مقاومتی شیرین در برابر تلخی های روزگار

گویی عصر امروز بر این اراده است که در یک قمار بی رحمانه و ناعادلانه و در ازای اهدای اندکی آسایش به انسان ، نشاط واقعی و طبیعی و آرامش او را که یک گوهر باارزش و قیمتی است ، از وی بستاند. به یقین می توان افسردگی ها و پژمردگی های بشر امروز را محصول همین شرایط ناگوار حاکم بر انسان ها بررسی و ارزیابی کرد. به طور حتم هیچ انسان عاقل و هوشیار و آگاهی همه هستی و حیات و آرامش خود را به پای این قمار نابرابر نمی ریزد و تلاش می کند با استفاده از ابزارها و تکنیک های مناسب و موثر از غلبه این شرایط بر روح و روان خود جلوگیری کند.
خندان بودن و خوشرویی و شوخ طبعی براساس نظر بسیاری از دانشمندان و روان شناسان از بهترین ابزار و روش برای مقاومت در برابر سختی ها و تحمل مشکلات و رنجهاست و مانع بروز و ظهور افسردگی ها و پیری های زودرس می شود.
متاسفانه برخی از ما آدمها آنقدر بعضی مسائل زندگی را جدی می گیریم که زندگی را به کام خود و دیگران تلخ و سخت و غیرقابل تحمل می کنیم . ما در واقع نیاز داریم که شخصیت متنوع ، منعطف ، صمیمی و خودمانی تر با دیگران و اطرافیان خود چه در محیط خانواده و چه در محیط کار و اجتماع داشته باشیم که در غیر این صورت زندگی یکنواخت ، خسته کننده و تکراری و خشک و شکننده می شود به طوری که بتدریج آستانه تحمل ما در برابر سختی ها و مشکلات پایین می آید. باید تلاش کنیم تا به این باور درست برسیم که خنده و شوخی و شادی و نشاط به موقع و به اندازه ، به همان اندازه در دوام و نشاط و بقای زندگی موثر است که جدی بودن در مواقع ضرورت و نیاز کارساز است.
بدون تردید همه ما به تنوع و تحول روحیه و تجدید قوا و انرژی و شاد زیستن نیاز اساسی و حیاتی داریم و چه زیباست که بتوانیم در اوج مشکلات و سختی ها هم به خود، روحیه و امید بدهیم و هم دیگران و اطرافیان خود را شاد و شادمان کنیم و در این نگاه شوخ طبعی یک ذوق ، مهارت و یک هنرمندی با ارزش محسوب می شود. از همین رو داشتن این روحیه ، مستلزم مهارتهایی چون دانایی ، توانایی و موقعیت شناسی و ظرفیت شناسی و انسان شناسی است.
محققان معتقدند داشتن روحیه شوخ طبعی در برخی موارد، از بسیاری فشارها و تنشها، در درون خانواده و اجتماع جلوگیری و در کاهش افسردگی ها بسیار موثر است.
نگاهی به تاریخ جهان و بررسی علل و ریشه های اجتماعی و روانی پیدایش و ظهور کمدین های معروفی همچون لورل ، هاردی و بخصوص چارلی چاپلین ما را به این حقیقت می رساند که اساسا هدف از هنرمندی و هنرنمایی آنان در قالب کمدی و شاد کردن انسان ها برای ترمیم و بازسازی روحی و عاطفی بشر آن روز که از جنگها و کشتارها و نابرابری ها در رنج و افسردگی فراوان به سر می بردند، بوده است و این حقیقت خود نشان می دهد که بشر در همه شرایط سخت و تلخ ، به شادی و نشاط همچون هوای تازه برای ریه های فکر و روح خود نیاز جدی دارد. دانشمندان معتقدند افسردگی و غمگین بودن و دلمردگی بشر موجب کاهش انگیزه و علاقه او به زندگی و موجب افت خلاقیت و توانایی های او و همچنین کاهش بازدهی و بهره وری می گردد و حتی به این نتیجه رسیده اند که برای یک جامعه سالم و اقتصادی شکوفا و رشد یافته ، وجود انسان های با نشاط و شاد بسیار مهم و حیاتی است.
متاسفانه در جامعه ما همچنین برخی افراد و خانواده ها در موضوع شوخی ها، شاهد افراط و تفریط هستیم که برخی آنقدر زندگی را سخت و خشک و بدون تنوع و تحول و همچون مقررات پادگانی و دیسیپلین آهنین گرفته اند و از سوی دیگر عده ای در افراط و شوخی ها و شکستن حریمها و حرمتها و به نام شوخی کردن ، موجب رنجش خاطر فرد یا افرادی می شوند که چه بسا به کدورت ها و جدایی ها و نفرت ها کشیده شده است. به طور حتم ، هم شرایط پادگانی و خشک و هم شوخی های تفریحی و بدون رعایت ضوابط را برای شخصیت انسان مناسب نمی دانیم.

جایگاه شوخی کجاست؛

تاکنون در جامعه ما و برای خانواده ها در موضوع شوخ طبعی و جایگاه و اندازه و ضرورت های آن کار جدی فرهنگی و آموزشی صورت نگرفته است. جا دارد اندیشمندان و صاحب نظران ، هنرمندان ، بخصوص رسانه ها، در جهت تبیین درست مفهوم و جایگاه و نقش آن کار و برنامه ریزی های جدی تری بکنند. نگاهی به آمار رشد افسردگی در جامعه و بخصوص نسل جوان کافی است ما را به جدی گرفتن و پرداختن به این نیاز مبرم و حیاتی راهنما و حجت باشد. 2 نکته مهم هنگام شوخی کردن
1- توجه به ظرفیت خود
2- توجه به ظرفیت دیگران.
کسانی که خود از ظرفیت پایین و کمی برخوردارند، سعی کنند در شوخی ها اندازه ها و ظرفیت ها و میزان تحمل خود را فراموش نکنند. صحیح نیست که انسان ها با هر کس و همه چیز شوخی کنند، ولی خود تحمل و ظرفیت شوخی را نداشته باشند. توجه به ظرفیت دیگران نیز موجب می شود انسان در حد و اندازه و توان تحمل طرف خود حرف یا شوخی را مطرح کند. دقت و توجه نکردن به این مساله مهم می تواند خسارات و آسیبهای جبران ناپذیری به دوستی ها و تقویت کینه ها و دشمنی ها داشته باشد.
باید تلاش کرد ذوق شوخ طبعی در زمینه های مسائل اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و خانوادگی و مسائل مبتلا به مردم را به کار گرفت و از آوردن نام افراد بخصوص آشنایان و افراد مشخص ، هنگام شوخ طبعی پرهیز شود و به این اصل مهم کاملا توجه کرد که خنداندن و شاد کردن دیگران به هر قیمت و با هر روش نادرست ، نه!

محمد ولی سالک