آموزش حق کیست؛

برخلاف کمیسیون آموزش و تحقیقات، کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هنگام رای اعتماد به وزیر بهداشت به طور عملی نشان داد که بر ماندن آموزش پزشکی در این وزارتخانه اصرار دارد.
نایبرئیس کمیسیون بهداشت و درمان در این خصوص میگوید: وزارت بهداشت و کمیسیون بهداشت بشدت مخالف انتزاع آموزش پزشکی و پیوستن آن به وزارت علوم است.
انوشیروان محسنی بندپی، با بیان این که این پیوستگی و جدا شدن آموزش پزشکی از وزارت بهداشت در مجلس ششم نیز مورد بحث قرار گرفته است، میافزاید: در بررسیهایی که تا امروز انجام شده است، یکی از نکات بسیار قوت آموزش عالی کشور، ادغام آموزش پزشکی به وزارت بهداشت بوده است به شیوهای که ما در حال حاضر در ردههای تخصصی و فوقتخصصی خودکفا شدهایم.
نماینده نوشهر و چالوس با بیان این که ادغام آموزش پزشکی به وزارت بهداشت همچنین سبب صرفهجویی ارزی شده است، خاطرنشان میکند: با این ادغام نگرش شبکههای بهداشت و درمان و معاونتهای بهداشتی سراسر کشور نگرشی علمی و آموزشی و رشتههای آن نیز تخصصی و کارشناسی شده است.
نایبرئیس کمیسیون بهداشت و درمان، میگوید: ما نمیخواهیم با این پیوستن، یکی از نقاط قوت کشور را تبدیل به نقطه ضعف کنیم؛ چراکه پس از ادغام آموزش پزشکی به وزارت بهداشت در زمینه مقالات تحقیقاتی و پزشکی و همچنین در رابطه با دانش کارکنان علوم پزشکی کشور بویژه معاونتهای پزشکی ارتقای دانش، تخصص و نقطهنظرات کارشناسی داشتهایم.
نماینده نوشهر و چالوس یادآور میشود: در صورت انجام این عمل، هزینههای ریالی زیادی تحمیل میشود، ضمن آن که باید تابلوهای بیمارستانها تغییر کند و در نهایت باید دوباره خطکشی کنیم که کدام بیمارستان به وزارت علوم بازگردد و کدام بیمارستان در اختیار وزارت بهداشت بماند. بنابراین، چنین موضوعی مشکلات پیچیدهای را به وجود خواهد آورد.
وی تصریح میکند: در شرایط پیوستن سیستم، ارجاع دوباره به هم میخورد، در حالی که اکنون زنجیره ارجاع تکمیل شده است و سطحبندی خدمات درمانی و سطحبندی تجهیزات به همدیگر کمک کرده و یکدیگر را تکمیل میکنند. از این رو چنانچه برخی بیمارستانهای مادر و مرجع از سیستم خدمات درمانی جدا و به سیستم آموزشی صرف اختصاص یابد، نارساییهای بسیار زیادی در کشور ایجاد خواهد شد.
نایبرئیس کمیسیون بهداشت و درمان میافزاید: این پیوستن علاوه بر وارد شدن ضررهای ریالی، ضررهای معنوی و نارضایتیهای شدیدی را در جامعه در پی خواهد داشت.
وی با بیان این که برخی از بیمارستانها که آموزشی و درمانی هستند، بیماران نیاز به دریافت خدمات تخصصیتر را دارند، خاطرنشان میکند: چنانچه بیمارستانی که از تجهیزات و امکانات و نیروی متخصص بالاتری برخوردار است را جدا کنیم و فقط آن را برای آموزش در نظر بگیریم و بیماران خاصی را بپذیریم و از سیستم ارجاعی که در حال حاضر وجود دارد، بازداریم، سیستم درمانی کشور با مشکلات سخت و ضررهای بسیار زیادی برای همه مردم بویژه مردم شهرستانهای کوچک، روبهرو خواهد شد.

ضرورت ارزیابی کارشناسی

بسیاری معتقدند پیش از آن که بخواهیم درباره جدایی آموزش پزشکی از وزارت بهداشت تصمیم بگیریم، باید ارزیابی کارشناسی از مزایا و معایب این تصمیم صورت بگیرد.
دکتر حسین علی شهریاری، عضو کمیسیون بهداشت و درمان در این خصوص میگوید: مشکلاتی که ما در زمینه آموزش پزشکی داشتهایم، بیشتر به بخش مدیریت مربوط میشود و جدا کردن آن نیازمند پژوهشهای فراوانی است.
وی با بیان این که در یک مقطعی با توجه به نیاز کشور، آموزش پزشکی در بهداشت و درمان ادغام شد، میافزاید: رسیدن به تقویت پزشکی با دید جامعنگر تایید میکند که آموزش پزشکی در بهداشت و درمان ادغام باشد و در خیلی از کشورهای پیشرفته هم از این طرح ادغام استفاده کردهاند.
وی اعتقاد دارد، در صورتی که یک کار پژوهشی و علمی زیادی صورت گرفته باشد و نقاط مثبت و ضعف آن مشخص شود، پس از به نتیجه رسیدن آن میتوان تصمیم گرفت که آموزش پزشکی از وزارت بهداشت و درمان جدا و دوباره به وزارت علوم پیوسته شود.
شهریاری ادامه میدهد: بنابراین بدون کار تحقیقی مستند نمیتوان از جدا شدن آموزش پزشکی، دفاع یا آن را رد کرد. وی با تصریح این موضوع که ادغام آموزش پزشکی با وزارت بهداشت و درمان نتایج بسیار مثبتی داشته است، میافزاید: در سال 1365 بیشتر پزشکان کشورمان پاکستانی، هندی و بنگلادشی بودند و کمبود پزشک در همه زمینهها داشتیم؛ اما خوشبختانه در حال حاضر نیاز کشور برطرف شده و به یقین اگر آن روش گذشته بود، نمیتوانستیم امروز در این جایگاه باشیم.

همگان موافق نیستند

دکتر علی ریاض - عضو هیات رئیسه کمیسیون اصل 90 - درخصوص بازگشت آموزش پزشکی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری میگوید: عدهای برای ادغام آموزش پزشکی در وزارت علوم به این دلیل استناد می کنند که برای یکپارچه شدن همه مسائل آموزشی و دانشگاهی این ادغام مفیدتر خواهد بود؛ اما به عنوان فردی متعلق به جامعه پزشکی، معتقدم دانشگاههای علوم پزشکی باید در اختیار وزارت بهداشت به فعالیت خود ادامه دهند.
این استاد دانشگاه میافزاید: عدهای معتقدند اختیارات روسای دانشگاهها دارای اشکالاتی است؛ اما به نظر میرسد باید دانشگاههای علوم پزشکی همچنان در وزارت بهداشت با اختیارات بیشتر به فعالیت خود ادامه دهند.
وی تاکید میکند: زمانی میتوان به عنوان موافق یا مخالف ادغام آموزش پزشکی در وزارت علوم سخن گفت که همه مزایا و مضرات آنها را دانست و پس از آن قضاوت کرد.
رئیس کمیته بهداشت، درمان و رفاه مجمع نمایندگان تهران، تصریح میکند: اگر مدیریتها دارای اشکال بوده و ضعفهایی وجود داشته و هیات امناهای دانشگاه قوی عمل نکردهاند و روسای دانشگاهها بیش از آن که به بحث آموزشی و پژوهشی وارد شوند به بخش سلامت و درمان توجه کردهاند؛ اما در مقابل این مسائل نقاط قوت خوبی نیز وجود داشته است.
ریاض با اشاره به نظر مثبت رئیسجمهور درخصوص استقلال دانشگاهها اظهار میدارد: دانشگاههای علوم پزشکی باید با حفظ هویت خود وابسته به وزارت بهداشت بمانند و رسانهها نیز در این راه باید این مساله را به چالش بکشند تا موضوع به صورت کارشناسی بررسی شود.
وی همچنین با اعلام آمادگی همکاری برای برگزاری سمیناری با حضور وزارتخانههای بهداشت و علوم، کمیسیونهای مربوطه در مجلس، مرکز پژوهشهای مجلس و فرهنگستانهای علوم و علوم پزشکی و همچنین نخبگان پزشکی و غیرپزشکی، یادآور میشود: با برگزاری چنین سمیناری همه کسانی که حرفی برای گفتن دارند میتوانند نظریات خود را ارائه دهند که میتوان مجموع این نظریات را برای تصمیمگیری بهتر به رئیسجمهور ارائه داد.
نماینده تهران میافزاید: هر کار مدیریتی اگر با زیربنای قوی علمی و استراتژیک انجام گیرد، متزلزل نمیشود و این مساله درباره آموزش پزشکی نیز صدق میکند؛ زیرا ممکن است این روند آموزشی در گذشته دارای اشکالاتی بوده باشد؛ اما به نظر میآید با وجود استقلال دانشگاهها باید منتظر یک تحول جدی در این زمینه بود.

آیندهای مبهم

در صورت جدایی آموزش پزشکی از عرصه خدمات بهداشت و درمان چه اتفاقی خواهد افتاد؛ پاسخ این سوال از زبان هیچ یک از طرفداران آن به روشنی شنیده نشده است.
نظام سلامت و کارکنان آن پس از انقلاب در مقایسه کمی و کیفی با دیگر بخشهای تولیدی، خدماتی کشور در سطح ملی و بینالمللی افتخار آفریدند و باعث سرافرازی کشور در سطح جهانی شدند. نگاهی تحلیلی و منطقی به این بخش، پاسخی به اتهامات بیکفایتی، ناکارآمدی و نامطلوب بودن خدمات خواهد بود. موفقیتهای بخش سلامت در جلوگیری از مرگ نابهنگام مردم ایران، ارتقای سلامت آنان، کنترل جمعیت، بهبود کیفیت و شیوه زندگی مردم و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز در عرصه ادغام یافته آموزش، پژوهش و خدمات، رخ داده است.
از سوی دیگر هزینههای جدا شدن آموزش از وزارت بهداشت بسیار بسیار سنگین خواهد بود و بینظمی حاکم بر سلامت کشور در دوره انتقال تا شکلگیری نظامهای جدید نکته مهم دیگری است که به ظاهر از یادها رفته است. به دلیل عجین شدن بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به طور عملی باید تبر در دست گرفت و تنه درخت را به 2 شقه تقسیم کرد که جای زخم آن اگر هر 2 را از پای در نیاورد، به یقین بحرانهای غیرقابل کنترلی را در آموزش و عرصه ارائه خدمات بهداشتی، درمانی ایجاد میکند.

علی اخوان بهبهانی