت این است که ما از هر ابزاری که در اختیار داریم استفاده می کنیم ، از دیپلماسی به طور مداوم و فشار اقتصادی زمانی که موجب تغییر می شود ، از نیروی نظامی در زمان مناسب نیز استفاده خواهیم کرد. البته در کنار این ، تهران می تواند ما را به استفاده کردن یا نکردن از آنها نیز وادار کند. اگر ما شاهد تغییرات اساسی در دیپلماسی منطقه ای و فرامنطقه ای تهران باشیم ، می شود در آینده بیشتر در این باره نظر داد.
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها