میعادگاه همدلی
مهمانی ۱۰کیلومتری غدیر در سالهای اخیر از مراسمی مناسبتی فراتر رفته و به یکی از بزرگترین جلوههای مشارکت اجتماعی در ایران تبدیل شده است. رویدادی که در آن میلیونها نفر نهفقط برای جشنگرفتن عیدی مذهبی، بلکه برای بازسازی پیوندهای اجتماعی و تقویت حس تعلق به یک هویت جمعی حضور پیدا میکنند.
دکتر نسرین سلطانخواه، عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س) در اینخصوص به جامجم میگوید: «ویژگی مهم چنین اجتماعات مردمیای بهویژه مهمانی کیلومتری غدیر، آن است که محدود به قشر یا گروهی خاص نیست. در این مراسمها افراد با سلایق، دیدگاهها، سنین و طبقات مختلف اجتماعی حضور پیدا میکنند. تنوع اجتماعی خود نشانهای از ظرفیت بالای چنین رویدادهایی برای تقویت همبستگی و انسجام ملی است.»
آنطور که او توضیح میدهد، عید غدیر نیز بهتنهایی از ظرفیت بزرگی برای ایجاد وحدت و همگرایی در جامعه برخوردار است. ارادت عمیق مردم ایران به حضرتعلی(ع) و جایگاه والای مفهوم امامت و ولایت، بستری مشترک برای شکلگیری همبستگی اجتماعی فراهم میکند. در حقیقت جامعه ایران از نمادها، ارزشها و مؤلفههای وحدتبخش فراوانی برخوردار است و غدیر یکی از برجستهترین ظرفیتها بهشمار میرود. مهمانی غدیر نیز فرصتی ارزشمند است تا این انسجام و اتحاد ملی بار دیگر در برابر دیدگان جهانیان و دشمنان کشور به نمایش گذاشته شود.
غدیر، تجلی سرمایه اجتماعی
در روزهایی که بسیاری تلاش میکنند از شکافها سخن بگویند، خیابانها روایت دیگری دارند؛ روایت مردمی که هنوز میتوانند حول ارزشهای مشترک جمع شوند و تصویری از همبستگی اجتماعی را به نمایش بگذارند. اتحادی که میتوان آن را در دل همین مهمانی گسترده غدیر مشاهده کرد. البته که دشمن همین اتحاد را نشانه گرفته است. دکتر نسرین سلطانخواه نیز یکی از مهمترین ابزارهای دشمن برای تضعیف و براندازی نظام را ایجاد گسست در انسجام اجتماعی مردم میداند و تاکید میکند: «دشمنان تلاش میکنند بین نسلهای مختلف، اقشار جامعه و درنهایت مردم و نظام فاصله ایجاد کنند تا از این طریق پایههای اجتماعی نظام را سست کرده و به هدف نهایی خود که فروپاشی نظام است، دستیابند. راهبرد اصلی آنان، دامنزدن به شکافهای اجتماعی و جداکردن مردم از نظام است. در چنین شرایطی، مهمترین سرمایه اجتماعی کشور همان وحدت، همبستگی و انسجام ملی است؛ سرمایهای که همواره دشمنان تلاش میکنند آن را هدف قرار دهند.»
بااینحال او معتقد است یکی از مهمترین راههای مقابله با این راهبرد، تقویت هرچه بیشتر انسجام اجتماعی و تبدیل این تهدید به فرصت است؛ اینکه باید پیوند میان مردم، نسلها و همچنین ارتباط مردم با نظام و مسئولان را تقویت کرد.
غدیر، امتداد یک باور مشترک
بیش از سه ماه است که خیابانهای ایران تنها مسیر عبور و مرور نیستند بلکه به صحنهای برای نمایش همدلی تبدیل شدهاند. مردمی که آمدهاند تا بخشی از یک روایت مشترک باشند. مهمانی بزرگ غدیر هم در ادامه همین تجمعات و میدانداری مردم است.
عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا(س) با اشاره به همین تجمعات عنوان میکند: «تجمعات مردمی شبانه که بیش از ۹۰ شب متوالی برگزار شده، نشان میدهد مردم همچنان در صحنه حضور دارند و نسبت به مسائل اجتماعی و فرهنگی خود احساس مسئولیت میکنند. نکته قابل توجه این است که حتی رسانههای معاند نیز بهطور مستمر درباره این اجتماعات موضعگیری میکنند و تلاش دارند آنها را کماهمیت جلوه دهند، اما واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان میدهد. نهتنها از میزان حضور مردم کاسته نشده، بلکه در بسیاری از موارد شاهد افزایش جمعیت و استقبال بیشتر مردم بودهایم.»
آنطور که سلطانخواه توضیح میدهد، اساسا در کشور ما سابقه برگزاری گردهماییهای بزرگ مردمی در مناسبتهای مختلف وجود داشته و همچنان نیز ادامه دارد. ویژگی ممتاز همه این مناسبتها، مردمیبودن آنهاست. برای مثال، در عید فطر شاهد برگزاری گسترده نماز عید در شهرها و روستاهای سراسر کشور هستیم؛ مراسمی که عمدتا با مشارکت و حضور مستقیم مردم برگزار میشود. همچنین در دهه محرم، از بزرگترین شهرها تا دورافتادهترین روستاها، پرچم عزای امامحسین(ع) برافراشته میشود و مردم خود برگزارکننده اصلی مراسم هستند.
او خاطرنشان میکند: «این ظرفیت عظیم مردمی در بسیاری از کشورهای دیگر کمتر دیده میشود. وجود چنین اجتماعات گستردهای نشاندهنده عمق ریشههای فرهنگی، تاریخی و دینی جامعه ایران است. مهمانی غدیر نیز در امتداد همین سنت اجتماعی و فرهنگی قرار دارد؛ رویدادی که بخش عمده آن به همت خود مردم شکل میگیرد و محدود به تهران نیست، بلکه در سراسر کشور جلوههای مختلف آن قابل مشاهده است.»