یادداشت

خودکفایی در مواد غذایی

امنیت غذایی و دستیابی به خودکفایی مواد غذایی در تمام کشورها به عنوان اصلی‌ترین دغدغه مسئولان است به این دلیل که نه تنها امنیت غذایی جامعه تأمین می‌شود بلکه به نوعی زمینه‌های نفوذ را هم از بین می‌برد. این در حالی است که می‌بینیم در ایران به دلیل بی‌تفاوتی به خطری که تهدیدکننده سلامت، امنیت و آینده جامعه است، همچنان روند افزایش واردات کالاهای اساسی مثل برنج، روغن و ... ادامه دارد.

کد خبر: ۱۰۷۶۷۱۷

از سوی دیگر نباید فراموش کنیم اصولا تأمین همه اقلام خوراکی در یک منطقه مثل ایران امکان‌پذیر نیست و به نوعی لازم است با مدیریت واردات یا جایگزینی، نیازهای کشور را تأمین کنیم، اما این روند نیازمند مدیریتی کامل و بدون عیب و نقص است که این واردات به خطر تهدیدکننده جامعه تبدیل نشود. به عنوان مثال اکنون که 90درصد روغن کشور وارداتی است، می‌توانیم با توسعه باغ‌های زیتون، زمینه جایگزینی و خودکفایی روغن زیتون را داخل کشور فراهم کنیم تا از واردات رهایی یابیم.

راهکار اساسی و اصولی کاهش وابستگی غذایی و خودکفایی در تأمین این موارد چیست و چگونه باید به این مهم دست‌یافت؟ پاسخ، برنامه‌ریزی دقیق و اصولی بر اساس مراحلی است که می‌تواند در نهایت ایران را از وابستگی به خارج از مرزها برای تأمین کالاهای اساسی بی‌نیاز کند.

اول این‌که دولت باید زمینه تدوین برنامه مشخص و مدون برای تنظیم بازار را از شیوه‌های اصولی و علمی فراهم کند که براساس الگوی تولید، توزیع، ذخیره‌سازی و بازرگانی باشد. به این ترتیب می‌توانیم در زمینه تک‌تک محصولات برنامه ‌ارائه کنیم که نیاز خارجی چقدر است و با توجه به ظرفیت‌های موجود چگونه باید برای خودکفایی برنامه‌ریزی کرد.

دومین راهکاری که می‌تواند ایران را در زمینه مدیریت واردات کالاهای اساسی یاری کند، توجه به تولید مازاد بر نیاز برای حضور در بازارهای بین‌المللی و افزایش قدرت چانه‌زنی است. به‌گونه‌ای که اگر در محصولی مزیت و مازاد تولید داریم، آن را وسیله‌ای برای چانه‌زنی تأمین کالاهای موردنیازمان کنیم به عنوان مثال، اگر سیب‌درختی مازاد داریم همین کالا را با موز مبادله کنیم تا بتوانیم نیاز بازار را بدون خروج ارز تأمین کنیم.

سومین سیاستی که مسئولان با در نظر گرفتن موارد بالا می‌توانند برای کاهش واردات اجرایی کنند،اولویت‌بندی است به گونه‌ای که اولویت‌های پایین را با برنامه‌ریزی خودکفایی در بازار تأمین کرده و در اولویت‌های اول، برنامه‌های بلندمدت‌تری ارائه کنند تا در نهایت حداقل وابستگی را به کالاهای اساسی خارجی داشته باشیم.

اما آخرین و مهم‌ترین راهکار برای کاهش وابستگی واردات محصولات غذایی و کالاهای اساسی این است که باید برنامه‌ها را از طریق توسعه روستاها اجرایی کنیم. به این ترتیب که با ایجاد انگیزه‌های شغلی از جمله کشاورزی و صنایع وابسته به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که حاشیه‌نشینان کلانشهرها که اغلب آنها به دلیل بیکاری در زادگاهشان مهاجرت کرده‌اند، تشویق به بازگشت و اشتغال در همان منطقه بشوند. این‌گونه، نه‌تنها افزایش تولید را تجربه می‌کنیم بلکه صنایع موردنیاز هم کم‌کم در روستاها و اطراف آن مناطق شکل خواهد گرفت.