شکست سرویس‌های امنیتی جهان در حمایت از پهلوی

1ـ «ارتش سری» و سایر شبکه‌های سرویس‌های اطلاعاتی غرب (پیمان ناتو، ایالات متحده آمریکا و بریتانیا)، 2ـ شبکه‌های موساد، 3ـ عوامل سرویس‌های اطلاعاتی و امنیتی غرب در سازمان‌های سیاسی و صنفی بویژه تشکل‌های دانشجویان ایرانی مقیم خارج از کشور، 4ـ منابع و عوامل ویژه ساواک در داخل و خارج از ایران و 5 ـ شبکه‌ها و عوامل مخفی فرقه‌های دینی و رازآمیز. شبکه‌های سرویس‌های غرب عمدتا تلاش وافر و گسترده‌ای در این خصوص داشتند. در دوران پهلوی سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا و اسرائیل و آمریکا و سازمان اطلاعاتی پیمان ناتو، با صرف بودجه‌های کلان، شبکه‌های انسانی مختلفی را در ایران، با اهداف منطبق با نیازهای آن زمان، ایجاد کردند. مهم‌ترین این شبکه‌ها «ارتش سری» یا «شبکه مخفی پیمان ناتو» بود که با هدف مقابله با شوروی در صورت اشغال ایران توسط ارتش سرخ ایجاد شد. این شبکه ایرانی بخشی از یک پروژه سری و فراگیر بود به‌نام «استی بیهاند» که علاوه بر اروپای غربی کشورهایی چون ترکیه، ایران و یونان و حتی کشورهای اسکاندیناوی را در برمی‌گرفت. هدایت این عملیات را جورج کندی یانگ، قائم‌مقام سابق ام.آی.6 و رئیس سازمان اطلاعاتی ناتو به دست داشت. او در پوشش عضو هیات مدیره کمپانی کلینورت بنسون فعالیت می‌کرد. این شبکه در ایتالیا به‌نام «گلادیو» و در ترکیه به‌نام «ارگنه‌کن» شناخته می‌شود. «ارتش سری پیمان ناتو» و سایر شبکه‌های سرویس‌های بریتانیا و آمریکا، در چارچوب استراتژی بنیادین غرب در دوران «جنگ سرد» و جهان دو قطبی آن زمان، برای مقابله با اتحاد شوروی و کمونیسم طراحی و اجرا ‌شد. ارتشبد حسین فردوست درباره شبکه‌های سرّی انگلیس و آمریکا در ایران می‌نویسد: «طی دوره‌های آموزشی در انگلیس متوجه شدم که انگلیسی‌ها برخلاف آمریکایی‌ها به سازمان اطلاعاتی متمرکز، حجیم، پرتظاهر و طبعا نیمه علنی، از نوع سیا، اعتقاد ندارند و برعکس سازمان‌های کوچک و غیرمتمرکز و در حد اعلای اختفا را ترجیح می‌دهند. در مورد شبکه‌های اطلاعاتی انگلیس در ایران نیز چنین بود و آنها یک تشکیلات را برای کسب خبر کافی نمی‌دانستند و در اهداف مهم گاه چند شبکه موازی که از یکدیگر هیچ‌اطلاعی نداشتند، ایجاد می‌کردند. شمال ایران به علت همجواری با شوروی از جمله این اهداف بسیار مهم برای انگلیسی‌ها بود... مسلما آمریکایی‌ها نیز دارای شبکه‌های پنهانی در ایران بودند که در تماس با من قرار نداشت و قاعدتا باید نصیری در جریان آن می‌بود. نخستین شبکه مخفی اطلاعاتی انگلیس در ایران که تحت نظارت من قرار گرفت، شبکه‌ای بود که توسط سرتیپ ماهوتیان ایجاد شده بود.»

عبدالله شهبازی

پژوهشگر تاریخ