جایگزینی عضوآسیب دیده

وقتی به بدن انسان ، این مخلوق پیچیده عالم هستی نگاه می کنیم و به عمق پیچیدگی های آن می رسیم ، باورمان نمی شود اگر فقط یک عضو یا یک قطعه بسیار کوچک خوب کار نکند

کد خبر: ۱۰۱۸۱۰

، باز هم این بدن بتواند به زندگی ادامه بدهدحتی وقتی کسی را می بینیم که عضوی از او بر اثر بیماری از بدنش حذف شده و هنوز دارد به زندگی ادامه می دهد، بهت و حیرت سراپای وجودمان را می گیرد. حالا چه رسد به این که قرار باشد این عضو خارج از بدن ، ترمیم و به بدن سپرده شود و دوباره بتواند تمام مسوولیت هایش را پیگیری هم بکند.
این مایه خوشبختی است که دانشمندان ایرانی همگام با دانشمندان کشورهای پیشرفته حرفی برای گفتن دارند و همایش و نشست های پربار علمی برگزار می کنند. آنها ادعا می کنند که می توانند قسمتهایی از بدن را که بر اثر بیماری یا جراحات از میان رفته اند ترمیم کنند.این بار پای صحبت دکتر احد خوش زبان ، معاون آموزش مرکز تحقیقات و بانک فرآورده های مهندسی بافت - که در دانشگاه علوم پزشکی تهران واقع شده است - نشسته ایم. با ما باشید.
رشته مهندسی بافت از کجا آمده است؛
واژه مهندسی بافت برای اولین بار به طور رسمی سال 1988 در کارگاه بنیاد علوم ملی مطرح شد. اگرچه از کشت سلول ها در خارج از بدن سالها می گذرد، اما تنها در مطالعاتی که طی سالهای اخیر انجام شده توانسته اند به ساخت و تولید بافتهای دارای عملکرد واقعی دست پیدا کنند.
پس این علم همچنان در حال پیشرفت است؛
بله. مطالعات و تحقیقات گسترده ای در حال انجام است و پیشرفت های سریع در مهندسی بافت به ارتباط میان دانشمندان بیولوژیست و مهندسان مواد و طراحان بیولوژیک و محققان بالینی نیاز دارد.
کشور ما هم در این زمینه حرفی برای گفتن دارد؛
البته و بسیار هم زیاد ؛ هر چند در حال حاضر امریکا پیشتاز این کار است ، ولی حرکات قوی در اروپا و ژاپن بیشتر به وسیله تاسیس مراکزی با ارتباط کارخانه های خصوصی برای تامین ارتباطات لازم به منظور پیشرفت مهندسی بافت انجام شده است و در کشور ما هم این رشته به دستور ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران و با حمایت معاونت محترم آموزشی وقت آقای دکتر امامی رضوی و در ادامه آقای دکتر کشاورز با همکاری ریاست و معاونت مرکز تحقیقات و بانک فرآورده های پیوندی ایران در آذر سال 1384 آغاز شد.
الان در چه وضعیتی است؛ یعنی پس از گذشت چند ماه به کجاها رسیده ایم؛
پس از تلاش فراوان و با حضور استادان مختلف دانشگاه های تهران ، تربیت مدرس ، امیرکبیر و انستیتو پاستور ایران در سال 84 ضرورت برقراری این رشته به تصویب دانشگاه علوم پزشکی تهران رسید و مراحل تصویب را در وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی طی می کند.
تعریف شما از رشته مهندسی بافت چیست؛
مهندسی بافت شاخه ای جدید و سریع در حال رشد از فناوری زیستی یا بیوفناوری است که هدف اصلی آن بازگردان عملکردبافت یا عضو آسیب دیده به شیوه ای است که نقایص ساختاری متابولیکی و عملکردی آن تا حد ممکن رفع شود.
عمده ترین حوزه کاربردی مهندسی بافت در پزشکی در کدام مقوله قرار گرفته است؛
این شاخه می تواند بسیاری از حوزه ها را تغذیه کند، اما اصلی ترین حوزه کاربردی آن در درمان است که شامل تسریع التیام زخم و بازسازی ساختمانی عضو آسیب دیده یا بازسازی عضو از دست رفته است.
اصطلاح پزشکی ترمیمی که گاهی به گوش می رسد بااین رشته در ارتباط است؛
بله تا حد زیادی این دو رشته با هم ارتباط دارند. مهندسی بافت ، کاربرد اصول و روشهای مهندسی و علوم زیستی برای درک و فهم بنیادی ارتباط میان ساختار عملکرد در بافتهای طبیعی و پاتولوژیک پستانداران است تا بتوان جایگزین مناسبی برای بازگرداندن ، حفظ و افزایش عملکرد آن بافت ارائه کرد. به این دلیل است که گاهی اصطلاح پزشکی ترمیمی را معادل مهندسی بافت استفاده می کنند.
این علم به طور خاص به شاخه های علوم پایه هم نظر دارد؛
در حقیقت مهندسی بافت یک رشته مولتی دیسپلیزی است که در آن علوم پایه مختلف از جمله زیست شناسی سلولی و ملکولی ، مهندسی شیمی ، شیمی پلیمر و علم مواد نیاز است.
می شود به طور جزیی هم توضیح بدهید که شما در مهندسی بافت دقیقا چه می کنید؛

اصلی ترین کاربردمهندسی بافت در درمان است که شامل تسریع التیام زخم و بازسازی ساختمانی عضو آسیب دیده است

هدف کل ما این است که روشی ایجاد کنیم و با استفاده از آن تعداد کمی از سلولهای به دست آمده از بیمار و تکثیر و آماده سازی آن بتوانیم بافتی از او را که آسیب دیده است مثلا به علت بهره بردن از ساختار ژنتیکی خودی درمان نمی شود و واکنش رد پیوند داده است ، با استفاده از سلولهای بنیادین که از خود فرد تهیه می شود، بهترین گزینه در انتخاب سلول در مهندسی بافت به شمار می روند.
برای تولید این سلولها و کشت بافت از چه منابعی استفاده می کنید؛
سلولهای بنیادی به طور کلی 3 منبع دارند که شامل بندناف جنینی ، ضایعات تومورال و مغز استخوان است ؛ همچنین خون محیطی ، مخاطبینی و... که از خود فرد نامزد درمان تهیه می شود.
و از این سلولهای بنیادی برای چه منظورهایی استفاده می شود؛
اول این که تولید بافت در خارج از بدن (Invitr) و کاشت آن در بدن (Invivo)، دوم ایجاد بافت در بدن (Invivo) و استفاده از آن برای داخل بدن (Invivo)و سوم ایجاد بافت در خارج بدن (Invitro)و استفاده از آن در خارج بدن مثل مصارف تحقیقاتی.
و حالا می شود بگویید برای تولید کدام بافتها این همه زحمت متحمل می شوید؛
محصولات به دست آمده از این علم برای جایگزینی مکانیکی ساختاری بافتهایی مثل پوست ، غضروف تاندون ، بافتهای استخوانی ، عصبی ، چشمی و بازیابی متابولیکی مثل سلولهای جزایر پانکراس کاشته شده در بدن بیمار دیابتی یا جایگزین های خونی به کار برده می شوند.